Chuyển đổi số ở vùng cao giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi

Ở những địa bàn miền núi, khoảng cách địa lý từ nhà đến cơ sở y tế từng là trở ngại không nhỏ đối với người dân mỗi khi cần thăm khám. Tại xã Bằng Thành, tỉnh Thái Nguyên, trước đây, để đến bệnh viện, nhiều người phải thức dậy từ sáng sớm, di chuyển hàng chục cây số bằng xe máy hoặc bắt xe khách xuống trung tâm huyện, thậm chí đến tuyến tỉnh.

Không ít trường hợp gặp thêm phiền toái khi quên mang theo giấy tờ tùy thân hoặc thẻ bảo hiểm y tế, khiến việc đăng ký khám bệnh mất thêm thời gian.

Người dân vùng cao được hưởng lợi từ những thay đổi số 

Theo BS Hoàng Đức Cảnh, Giám đốc Trạm Y tế xã Bằng Thành, đến nay, địa phương đã tạo lập hồ sơ sức khỏe điện tử cho khoảng 99% dân số. Đây là nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ công tác quản lý sức khỏe cộng đồng, nhất là tại địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống.

Từ những thông tin được tích lũy, cán bộ y tế có thể nhận diện các nhóm bệnh phổ biến, nắm bắt tình hình sức khỏe người dân và xây dựng kế hoạch chăm sóc phù hợp với đặc điểm từng địa bàn.

"Việc tích hợp dữ liệu giúp chúng tôi nắm được mô hình bệnh tật của địa phương để xây dựng kế hoạch chăm sóc sức khỏe phù hợp. Người dân không dùng điện thoại thông minh nhiều thì cán bộ y tế sẽ hỗ trợ cập nhật", BS Hoàng Đức Cảnh thông tin.

Thực tế tại Bằng Thành cho thấy, chuyển đổi số không nhất thiết phải bắt đầu từ những công nghệ phức tạp. Đôi khi, thay đổi chỉ đơn giản là thay thế quy trình đăng ký khám bệnh bằng giấy tờ bằng thao tác quét căn cước công dân, nhưng lại mang đến lợi ích thiết thực cho người dân.

Tại Bệnh viện Pác Nặm, công nghệ số cũng đang từng bước được đưa vào hoạt động chuyên môn và quản lý. Việc tích hợp dữ liệu góp phần đơn giản hóa thủ tục tiếp nhận, hỗ trợ bác sĩ tra cứu thông tin phục vụ quá trình khám và điều trị.

Đáng chú ý, hệ thống hội chẩn từ xa mở thêm cơ hội để cán bộ y tế tuyến dưới kết nối với các chuyên gia, bác sĩ có kinh nghiệm khi gặp những ca bệnh phức tạp. Thay vì chỉ dựa vào khả năng xử trí tại chỗ hoặc chờ chuyển người bệnh lên tuyến trên, các cơ sở y tế có thể trao đổi chuyên môn nhanh chóng hơn thông qua nền tảng kết nối.

Đối với địa bàn miền núi, nơi giao thông còn nhiều khó khăn, thời gian di chuyển đến bệnh viện tuyến trên có thể kéo dài, việc kết nối chuyên môn từ xa mang ý nghĩa quan trọng. Công nghệ không thay thế vai trò của bác sĩ trực tiếp điều trị, nhưng giúp họ có thêm thông tin và sự hỗ trợ cần thiết để đưa ra quyết định chuyên môn kịp thời.

Từ bỡ ngỡ ban đầu đến nỗ lực làm chủ công nghệ

Để những thay đổi trên đi vào thực tế, phía sau hệ thống phần mềm và thiết bị là quá trình thích nghi, học hỏi của đội ngũ cán bộ y tế. Với những người vốn quen làm việc theo phương thức truyền thống, việc tiếp cận công nghệ mới đòi hỏi thời gian, sự kiên trì và quá trình đào tạo liên tục.

Đặc biệt, sau khi tỉnh Bắc Kạn sáp nhập vào tỉnh Thái Nguyên từ tháng 7/2025, quy mô quản lý của ngành y tế địa phương có nhiều thay đổi. Hệ thống y tế phải đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của hơn 1,7 triệu dân trên địa bàn 92 đơn vị hành chính cấp xã.

Cùng với việc sắp xếp lại tổ chức, các trung tâm y tế khu vực được chuyển thành bệnh viện khu vực, trong khi nhiệm vụ y tế dự phòng được đưa xuống trạm y tế xã. Hệ thống từ 280 trạm y tế trước đây được tổ chức lại thành 92 trạm.

Sự thay đổi về quy mô và mô hình hoạt động đặt ra yêu cầu mới đối với công tác quản lý, điều phối nhân lực, chuyên môn và dữ liệu y tế. Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số trở thành một trong những giải pháp quan trọng giúp ngành y tế vận hành đồng bộ, nâng cao hiệu quả phục vụ người dân.

Ông Trần Văn Tuyến, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Thái Nguyên cho biết, ngành y tế đã triển khai nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và hoạt động khám chữa bệnh tại các đơn vị.

Một trong những kết quả đáng chú ý là đến tháng 9/2025, 100% bệnh viện và bệnh viện khu vực trên địa bàn tỉnh đã hoàn thành triển khai bệnh án điện tử, sớm hơn kế hoạch của Bộ Y tế.

Theo ông Tuyến, kết quả này có được nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo tỉnh, cùng sự phối hợp của các sở, ngành và các đơn vị liên quan trong quá trình thực hiện.

Từ khâu xây dựng hồ sơ, lựa chọn nhà cung cấp, công nghệ, lắp đặt hệ thống đến kiểm thử và công bố triển khai đều được thực hiện theo lộ trình cụ thể. Việc tổ chức thực hiện đồng bộ giúp các cơ sở y tế từng bước đáp ứng yêu cầu chuyển đổi phương thức quản lý hồ sơ bệnh án.

"Trước tiên có sự chỉ đạo quyết liệt của người đứng đầu là Chủ tịch UBND tỉnh. Các ngành vào cuộc, họ thẩm định, hướng dẫn thì nhanh, tất cả các khâu đều làm quyết liệt. Thái Nguyên cũ hoàn thành 30/6/2025, còn lại Bắc Kạn cũng làm như vậy, về xây dựng hồ sơ, lựa chọn nhà cung cấp, công nghệ, lựa chọn cài đặt, nghiệm thử, công bố, rất bài bản. Chúng tôi tự tin thực hiện triển khai thì hoàn thành trước kế hoạch 1,5 tháng", ông Trần Văn Tuyến cho biết.

Không dừng lại ở số hóa hồ sơ và quy trình quản lý, một số cơ sở y tế tại Thái Nguyên còn từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào hoạt động khám chữa bệnh, hỗ trợ bác sĩ trong quá trình thực hiện các kỹ thuật chuyên môn.

Tại Bệnh viện A Thái Nguyên, hệ thống siêu âm tích hợp AI được đưa vào sử dụng nhằm hỗ trợ nhận diện và đo đạc các chỉ số của thai nhi. Thông qua công nghệ này, một số thao tác đo lường được hệ thống hỗ trợ tự động, giúp bác sĩ tiết kiệm thời gian thực hiện và có thêm dữ liệu phục vụ đánh giá.

Theo BS Nguyễn Chí Toạ, Trung tâm Sàng lọc chẩn đoán trước sinh và sơ sinh, việc ứng dụng AI trong siêu âm giúp rút ngắn thời gian thao tác, đồng thời góp phần nâng cao độ chính xác của các phép đo.

Tuy nhiên, công nghệ vẫn đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế việc đánh giá chuyên môn của bác sĩ. Người thực hiện cần kiểm tra kết quả, đối chiếu hình ảnh và các thông tin lâm sàng để đưa ra nhận định phù hợp.

Từ những thao tác quét căn cước tại trạm y tế xã đến bệnh án điện tử, hội chẩn từ xa và ứng dụng AI tại bệnh viện, chuyển đổi số đang dần hiện diện trong nhiều khâu của hệ thống y tế Thái Nguyên.

Hành trình này không chỉ là câu chuyện đầu tư thiết bị hay cài đặt phần mềm, mà còn là quá trình thay đổi thói quen làm việc, nâng cao năng lực công nghệ của đội ngũ cán bộ y tế. Khi người thầy thuốc làm chủ được công nghệ và dữ liệu được kết nối hiệu quả, người hưởng lợi cuối cùng chính là người bệnh, đặc biệt là những người dân ở vùng sâu, vùng xa, nơi việc tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng vẫn còn không ít khó khăn.