SKĐS - WHO khuyến cáo ăn dưới 5g muối/ngày nhưng người Việt ăn cao gần gấp đôi. Thói quen ăn mặn làm gia tăng gánh nặng bệnh tật, song theo các chuyên gia, giảm muối không đồng nghĩa với ăn nhạt cực đoan mà là thay đổi hành vi từng bước.
Từ ngày 11–17/5/2026, Tuần lễ Thế giới nâng cao nhận thức về muối (World Salt Awareness Week) được triển khai trên toàn cầu nhằm cảnh báo tác hại của việc tiêu thụ quá nhiều muối đối với sức khỏe. Tuần lễ năm nay đặc biệt nhấn mạnh việc giảm muối trong thực phẩm chế biến, thực phẩm đóng gói sẵn – nguồn "muối ẩn" đang hiện diện ngày càng nhiều trong bữa ăn hiện đại.
Đây cũng là thời điểm ngay trước Ngày Thế giới phòng chống tăng huyết áp 17/5 – căn bệnh không lây nhiễm đang gia tăng nhanh tại Việt Nam và có liên quan chặt chẽ tới thói quen ăn mặn kéo dài.
Theo WHO, người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 5g muối/ngày. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy người Việt đang ăn gần gấp đôi mức khuyến cáo. Lượng muối dư thừa này làm gia tăng nguy cơ tăng huyết áp, đột quỵ, bệnh tim mạch và nhiều bệnh không lây nhiễm khác.
PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng - Phó trưởng Khoa Dinh dưỡng lâm sàng và Tiết chế, Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho rằng, điều đáng lo ngại là nhiều người vẫn chưa nhận thức đầy đủ mình đang ăn mặn đến mức nào.
"Chỉ cần khoảng 2,5 thìa nước mắm hoặc 1,5 thìa bột canh mỗi ngày là đã chạm ngưỡng muối khuyến cáo. Trong khi đó, thực tế bữa ăn của nhiều gia đình lại vượt xa con số này do thói quen nêm nếm đậm đà, chấm nhiều nước mắm và sử dụng thường xuyên thực phẩm chế biến sẵn", ông phân tích.
PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng - Phó Trưởng khoa Dinh dưỡng lâm sàng và Tiết chế, Bệnh viện Nội tiết Trung ương.
Một bát bún có thể vượt ngưỡng muối cả ngày
Theo PGS Hưng, nhiều món ăn quen thuộc của người Việt chứa lượng natri rất cao nhưng ít người để ý.
Ví dụ, một bát bún cá rán nếu dùng hết nước có thể chứa khoảng 2.500mg natri, tương đương hơn 6g muối – vượt mức khuyến cáo trong cả ngày.
Một bát bún thang cũng có thể chứa khoảng 4g muối, trong khi bún mọc hay bún chân giò dao động khoảng 2,5g muối mỗi bát.
"Nếu ăn thì chỉ nên dùng vài thìa nước, đừng cố dùng đến giọt cuối cùng", chuyên gia khuyến cáo.
PGS Hưng cho rằng, tăng huyết áp không chỉ liên quan đến tuổi tác, căng thẳng hay ít vận động mà còn chịu ảnh hưởng trực tiếp từ lượng muối tích lũy mỗi ngày. Ăn quá mặn khiến cơ thể giữ nước, làm tăng áp lực lên thành mạch máu, từ đó dẫn tới tăng huyết áp và nguy cơ biến chứng tim mạch.
"Ngày xưa có câu ‘Đời cha ăn mặn, đời con khát nước’,nhưng bây giờ phải là ‘Đời cha ăn mặn, đời cha huyết áp cao. Hậu quả không phải chờ đến thế hệ sau mà xuất hiện ngay trên chính cơ thể mình", ông nói.
Thực phẩm siêu chế biến - "ổ chứa muối" trong bữa ăn hiện đại
Một trong những vấn đề được nhấn mạnh trong Tuần lễ Thế giới nâng cao nhận thức về muối năm nay là giảm tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến và thực phẩm đóng gói sẵn. Theo PGS Hưng, nhiều người có tâm lý chỉ nghĩ muối đến từ lọ muối hoặc nước mắm trên bàn ăn, trong khi phần lớn natri lại đến từ các thực phẩm chế biến công nghiệp.
Giò chả, xúc xích, thịt hun khói, mì ăn liền, bim bim, đồ hộp, dưa cà muối… đều là những thực phẩm chứa lượng muối rất cao nhằm bảo quản và tăng hương vị.
"Chúng ta hãy cố gắng tăng cường thực phẩm tươi sống và giảm bớt thực phẩm chế biến sẵn. Cuộc sống hiện đại đôi lúc vẫn phải dùng đồ đóng gói, nhưng đừng để nó trở thành thói quen hàng ngày", ông nói.
Chuyên gia cũng lưu ý, việc ăn bên ngoài thường xuyên khiến lượng muối càng khó kiểm soát hơn. Nhiều món ăn vốn đã đậm vị nhưng người dùng vẫn có thói quen cho thêm nước mắm, gia vị hoặc gọi thêm nước chấm.
Nhân viên y tế tư vấn dinh dưỡng cho người bệnh tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương.
Thay đổi hành vi từng bước
Theo chuyên gia dinh dưỡng, giảm muối không đồng nghĩa với ăn nhạt cực đoan mà là thay đổi hành vi từng bước. PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng khuyến cáo người dân nên:
- Giảm lượng muối, nước mắm, hạt nêm khi nấu ăn;
- Nếm thức ăn trước khi nêm thêm gia vị;
- Hạn chế đặt sẵn nước chấm trên bàn ăn;
- Dùng chanh, tiêu, ớt, rau thơm để tăng hương vị thay cho muối;
- Hạn chế thói quen chấm đẫm nước mắm;
- Không chấm muối khi ăn hoa quả.
- Hạn chế dùng thực phẩm siêu chế biến, đóng gói sẵn.
"Trước đây cho hai thìa gia vị thì giờ giảm xuống một thìa hoặc bớt nửa thìa cũng đã là thay đổi tích cực. Quan trọng là cả gia đình cùng điều chỉnh dần khẩu vị", ông chia sẻ.
Đừng bỏ qua nhãn dinh dưỡng
Một điểm quan trọng khác được chuyên gia nhấn mạnh là thói quen đọc nhãn dinh dưỡng trước khi mua thực phẩm đóng gói. Theo PGS Hưng, trên bao bì sản phẩm, lượng muối có thể được ghi dưới nhiều dạng khác nhau như "muối", "natri" hoặc "sodium". Trong khi đó, không phải ai cũng hiểu mối liên hệ giữa các chỉ số này.
"1 gam muối tương đương khoảng 400mg natri. Nếu biết đọc nhãn dinh dưỡng, chúng ta hoàn toàn có thể kiểm soát lượng muối nạp vào cơ thể", chuyên gia cho biết.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên ưu tiên lựa chọn thực phẩm có hàm lượng natri thấp, đồng thời hạn chế các sản phẩm siêu chế biến – vốn đang ngày càng phổ biến trong nhịp sống hiện đại.
Trong bối cảnh tăng huyết áp ngày càng trẻ hóa, giảm muối không còn là khuyến nghị dành riêng cho người bệnh mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết với mọi gia đình.
Thông điệp của Tuần lễ Thế giới nâng cao nhận thức về muối năm nay vì thế không chỉ dừng ở việc bớt vài thìa gia vị trong bữa ăn, mà là thay đổi thói quen tiêu dùng và lối sống để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
