Ông Ngô Tiến Phát, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng Núi Chúa, thực hành điều khiển flycam. Ảnh: Duy Ngọc.
Ngày 10/10, theo chân cán bộ Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng Núi Chúa (Khánh Hòa) thực hành điều khiển máy bay không người lái (flycam) tại Vườn quốc gia Núi Chúa, chúng tôi chứng kiến cách những người giữ rừng đưa công nghệ vào công tác bảo vệ rừng.
Từ mặt đất, chiếc flycam từ từ cất cánh, bay lên cao rồi mở rộng tầm quan sát. Trên màn hình điều khiển, những vạt rừng xanh hiện ra rõ nét, từng khu vực được thu vào tầm mắt. Có những nơi địa hình hiểm trở, đường đi khó khăn, thậm chí mất nhiều giờ mới tiếp cận được, nay đã có thể quan sát từ trên cao.
Từ những chuyến đi bộ xuyên rừng đến quan sát từ trên cao
Với những người thường xuyên bám rừng, thêm một góc nhìn cũng đồng nghĩa với việc có thêm cơ hội phát hiện những bất thường. Anh Võ Duy Khoa, Công chức phụ trách tham mưu thực hiện nhiệm vụ quản lý bảo vệ rừng - Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng Núi Chúa cho biết, flycam không thể thay thế lực lượng kiểm lâm, nhưng là công cụ hỗ trợ đắc lực trong quá trình tuần tra, kiểm tra rừng. Thiết bị giúp kiểm lâm quan sát trên diện rộng, xác định khu vực cần chú ý và chủ động hơn trong việc bố trí lực lượng.
"Thông qua việc kết hợp giữa tuần tra truyền thống với ứng dụng flycam, kiểm lâm chúng tôi đã kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý một số vụ việc vi phạm trong lĩnh vực lâm nghiệp", anh Khoa chia sẻ.
Thực tế, đi rừng không đơn giản là mang ba lô lên vai rồi bước theo những lối mòn. Ở những khu vực xa, địa hình phức tạp, cán bộ kiểm lâm có khi phải mất cả ngày, thậm chí vài ngày mới đến được nơi cần kiểm tra. Lương thực, nước uống và các điều kiện ăn nghỉ đều phải chuẩn bị từ trước.
Lực lượng kiểm lâm Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng Núi Chúa quan sát những vạt rừng qua màn hình điều khiển của flycam. Ảnh: Duy Ngọc.
Ông Ngô Tiến Phát, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng Núi Chúa cho biết, trước đây, việc kiểm tra những khu vực rừng xa chủ yếu dựa vào sức người. Không ít nơi khó tiếp cận khiến công tác tuần tra tốn nhiều thời gian, công sức, trong khi diện tích cần quản lý rộng và nguy cơ xâm hại rừng luôn hiện hữu.
Từ khi được trang bị flycam, công việc có thêm một phương thức hỗ trợ hữu ích. Thay vì chỉ dựa vào việc trực tiếp đi kiểm tra từng khu vực, lực lượng kiểm lâm có thể quan sát từ trên cao, nhận diện những vị trí cần chú ý rồi tổ chức tiếp cận hiện trường. Hình ảnh và video do flycam ghi nhận giúp cán bộ kiểm lâm có thêm cơ sở nhận diện những dấu hiệu bất thường như phá rừng, khai thác lâm sản trái pháp luật, lấn chiếm đất lâm nghiệp hoặc những tác động khác đến tài nguyên rừng.
Khi phát hiện khu vực có dấu hiệu nghi vấn, đơn vị sẽ xác định vị trí, bố trí lực lượng đến kiểm tra, xác minh và xử lý theo quy định.
Dù có công nghệ hỗ trợ, con người vẫn là yếu tố quyết định
Tuy nhiên, hình ảnh trên màn hình mới chỉ là bước đầu. Muốn xác định có vi phạm hay không, cán bộ kiểm lâm vẫn phải kiểm tra thực tế, làm rõ tình hình tại hiện trường. Công nghệ giúp phát hiện và định hướng nhanh hơn, còn việc đánh giá, xử lý vẫn cần đến chuyên môn, kinh nghiệm và trách nhiệm của những người trực tiếp giữ rừng.
Ông Phát cho rằng giá trị thiết thực của flycam không chỉ nằm ở khả năng quan sát từ trên cao, mà còn ở cách tổ chức công việc được thay đổi. Lực lượng kiểm lâm có thể chủ động xác định khu vực trọng điểm, lựa chọn hướng tiếp cận và bố trí nhân lực phù hợp, thay vì chủ yếu dựa vào những chuyến tuần tra để tìm kiếm dấu hiệu vi phạm.
"Cách làm này cũng hỗ trợ công tác phòng cháy, chữa cháy rừng. Khi có thể quan sát những khu vực rộng lớn và khó tiếp cận, lực lượng chức năng có thêm thông tin để theo dõi tình hình, xác định vị trí cần kiểm tra và chủ động hơn trong xử lý các dấu hiệu bất thường", ông Phát nói.
Trên màn hình điều khiển, những vạt rừng xanh hiện ra rõ nét, từng khu vực được thu vào tầm mắt. Ảnh: Duy Ngọc.
Theo ông Phát, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là trang bị thêm thiết bị, mà còn phải giúp cán bộ kiểm lâm sử dụng thành thạo, biết khai thác hình ảnh, dữ liệu phục vụ công việc. Công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được sử dụng đúng cách và kết hợp chặt chẽ với kinh nghiệm thực địa.
