Những yếu tố ung thư gan không thể chủ quan
Ngày 17/10 Diễn đàn Khoa học và Hợp tác quốc tế trong Ung thư và Y học hạt nhân đã được diễn ra tại Hà Nội. Diễn đàn quy tụ các chuyên gia ung bướu đến từ Việt Nam, Nhật Bản và Trung Quốc, cập nhật những tiến bộ mới trong phẫu thuật, liệu pháp miễn dịch, liệu pháp tế bào CAR-T, xạ trị và y học hạt nhân - những hướng đi đang mở rộng lựa chọn điều trị cho người bệnh ung thư tại Việt Nam.
Trao đổi với PV Báo Sức khỏe và Đời sống, TTND.GS.TS.BS Mai Trọng Khoa - Nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai; nguyên Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, Việt Nam là một trong những quốc gia có tỷ lệ mắc ung thư gan cao trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Nguy cơ ung thư gan là kết quả tổng hòa của nhiều yếu tố, bao gồm bệnh lý nền, môi trường, cùng lối sống và chế độ dinh dưỡng… chứ không riêng một nguyên nhân nào.
TTND.GS.TS.BS Mai Trọng Khoa - Nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai; nguyên Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: Quỳnh Mai.
Theo Giáo sư Mai Trọng Khoa, gan là cơ quan chủ chốt đảm nhiệm việc chuyển hóa chất, cơ quan này rất nhạy cảm với các tác nhân tiêu cực từ môi trường và chế độ ăn. Việc tiêu thụ thực phẩm nhiễm mốc, không đảm bảo vệ sinh hoặc tiếp xúc chất độc hại đều trực tiếp đe dọa đến sức khỏe của gan.
Một yếu tố đáng chú ý khác là thói quen uống rượu bia. Việc sử dụng đồ uống có cồn kéo dài có thể gây tổn thương gan, dẫn đến các bệnh lý như xơ gan, từ đó làm tăng nguy cơ ung thư gan.
Đặc biệt, tại Việt Nam viêm gan virus, nhất là viêm gan B, là một trong những nguyên nhân quan trọng gây ung thư gan tại Việt Nam. Tình trạng viêm gan kéo dài có thể làm tổn thương tế bào gan, thúc đẩy quá trình xơ hóa và làm tăng nguy cơ hình thành khối u ác tính.
Bên cạnh các nguy cơ môi trường và lối sống, khía cạnh di truyền cùng các biến đổi gene là những tác nhân liên quan trực tiếp đến cơ chế sinh bệnh. Mặt khác, hiện tượng gia tăng và già hóa dân số cũng làm gia tăng đáng kể số lượng ca mắc tuyệt đối được ghi nhận. Tuy nhiên, nhằm đánh giá một cách khách quan xu hướng dịch tễ học, việc phân biệt giữa số ca mắc tuyệt đối và tỷ lệ mắc chuẩn hóa theo tuổi (ASR) là điều tối quan trọng.
Ung thư gan phát hiện sớm quyết định cơ hội điều trị
Theo TTDN.GS.TS.BS Mai Trọng Khoa, y học hiện nay có rất nhiều phương pháp điều trị ung thư gan, từ phẫu thuật, hóa - xạ trị truyền thống đến can thiệp tại chỗ, nút mạch, điều trị trúng đích và miễn dịch... Tuy nhiên, việc có nhiều phương pháp không đồng nghĩa mọi bệnh nhân đều đạt được kết quả tốt.
Khó khăn nằm ở đặc điểm của bệnh, tình trạng gan nền và giai đoạn phát hiện. Với một số loại ung thư, nếu khối u còn nhỏ và được điều trị đúng cách, người bệnh có cơ hội khỏi bệnh hoặc sống lâu dài. Trong khi đó, ung thư gan thường xuất hiện trên nền gan đã bị tổn thương bởi viêm gan mạn tính hoặc xơ gan. Điều này khiến việc lựa chọn phương pháp điều trị trở nên phức tạp hơn.
TTƯT.PGS.TS.BSCC Trần Đình Hà, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Xạ trị và Y học hạt nhân Quốc tế Phương Đông. Ảnh: Quỳnh Mai.
Cùng một phương pháp, hiệu quả có thể khác nhau tùy thuộc vào giai đoạn bệnh, chức năng gan và thể trạng của từng người. Khi ung thư được phát hiện ở giai đoạn muộn, các lựa chọn điều trị có thể bị hạn chế, tiên lượng thường kém hơn và chi phí điều trị cũng là gánh nặng đáng kể, Giáo sư Mai Trọng Khoa thông tin.
Vì vậy, theo chuyên gia, vấn đề quan trọng không chỉ là phát triển thêm các kỹ thuật điều trị mà còn phải phát hiện bệnh sớm, xác định chính xác giai đoạn và lựa chọn phương pháp phù hợp cho từng bệnh nhân.
Một trong những nguyên nhân khiến nhiều người chưa được hưởng lợi tối đa từ các tiến bộ y học là công tác sàng lọc, theo dõi nhóm nguy cơ cao chưa đạt hiệu quả như mong muốn.
Nguyên phó giám đốc Bệnh viện Bạch Mai dẫn kinh nghiệm từ Nhật Bản, nơi việc theo dõi sức khỏe, khám lâm sàng, siêu âm gan và xét nghiệm máu được kết hợp trong quy trình đánh giá nguy cơ. Theo ông, việc tổ chức theo dõi có hệ thống, đặc biệt ở những nhóm có nguy cơ cao, là kinh nghiệm Việt Nam cần quan tâm.
Viêm gan B, C mạn tính: Cảnh giác ung thư gan
Cũng trao đổi với PV tại diễn đàn, TTƯT.PGS.TS.BSCC Trần Đình Hà, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Xạ trị và Y học hạt nhân Quốc tế Phương Đông nhấn mạnh, nhấn mạnh việc theo dõi sức khỏe định kỳ có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện sớm ung thư gan, đặc biệt ở những người mắc viêm gan virus mạn tính.
Theo chuyên gia, viêm gan virus B và C là những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến ung thư gan. Do đó, người mắc viêm gan mạn tính cần tuân thủ phác đồ điều trị, tái khám đúng lịch và thực hiện các xét nghiệm theo chỉ định của bác sĩ. Việc theo dõi thường xuyên giúp phát hiện sớm những tổn thương bất thường ở gan, từ đó tăng cơ hội can thiệp kịp thời và cải thiện hiệu quả điều trị.
Toàn cảnh diễn đàn.
Ngược lại, tâm lý chủ quan, chỉ đi khám khi xuất hiện các triệu chứng rõ ràng có thể khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm phát hiện bệnh thuận lợi. Khi ung thư gan được phát hiện ở giai đoạn muộn, các phương án điều trị thường phức tạp hơn, chi phí tăng cao và tiên lượng cũng kém khả quan hơn.
Bên cạnh việc kiểm soát viêm gan virus, chuyên gia lưu ý cần quan tâm đến các yếu tố nguy cơ khác như bệnh gan mạn tính, sử dụng rượu bia và những yếu tố liên quan đến lối sống. Nguy cơ ung thư gan ở mỗi người không giống nhau, vì vậy việc đánh giá cần căn cứ vào tiền sử bệnh và tình trạng sức khỏe cụ thể.
"Việc phát hiện sớm viêm gan virus, quản lý tốt bệnh gan mạn tính, hạn chế rượu bia và tăng cường theo dõi những người thuộc nhóm nguy cơ cao là những hướng đi quan trọng trong phòng ngừa, phát hiện sớm ung thư gan", PGS.TS.BSCC Trần Đình Hà nhấn mạnh.
Theo chuyên gia, phát hiện ung thư gan ở giai đoạn sớm không chỉ giúp mở rộng các lựa chọn điều trị mà còn có thể tạo ra khác biệt đáng kể đối với tiên lượng và cơ hội sống của người bệnh.
Xem thêm bài viết:
