Từ hồ sơ sức khỏe điện tử, liên thông dữ liệu đến khám chữa bệnh từ xa, công nghệ được kỳ vọng giúp nâng chất lượng phục vụ ngay từ tuyến gần dân nhất.
Từ quản lý hồ sơ đến quản lý sức khỏe
Một trong những thay đổi đáng chú ý của y tế cơ sở là chuyển từ quản lý người bệnh sang quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời.
Ngày 12/6/2026, Bộ Y tế phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035. Chương trình dành một tiểu dự án cho chuyển đổi số trong quản lý, theo dõi và tư vấn sức khỏe toàn diện, thuộc dự án nâng cao năng lực mạng lưới y tế cơ sở.
Đến năm 2030, chương trình đặt mục tiêu 100% người dân được lập sổ sức khỏe điện tử và quản lý sức khỏe theo vòng đời; đồng thời 100% trạm y tế xã, phường, đặc khu triển khai dự phòng, quản lý và điều trị một số bệnh không lây nhiễm theo hướng dẫn của Bộ Y tế.
Từ ngày 8/1/2026, dữ liệu trong Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID có giá trị pháp lý tương đương sổ giấy trong giải quyết thủ tục hành chính. Đây là bước tiến quan trọng trong việc giảm giấy tờ và tạo điều kiện để dữ liệu sức khỏe được sử dụng thuận tiện hơn.
Tại Hà Nội, tháng 3/2026, ngành y tế triển khai chiến dịch chuẩn hóa, làm sạch và cập nhật dữ liệu sức khỏe người dân trên hệ thống Hồ sơ sức khỏe điện tử. Công việc tập trung xử lý hồ sơ thiếu, trùng lặp, sai thông tin và đối chiếu với dữ liệu dân cư.
Thực tế này cho thấy, xây dựng hồ sơ điện tử mới chỉ là bước đầu. Quan trọng hơn là dữ liệu phải đúng, đủ, được cập nhật và có thể sử dụng trong hoạt động chuyên môn.
Chuyển đổi số y tế cơ sở trong năm 2026 đang chuyển từ yêu cầu ứng dụng công nghệ sang mục tiêu quản lý sức khỏe người dân chủ động, liên tục. Ảnh: Sở Y tế Hà Nội.
Dữ liệu để phòng bệnh từ sớm
Khi dữ liệu sức khỏe được cập nhật thường xuyên, trạm y tế có thể theo dõi tốt hơn những người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường và các bệnh không lây nhiễm; đồng thời nhận diện nhóm nguy cơ để tư vấn, sàng lọc và can thiệp sớm.
Định hướng này phù hợp với yêu cầu chuyển mạnh từ điều trị sang phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe chủ động. Tổng vốn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2030 được xác định là 88.635 tỷ đồng.
Đáng chú ý, tháng 5/2026, Chính phủ yêu cầu phấn đấu đến hết năm toàn dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí và được lập Sổ sức khỏe điện tử; đồng thời đẩy mạnh kết nối dữ liệu khám sức khỏe với VNeID và cơ sở dữ liệu bảo hiểm xã hội.
Tuy nhiên, Chính phủ cũng chỉ ra rằng việc kết nối, liên thông, cập nhật dữ liệu giữa Sổ sức khỏe điện tử, cơ sở dữ liệu dân cư và các hệ thống liên quan vẫn còn hạn chế. Đây sẽ là một trong những bài toán quan trọng cần tiếp tục xử lý trong những tháng cuối năm 2026.
Kết nối chuyên môn, giảm khoảng cách tuyến trên - tuyến dưới
Chuyển đổi số cũng mở rộng khả năng kết nối chuyên môn giữa y tế cơ sở với bệnh viện tuyến trên. Trong những trường hợp phù hợp, bác sĩ tuyến cơ sở có thể hội chẩn trực tuyến với chuyên gia, tiếp cận thông tin và hỗ trợ người bệnh ngay tại địa phương.
Tháng 8/2026, Hà Nội phê duyệt Đề án xây dựng và vận hành hệ thống khám, chữa bệnh từ xa. Thành phố đặt mục tiêu 100% bệnh viện công lập thuộc phạm vi quản lý của Sở Y tế cùng các đơn vị và trạm y tế có phòng khám đa khoa hoàn thành xây dựng hệ thống hội chẩn, khám chữa bệnh từ xa và kết nối kỹ thuật.
Ở cấp Trung ương, Bộ Y tế cũng đang hoàn thiện cơ chế thanh toán bảo hiểm y tế đối với khám chữa bệnh từ xa, trong đó có đề xuất để Quỹ BHYT thanh toán chi phí khám chữa bệnh từ xa trong những trường hợp đáp ứng điều kiện theo quy định.
Công nghệ phải phục vụ chuyên môn
Chuyển đổi số không chỉ là đưa thêm phần mềm vào trạm y tế. Mục tiêu quan trọng hơn là giảm thao tác hành chính, hạn chế nhập dữ liệu nhiều lần, giúp cán bộ có thông tin cần thiết đúng thời điểm và dành nhiều thời gian hơn cho người bệnh.
Trong năm 2026, Bộ Y tế tiếp tục thúc đẩy kết nối, chia sẻ và liên thông các cơ sở dữ liệu trọng yếu của ngành. Việc chuẩn hóa dữ liệu khám chữa bệnh cũng được tăng cường. Quyết định 1804/QĐ-BYT ngày 19/6/2026 quy định danh mục mã loại hình khám chữa bệnh và mã khoa phục vụ mã hóa, trích chuyển dữ liệu chi phí khám chữa bệnh BHYT điện tử.
Cùng với đó là yêu cầu bảo đảm an toàn dữ liệu. Dữ liệu sức khỏe chứa nhiều thông tin cá nhân nhạy cảm, do đó các cơ sở y tế phải kiểm soát quyền truy cập, bảo vệ hệ thống và tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu.
Con người vẫn là yếu tố quyết định
Công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng nhân lực và quy trình phù hợp. Cán bộ y tế cơ sở không chỉ cần được trang bị thiết bị, phần mềm mà còn phải được đào tạo để khai thác dữ liệu phục vụ chuyên môn.
Chuyển đổi số vì vậy không nên được nhìn nhận như một dự án công nghệ riêng biệt. Đó là một phần của quá trình đổi mới phương thức cung ứng dịch vụ y tế.
Mục tiêu cuối cùng vẫn là giúp người dân được quản lý sức khỏe tốt hơn, tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn; cán bộ y tế có thêm công cụ chuyên môn và hệ thống y tế phát hiện, xử lý nguy cơ sức khỏe sớm hơn.
Khi dữ liệu chính xác, công nghệ phù hợp và con người đủ năng lực được kết nối trong cùng một quy trình, chuyển đổi số có thể trở thành công cụ quan trọng để y tế cơ sở thực hiện tốt hơn vai trò nền tảng của hệ thống chăm sóc sức khỏe trong giai đoạn mới.
