Trước tình trạng biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và sự gia tăng của các bệnh không lây nhiễm, chuyển đổi xanh đã trở thành xu thế tất yếu đối với mọi lĩnh vực, trong đó có ngành Y tế. Thực tiễn cho thấy môi trường sống và sức khỏe con người có mối liên hệ mật thiết, vì vậy việc thúc đẩy chuyển đổi xanh trong y tế không chỉ góp phần giảm phát thải khí nhà kính mà còn trực tiếp nâng cao chất lượng chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân.
Theo Tổ chức Y tế thế giới, các yếu tố môi trường như ô nhiễm không khí, nguồn nước và hóa chất độc hại là nguyên nhân của hàng triệu ca tử vong sớm mỗi năm trên toàn cầu. Ngành Y tế, với đặc thù sử dụng nhiều năng lượng, hóa chất, vật tư tiêu hao và phát sinh chất thải nguy hại, nếu không được quản lý bền vững cũng có thể trở thành nguồn tác động tiêu cực đến môi trường. Do đó, phát triển hệ thống y tế xanh, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu chính là giải pháp kép: vừa bảo vệ môi trường, vừa bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Chuyển đổi xanh trong ngành Y tế được hiểu là quá trình tái cấu trúc hoạt động quản lý, đầu tư cơ sở hạ tầng, cung ứng dịch vụ và sử dụng nguồn lực theo hướng giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng, tối ưu tài nguyên và thân thiện với môi trường.
Tại Việt Nam, định hướng này hoàn toàn phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững và cam kết đạt mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 mà Chính phủ đã tuyên bố tại Hội nghị COP26. Những năm qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng như Kết luận số 81-KL/TW ngày 04/6/2024 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025, nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ "chữa bệnh" sang "phòng bệnh" và nâng cao năng lực hệ thống y tế trước những thách thức về môi trường.
Viên chức Trung tâm y tế Hòa An sắp xếp phân loại rác thải tại đơn vị. Ảnh: Trọng Thụ
Tại các địa phương, công tác chuyển đổi xanh đang được triển khai đồng bộ, nghiêm túc từ tỉnh đến cơ sở dưới sự chỉ đạo sát sao của ngành Y tế. Ngành y tế các tỉnh xác định đây là lộ trình trọng điểm để hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 thông qua việc thực hiện đồng bộ các biện pháp từ quản lý chất thải đến hiện đại hóa hạ tầng.
Hiện nay, phần lớn các cơ sở khám, chữa bệnh trên địa bàn có phát sinh chất thải y tế đều đã lập và triển khai kế hoạch bảo vệ môi trường, thực hiện quan trắc và quản lý chất thải nguy hại theo quy định. Việc tuân thủ chặt chẽ Thông tư 20/2021/TT-BYT trong phân loại, thu gom và xử lý chất thải được coi là nhiệm vụ tiên quyết, kết hợp với phong trào "Xây dựng cơ sở y tế xanh - sạch - đẹp" nhằm thay đổi nhận thức của cán bộ y tế về sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần.
Bên cạnh quản lý chất thải, các đơn vị cũng chú trọng việc hiện đại hóa ngành y tế thông qua chuyển đổi số, coi đây là trụ cột song hành với chuyển đổi xanh. Việc đẩy mạnh triển khai bệnh án điện tử và các nền tảng số không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, chất lượng dịch vụ mà còn giảm thiểu đáng kể lượng giấy tờ hành chính và nhu cầu đi lại của người dân, từ đó góp phần giảm dấu chân carbon trong hoạt động y tế.
Hệ thống Trung tâm Kiểm soát bệnh tật và các Trung tâm Y tế huyện đang duy trì công tác giám sát chặt chẽ tại tuyến cơ sở, đảm bảo môi trường điều trị an toàn. Đối với các tỉnh miền núi, chuyển đổi xanh không chỉ là cam kết quốc gia mà còn là nhu cầu sinh tồn để bảo vệ hệ sinh thái đầu nguồn và đảm bảo quyền được sống trong môi trường trong lành của người dân.
Chuyển đổi xanh hiện nay không còn dừng lại ở các chiến lược vĩ mô mà đã lan tỏa tới từng cơ sở y tế thông qua các hành động cụ thể. Việc xây dựng hệ thống y tế bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu chính là nền tảng quan trọng để hướng tới mô hình chăm sóc sức khỏe toàn diện, lấy người dân làm trung tâm và đảm bảo sự phát triển hài hòa giữa sức khỏe con người với môi trường sống của các thế hệ tương lai.
