Chuyện nói mãi vẫn chưa hết

Giới tính
Giáo dục giới tính (GDGT) cho học sinh trong nhà trường đã được bàn đến từ rất nhiều năm nay nhưng hiện vẫn còn chưa ngã ngũ. Vậy điều này có thực sự cần thiết đối với học sinh? Chỉ có người trong cuộc mới đưa ra được câu trả lời chính xác.

(SKDS) - Giáo dục giới tính (GDGT) cho học sinh trong nhà trường đã được bàn đến từ rất nhiều năm nay nhưng hiện  vẫn còn chưa ngã ngũ. Vậy điều này có thực sự cần thiết đối với học sinh? Chỉ có người trong cuộc mới đưa ra được câu trả lời chính xác.

GDGT -  cần mà chưa có

Em H.Ph.A  – học sinh lớp 8 của một trường trung học cơ sở (THCS) ở Hà Nội rất hào hứng sau buổi tiếp xúc với chuyên gia tâm lý do cô giáo chủ nhiệm tự liên hệ và tổ chức. “Đây là một buổi học rất thú vị. Chúng con được trao đổi và giải đáp những khúc mắc mà trước đây con không biết hỏi ai. Con mong được học các tiết học này nhiều hơn”, H.Ph.A nói.

Theo cô Trần Thu Hiền – giáo viên trường THCS Giảng Võ thì qua nhiều năm làm công tác chủ nhiệm, cô nhận thấy học sinh từ lớp 6 đến lớp 9 có những thay đổi rõ rệt về tâm sinh lý. Tuy nhiên, không phải học sinh nào cũng được bố mẹ quan tâm, chăm sóc và chia sẻ về những thay  đổi này. Do đó các em rất cần được chuyên gia tư vấn về những thắc mắc của tuổi dậy thì.

Cô Hiền cũng cho biết, ngay trong buổi giao lưu đầu tiên, học sinh đã rất hứng thú. Có nhiều em ghi lại địa chỉ email của chuyên gia và dùng nickname để trao đổi qua thư từ. Kết quả thu được ngay sau buổi học đó là cô thấy học trò của mình tự tin hơn. Có nhiều học sinh tâm sự, nhờ có buổi giao lưu này mà con thấy hiểu và mạnh dạn chia sẻ tâm sự với bố mẹ nhiều hơn.

Với gần 30 năm làm công tác nghiên cứu và giảng dạy, tiến sĩ xã hội học Vũ Phạm Nguyên Thanh – Phòng Môi trường và Sức khỏe cộng đồng – Viện Xã Hội Học, cho rằng việc GDGT cho trẻ là rất cần thiết và nên bắt đầu càng sớm càng tốt. Sự giáo dục này trên thực tế đã bắt đầu ở ngay  những việc tưởng là nhỏ như cha mẹ dạy cho con về cách vệ sinh cơ thể, lựa chọn quần áo, đồ dùng… theo giới tính. “Điều quan trọng nhất là cha mẹ cần phải xây dựng, gìn giữ và phát triển các cuộc đối thoại hàng ngày với con cái. Để làm được điều này cha mẹ cần phải dành thời gian cho con. Đối thoại chia sẻ là một trong những cách tốt nhất giúp cho cha mẹ và con cái  luôn có được thông tin về nhau.
 
 Người lớn thường xuyên động viên, chia sẻ những khó khăn khi trẻ gặp phải.
Cha mẹ cũng cần phải hiểu biết để nói chuyện, nhận biết và hướng dẫn con cái ứng xử và thích nghi với những thay đổi xảy ra trong cơ thể cũng như suy nghĩ của mình. Tùy từng thời điểm phát triển về sinh lý và tâm lý lứa tuổi mà cha mẹ nên có những hướng dẫn hoặc hành động hỗ trợ cho sự trưởng thành của trẻ. Trẻ cần phải hiểu rõ về sự phát triển thể chất của cơ thể, để chăm sóc, quý giá và học cách tự bảo vệ thân thể mình. Trẻ cũng cần phải học cách hiểu những thay đổi về tâm sinh lý (là một quá trình lâu dài và khó khăn hơn nhiều so với những thay đổi về cơ thể). Tự trọng và tôn trọng người khác là một trong những kỹ năng quan trọng nhất mà trẻ phải học để có được càng sớm càng tốt”.
 

Việc GDGT cho trẻ là rất cần thiết và nên bắt đầu càng sớm càng tốt. Sự giáo dục này trên thực tế đã bắt đầu ở ngay những việc tưởng là nhỏ như cha mẹ dạy cho con về cách vệ sinh cơ thể, lựa chọn quần áo, đồ dùng… theo giới tính.

Theo TS.Thanh, ngoài sự quan tâm, giáo dục của cha mẹ, trẻ cần được học một cách bài bản để có kỹ năng sống, kỹ năng ứng xử trước mọi tình huống. Tuy nhiên, hiện nay chưa có một trường học nào đưa GDGT thành một môn học chính thức. Các tiết học này mới chỉ được thực hiện tại một số trường học, ở một số lớp mà thường là do giáo viên chủ nhiệm tự liên hệ và mời chuyên gia đến nói chuyện với học sinh. Kể từ ca nhiễm HIV đầu tiên tại Việt Nam được phát hiện tháng 12 năm 1990, và sau Hội nghị quốc tế về Dân số và Phát triển ở Cairô, Ai Cập năm 1994, Chính phủ Việt Nam đã đặt ra những mục tiêu hành động để nâng cao chất lượng dân số, và  GDGT là một trong những chủ đề đã được quan tâm.
 
Nhưng đã hơn 20 năm qua, GDGT vẫn là một vẫn đề còn đang tranh cãi về tính cần thiết của nó, và bị bỏ ngỏ về sự đầu tư vào nó. Một trong những khó khăn chính để triển khai vấn đề này đó là về mặt thời gian và nguồn nhân lực. Ngành giáo dục dường như chưa thể tìm thấy thời gian dành cho GDGT một vài tiết học/một tuần, hay cho một tháng hay cho một học kỳ. Cũng dường như chưa có kế hoạch đào tạo giáo viên giảng dạy môn Giáo dục lứa tuổi, mà họ vẫn đang sử dụng các giáo viên chủ nhiệm để kết hợp một vài nhắc nhở về chủ đề này trong các giờ học môn Giáo dục công dân hoặc Sinh học. TS.Thanh cho rằng, GDGT cho vị thành niên (VTN) cần phải được triển khai ngay và phải có chiến lược tầm quốc gia để môn học này được phủ rộng ở các trường phổ thông trên toàn quốc.
 
Trẻ con không đợi chúng ta sẵn sàng mọi điều kiện để dạy dỗ, hướng dẫn thì mới trưởng thành. Các em vẫn đang lớn lên hàng ngày, hàng giờ... trong sự thiệt thòi và mong manh vì không nhận được sự trợ giúp của người lớn. Điều này đang day dứt tất cả những ai đã và đang nuôi con, cũng như tất cả những ai hiểu rằng mọi mục tiêu về một quốc gia thịnh vượng và văn minh sẽ không thể nào thực hiện được nếu chúng ta không có một thế hệ trẻ khỏe mạnh và hiểu biết.

Thiếu hiểu biết về giới tính - hệ lụy khó lường

Theo thống kê của Bệnh viện Phụ sản Trung ương, thì năm 2011 có hơn 8.000 ca phá thai; 6 tháng đầu năm 2012, con số phá thai là hơn 4.000 ca. Trong số đó, các ca phá thai tuổi VTN khoảng 5%.  Ca mang thai nhỏ tuổi nhất là 12 tuổi...

Theo BS.CKII Nguyễn Thị Hồng Minh – Giám đốc Trung tâm tư vấn sức khỏe sinh sản – kế hoạch hóa gia đình – Bệnh viện Phụ sản Trung ương, thì 5% ca phá thai ở vị thành niên là con số rất nhỏ so với thực tế, bởi đa số các em khi có thai ngoài ý muốn thường tìm đến các cơ sở tư nhân để “giải quyết”. Vì cho rằng sẽ đảm bảo bí mật và thuận tiện về mặt thời gian. Từ đó có thể khẳng định, hiện nay con số trẻ VTN phá thai là không thể thống kê chính xác được. Với những em tìm đến các cơ sở y tế tư nhân phải đương đầu với dịch vụ phá thai không an toàn, điều này ảnh hưởng rất lớn tới sức khỏe sinh sản sau này của các em. Chưa kể đến các biến chứng nguy hiểm xảy ra có thể gây tử vong như chảy máu, thủng tử cung, nhiễm khuẩn… thì việc bị nhiễm khuẩn đường sinh sản có thể dẫn đến vô sinh sau này - điều mà các em phải đối mặt.

Cũng theo BS. Nguyễn Thị Hồng Minh thì tỉ lệ trẻ VTN mang thai ngoài ý muốn ngày càng gia tăng do nhiều nguyên nhân. Nhưng nguyên nhân quan trọng nhất là việc trẻ thiếu sự quan tâm chăm sóc của người lớn, bao gồm cả gia đình và nhà trường. Đối với gia đình thì do quá mải mê với công việc nên không có thời gian quan tâm đúng mức tới con cái và họ cũng thiếu kiến thức để chia sẻ với con. Hơn nữa, trong một số gia đình xuất hiện mối quan hệ ngoài hôn nhân. Đây là một trong những nguyên nhân gây mâu thuẫn gay gắt giữa cha và mẹ – điều này ảnh hưởng vô cùng xấu tới tâm lý của trẻ và nhân cách khi trưởng thành. Đối với nhà trường thì ngành giáo dục chưa thực sự hiểu đúng và đánh giá đúng tầm quan trọng của công tác giáo dục giới tính đối với tuổi VTN. Do đó, việc giáo dục này tuy đã được đưa vào nhà trường nhưng chưa được quan tâm đúng mức và triển khai có hiệu quả.

Để trang bị kiến thức về giới tính cũng như sức khỏe sinh sản – sức khỏe tình dục, BS.CKII. Nguyễn Thị Hồng Minh đưa ra một số lời khuyên như sau:

- Cha mẹ hãy là người bạn gần gũi với con bằng cách tự nâng cao kiến thức và dành nhiều thời gian hơn để có thể chia sẻ tâm tình với con.

- Ngành giáo dục nên đưa GDGT là một môn học cần thiết. Nhà trường nên liên kết với các chuyên gia về lĩnh vực sức khỏe sinh sản và chuyên gia tâm lý để soạn giáo trình giảng dạy cho phù hợp và có hiệu quả. Nếu có thể bố trí được thì nên mời các chuyên gia này đến nói chuyện và chia sẻ với học sinh.

- Đối với học sinh, các em phải tự nâng cao sự hiểu biết qua các kênh thông tin đại chúng như đọc sách báo, tivi; Không nên ngại ngần mà hãy mạnh dạn chia sẻ với bạn bè và người thân những điều thầm kín; Nên tìm kiếm thông tin từ website của các bệnh viện đầu ngành để tìm hiểu một cách đầy đủ về lĩnh vực này. Như website của Bệnh viện Phụ sản Trung ương có số điện thoại của Trung tâm tư vấn sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục, sẵn sàng chia sẻ mọi thắc mắc của tất cả các em và cha mẹ các em.

 Minh Châu


Ý kiến của bạn