Chia sẻ với báo chí, Các chuyên gia Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai cho hay, chiêu trò lừa đảo rất đa dạng, từ mua hàng khuyến mại, hạ giá, thực phẩm chức năng cho đến các hình thức đầu tư tài chính.
Không chỉ những chiêu trò công nghệ cao, nhiều hình thức bán hàng, đầu tư hay quảng cáo chăm sóc sức khỏe cũng đang khiến không ít người cao tuổi trở thành nạn nhân của các vụ lừa đảo.
TS Nguyễn Thị Phương Mai, Viện Sức khỏe tâm thần cho biết người cao tuổi thường rất dễ bị hấp dẫn bởi các quảng cáo hứa hẹn "khỏe hơn" hay "cải thiện bệnh tật"...
Dễ bị hấp dẫn bởi các quảng cáo hứa hẹn "khỏe hơn" hay "cải thiện bệnh tật"
Theo các chuyên gia, bên cạnh yếu tố thiếu kỹ năng nhận diện lừa đảo, chính nhu cầu được khẳng định vai trò, mong muốn sống khỏe và tâm lý ngại chia sẻ với con cháu, sống cô đơn khiến người già dễ rơi vào bẫy.
Chia sẻ về vấn đề này, TS Nguyễn Thị Phương Mai, Viện Sức khỏe tâm thần cho biết người cao tuổi, đặc biệt là những người có điều kiện kinh tế, thường có nhu cầu tận hưởng cuộc sống sau nhiều năm lao động. Họ muốn được nghỉ ngơi, đi du lịch, tham gia các hoạt động xã hội và thường có nhóm bạn để giao lưu.
Bên cạnh đó, nhiều người vẫn mong muốn giữ vai trò quan trọng trong gia đình, từ việc đưa ra quyết định đến chứng minh bản thân còn minh mẫn, có nhiều trải nghiệm sống. Chính tâm lý này đôi khi khiến họ ít lắng nghe lời khuyên của con cháu.
"Không ít người cho rằng mình có nhiều kinh nghiệm hơn thế hệ trẻ nên vẫn có thể tự đưa ra các quyết định tài chính hay đầu tư mà không cần tham khảo ý kiến người thân.
Trong khi đó, sự phát triển nhanh của công nghệ khiến nhiều người cao tuổi khó theo kịp. Việc sử dụng điện thoại thông minh, tiếp cận thông tin trên mạng xã hội hay nhận biết các cảnh báo về lừa đảo còn hạn chế.
Họ cũng ngại hỏi con cháu vì không muốn bị cho là chậm chạp hoặc phụ thuộc. Hay sự mất kết nối, sống cô đơn khiến người cao tuổi không thể chia sẻ được với con cái"- TS Mai nói.
Theo TS Mai, sức khỏe là mối quan tâm hàng đầu của người cao tuổi, vì vậy họ rất dễ bị hấp dẫn bởi các quảng cáo hứa hẹn "khỏe hơn", "sống lâu hơn" hay "cải thiện bệnh tật".
Đó có thể là các sản phẩm thực phẩm chức năng, thuốc được quảng cáo có tác dụng thần kỳ hoặc các chương trình nghỉ dưỡng, du lịch kết hợp chăm sóc sức khỏe. Với mong muốn có chất lượng cuộc sống tốt hơn, nhiều người sẵn sàng bỏ ra số tiền lớn để tham gia.
Bị lừa vài triệu đồng cũng có thể gây sang chấn tâm lý
Trong quá trình tư vấn, TS Mai cho biết bản thân từng gặp nhiều trường hợp người cao tuổi bị lừa khi tham gia các buổi giới thiệu sản phẩm hoặc bán hàng trực tiếp.
Có người trước khi đi đã được con cháu dặn không mang tiền, nhưng khi đến nơi vẫn bị thuyết phục, thậm chí vay tiền của những người xung quanh để mua các sản phẩm như nồi điện, đồ gia dụng hay hàng khuyến mãi với giá cao.
Chăm sóc sức khỏe thể chất, tinh thần cho người cao tuổi là cần thiết.
Dù số tiền thiệt hại chỉ vài triệu đồng, nhiều người vẫn rơi vào trạng thái lo lắng, áy náy vì sau khi nghỉ hưu họ không còn khả năng tạo ra thu nhập như trước. Họ mất ngủ, căng thẳng và sợ con cháu phát hiện sẽ trách móc.
"Nhiều trường hợp sang chấn tâm lý không đến từ giá trị món tiền, mà đến từ cảm giác mình bị lừa và mất niềm tin vào chính bản thân. Đáng lo ngại hơn là các vụ lừa đảo liên quan đến đầu tư hoặc tài chính.
Sau khi bị lừa, nhiều người lại xuất hiện tâm lý muốn "gỡ" số tiền đã mất. Các đối tượng lừa đảo tiếp tục đưa ra những lời hứa hẹn chỉ cần đóng thêm một khoản phí hoặc đầu tư tiếp sẽ lấy lại được tiền, khiến nạn nhân càng lún sâu, số tiền thiệt hại có thể lên tới hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỉ đồng."- TS Mai nói.
Theo chuyên gia, khi mất một khoản tiền lớn, người cao tuổi dễ rơi vào trạng thái suy sụp, mất tự tin, thu mình và xuất hiện các biểu hiện rối loạn cảm xúc như lo âu hoặc trầm cảm.
Tuy nhiên, TS Mai nhấn mạnh, không chỉ người cao tuổi mà người trẻ cũng có thể trở thành nạn nhân của lừa đảo. Điều quan trọng là cách gia đình ứng xử sau khi sự việc xảy ra.
Theo chuyên gia này, bị lừa mất tiền chắc chắn là việc bản thân họ không mong muốn và khi xảy ra, họ là người rất buồn. Vì thế, việc đầu tiên là con cái cần hạn chế trách móc mà nên trấn an, tìm cách giải quyết vấn đề.
"Kể cả trong trường hợp không có cách nào giải quyết, phải chịu mất, con cái cũng nên an ủi, tạo suy nghĩ tích cực cho người già, rằng bên cạnh còn người thân, còn sức khỏe là điều quan trọng nhất. Con cái cũng cần quan tâm, nắm bắt tình hình, ứng xử khéo bằng cách thông báo người thân, ngân hàng để ngăn chặn người già rút tiền.
Về lâu dài, chuyên gia khuyến nghị người cao tuổi nên được tham gia nhiều hoạt động xã hội, duy trì kết nối với gia đình và bạn bè. Bên cạnh đó nên trao đổi với con cháu trước các quyết định tài chính quan trọng. Điều này không chỉ giúp giảm nguy cơ bị lừa đảo mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe tinh thần và chất lượng cuộc sống của họ.
