Chuyện về chiếc thìa cà phê giữa Trường Sa

Tham gia đoàn công tác khám sức khỏe tại quần đảo Trường Sa, Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Hưng Đạo đã để lại dấu ấn đậm nét với những pha xử trí y khoa linh hoạt, cấp cứu thành công 4 bệnh nhân giữa trùng khơi. Những ca can thiệp trong điều kiện thiếu thốn thiết bị không chỉ là bài học thực tế sâu sắc mà còn minh chứng cho tài năng và y đức của người thầy thuốc.

Hành trình đặc biệt trên chuyến tàu HQ-561

Vào đầu tháng 6/2026, Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Hưng Đạo (Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Tuyên Quang) cùng đoàn cán bộ, y bác sĩ đến từ các đơn vị thuộc Bộ Y tế và một số bệnh viện tuyến Trung ương lên đường thực hiện nhiệm vụ khám sức khỏe cho quân dân quần đảo Trường Sa. Đối với ông, đây là cơ hội quý báu để phát huy chuyên môn, đóng góp vào sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.

Chuyến đi lênh đênh trên tàu quân y HQ-561 gặp không ít thử thách do thời tiết mưa bão. Khi đến khu vực đảo Song Tử Tây, do biển động dữ dội, đoàn công tác phải chuyển hướng cập cảng sang đảo Đá Nam để dễ neo đậu hơn.

Là một trong số ít bác sĩ chuyên ngành ngoại khoa của đoàn, bác sĩ Đạo được phân công phụ trách phòng khám ngoại trên tàu HQ-561. Ngay trong thời gian làm việc tại "bệnh viện di động" này, ông cùng ê-kíp đã khám, phát hiện và can thiệp 3 ca chấn thương cùng 1 ca dị vật bàn tay.

Ca phẫu thuật đầu tiên diễn ra ngay tại phòng tiểu phẫu Bệnh xá đảo Song Tử Tây. Bệnh nhân là một chiến sĩ sinh năm 1982, bị đau nhức bàn tay kéo dài do mảnh đạn nhỏ găm sâu vào mô mềm từ 3 tháng trước. Nhận được cuộc gọi khẩn cấp khi sắp đến giờ nghỉ trưa, bác sĩ Đạo cùng bác sĩ gây mê Diêm Sơn (Phó Giám đốc Bệnh viện đa khoa số 1 tỉnh Lào Cai) lập tức mang theo thùng đồ nghề, đi ca nô rẽ sóng vào đảo. Nhờ hệ thống trang thiết bị cơ bản của bệnh xá và sự phối hợp của một bác sĩ trẻ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, sau 40 phút nỗ lực, ê-kíp đã lấy thành công hai dị vật nằm sâu trong tay người bệnh.

Pha xử trí linh hoạt bằng chiếc thìa cà phê

Trong những ngày tiếp theo trên tàu HQ-561, kíp của bác sĩ Đạo tiếp nhận thêm 3 trường hợp chấn thương cần kéo nắn và bó bột ngay tại chỗ: gãy mẻ đốt 3 ngón 5 tay trái; hai ca gãy trật đốt 2 ngón cái bàn tay phải và gãy đầu dưới xương quay.

Đặc biệt nhất là ca chấn thương ngón tay út. Do điều kiện trên đảo không giống như bệnh viện đất liền, không có sẵn nẹp chuyên dụng phù hợp, bác sĩ Đạo đã đưa ra một quyết định linh hoạt: dùng thìa cà phê để làm nẹp cố định ngón tay cho bệnh nhân.

Trong không gian phòng thủ thuật chỉ rộng khoảng 20m2, mọi thao tác chuẩn bị dụng cụ, gây tê, nhúng băng bột, nắn chỉnh và cố định xương gãy đều diễn ra khẩn trương, nhịp nhàng dưới sự hỗ trợ của đông đảo đồng nghiệp.

Chia sẻ về sáng kiến "chiếc thìa cà phê", bác sĩ Đạo nhấn mạnh nguyên tắc quan trọng nhất trong chấn thương là bất động vị trí tổn thương để hạn chế di lệch. Giữa điều kiện biển đảo, người thầy thuốc không thể cứ thụ động chờ đợi thiết bị hiện đại hay chờ tàu đưa bệnh nhân về đất liền, mà phải hiểu rõ nguyên tắc chuyên môn để tận dụng vật liệu sẵn có.

Dù chuyên môn chính là ngoại tổng quát và bó bột không phải là thao tác thường xuyên, nhưng trước tình huống khẩn cấp, ông cùng ê-kíp đã vận dụng mọi kinh nghiệm để can thiệp an toàn và hiệu quả cho người bệnh.

Trái tim ấm áp của người bác sĩ tận tâm

Chuyến đi Trường Sa đã gợi nhớ trong bác sĩ Đạo về hành trình hơn 20 năm gắn bó với nghề y đầy gian khó. Sau khi tốt nghiệp Đại học Y Dược Thái Nguyên, ông bắt đầu công tác tại Phòng khám Đa khoa khu vực Hòa Phú (Chiêm Hóa).

Tại đây, ông từng khám cho một nữ bệnh nhân bị viêm ruột thừa cần chuyển tuyến gấp. Biết gia đình bệnh nhân nghèo không có tiền đi xe, ông đã không ngần ngại dốc sạch số tiền trong ví đưa cho họ đi chữa bệnh. Thời gian trôi qua, ông đã quên đi hành động trượng nghĩa ấy. Thế nhưng, hơn 10 năm sau, trong một dịp trở lại Trung tâm Y tế huyện Chiêm Hóa, người bệnh năm xưa đã nhận ra ông, nắm chặt tay vị ân nhân và rơi nước mắt gửi lời cảm ơn sâu sắc.

Sự tận tâm cứu người dường như đã trở thành phản xạ tự nhiên của bác sĩ Đạo. Trước chuyến công tác Trường Sa, khi đang dự một đám hiếu tại Tuyên Quang, ông phát hiện một người thợ thổi kèn gục xuống với dấu hiệu đột quỵ. Bỏ qua điều kiện thiếu thốn về y tế, ông lập tức lao đến sơ cứu ban đầu và gọi xe 115. Dù bệnh nhân sau đó không qua khỏi do tổn thương tim quá nặng, nhưng hành động của ông khẳng định một triết lý: khi gặp tình huống nguy cấp, phản xạ đầu tiên của bác sĩ luôn là giành giật cơ hội sống cho người bệnh.

Năm túi đất quê hương và tình yêu biển đảo

Xuất thân từ Sóc Sơn (Hà Nội) và lớn lên tại Tuyên Quang trong một gia đình không có truyền thống ngành y, Nguyễn Hưng Đạo vốn là cậu học trò chuyên Toán nhưng lại bén duyên với y khoa từ niềm đam mê khối B. Từ một cán bộ trạm y tế xã năm 1999, ông không ngừng nỗ lực, thi đỗ cao học Đại học Y Hà Nội, dần vươn lên tuyến tỉnh và làm chủ nhiều kỹ thuật khó. Ông là người tiên phong triển khai phẫu thuật nội soi ổ bụng, tiết niệu, tiêu hóa tại Tuyên Quang và từng trực tiếp phẫu thuật cứu sống 2 ca vết thương đâm thấu tim vào các năm 2010, 2013.

Tình cảm sâu nặng với Tổ quốc đã được ông gói gém mang theo ra tận đảo xa. Trước ngày lên đường, bác sĩ Đạo tự tay đóng gói 5 túi đất nhỏ từ Tuyên Quang mang theo suốt hải trình. Đến mỗi điểm đảo, ông lặng lẽ đem rải lớp đất quê hương xuống dưới những gốc cây. Khi đến đảo Nam Yết, ông còn cẩn thận xin một cây bàng vuông trong vườn ươm của đảo để mang sang trồng trên đảo Sinh Tồn Đông, với hy vọng góp thêm một mảng xanh cho tiền tiêu Tổ quốc.

Đi lên từ tuyến y tế cơ sở, bác sĩ Đạo luôn mang trong mình sự thấu cảm sâu sắc. Ông hiểu rằng phía sau mỗi ca bệnh là một gia đình và một niềm hy vọng. Và khi đứng giữa biển trời Trường Sa, trước những chiến sĩ, người dân cần được chữa trị khẩn cấp, ông còn nhìn thấy cả bóng dáng của hậu phương đang trông ngóng họ ở quê nhà.

Khám sức khỏe ở Trường Sa - Hành trình 1 tháng không thể quên

SKĐS - Hành trình một tháng khám sức khỏe cho quân và dân quần đảo Trường Sa của hai kíp cán bộ, nhân viên y tế đã khép lại nhưng dư âm vẫn còn đọng mãi. Chuyến đi giúp mỗi thành viên trong đoàn thấu hiểu hơn cuộc sống, ý chí kiên cường của những người ngày đêm bám biển, giữ đảo.