Khi kết hợp với quản lý chất thải, sử dụng năng lượng hiệu quả và phát triển hạ tầng xanh, các cơ sở y tế có thể tiến tới mô hình hoạt động hiện đại, an toàn và bền vững hơn.
Trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng, các bệnh viện phải giải quyết đồng thời nhiều yêu cầu: nâng cao chất lượng chuyên môn, giảm thời gian chờ đợi, sử dụng hiệu quả nguồn lực và bảo vệ môi trường. Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh vì thế không nên được xem là hai nhiệm vụ riêng biệt, mà cần được triển khai đồng bộ trong quá trình đổi mới hoạt động của các cơ sở y tế.
Số hóa quy trình, tiết kiệm nguồn lực
Một trong những thay đổi rõ nét của chuyển đổi số tại bệnh viện là triển khai hồ sơ bệnh án điện tử, hệ thống lưu trữ và truyền tải hình ảnh y khoa (PACS), đơn thuốc điện tử và các nền tảng quản lý khám, chữa bệnh. Những giải pháp này giúp giảm phụ thuộc vào hồ sơ giấy, hạn chế in phim, rút ngắn thời gian tra cứu thông tin và hỗ trợ kết nối dữ liệu giữa các bộ phận chuyên môn.
Đăng ký khám bênh tự động, bệnh án điện tử... là những biện pháp thực hiện chuyển đổi số tại Bệnh viện Đa khoa Quảng Ninh. Ảnh: FB Bệnh viện
Thực hiện chuyển đổi số và môi trường xanh sạch đẹp tại Bệnh viện Đa khoa Quảng Ninh. Ảnh: FB bệnh viện
Tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh, việc sử dụng bệnh án điện tử và hệ thống PACS cũng góp phần giảm nhu cầu in phim, đơn giản hóa quy trình quản lý dữ liệu. Trước đây, hoạt động in phim chẩn đoán hình ảnh sử dụng vật tư và phát sinh nước thải từ quá trình xử lý phim, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm nếu không được kiểm soát đúng quy định. Khi hình ảnh và kết quả được lưu trữ, truyền tải bằng hệ thống số, người bệnh có thể tiếp cận thông tin thuận tiện hơn, đồng thời bệnh viện giảm chi phí vật tư và gánh nặng xử lý chất thải liên quan.
Những ví dụ trên cho thấy số hóa có thể tạo ra lợi ích kép: nâng cao hiệu quả chuyên môn, cải thiện trải nghiệm người bệnh và giảm tác động đến môi trường. Tuy nhiên, hiệu quả này chỉ bền vững khi các hệ thống được kết nối đồng bộ, dữ liệu được quản lý an toàn và nhân viên y tế được đào tạo để sử dụng thành thạo.
Bộ Y tế đã xác định đẩy mạnh chuyển đổi số, triển khai hồ sơ bệnh án điện tử và kết nối, chia sẻ dữ liệu là những nhiệm vụ quan trọng của ngành. Tại Chỉ thị số 04/CT-BYT ngày 7/4/2026, Bộ trưởng Bộ Y tế yêu cầu đẩy mạnh triển khai hồ sơ bệnh án điện tử tại các cơ sở khám, chữa bệnh, rà soát hiện trạng và huy động nguồn lực để thực hiện theo lộ trình. Đây là cơ sở để các bệnh viện tiếp tục hoàn thiện hạ tầng số, đổi mới quy trình và khai thác dữ liệu phục vụ công tác chuyên môn, quản lý.
Cùng với đó, việc mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt, đăng ký khám trực tuyến và ứng dụng công nghệ trong quản lý điều hành cũng giúp giảm giấy tờ, hạn chế các khâu trung gian, sử dụng hiệu quả nhân lực và thời gian. Khi được triển khai đồng bộ, những thay đổi này góp phần hình thành môi trường bệnh viện thuận tiện, minh bạch và hiện đại hơn.
Từ bệnh viện số đến cơ sở y tế xanh, ít phát thải
Nếu chuyển đổi số tập trung vào đổi mới phương thức quản lý và cung cấp dịch vụ, chuyển đổi xanh hướng đến sử dụng tài nguyên hiệu quả, giảm chất thải và hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường. Với bệnh viện, đây là yêu cầu gắn trực tiếp với chất lượng chăm sóc sức khỏe, bởi môi trường điều trị an toàn không thể tách rời việc kiểm soát ô nhiễm và sử dụng bền vững các nguồn lực.
Hoạt động của bệnh viện tiêu thụ lượng điện, nước đáng kể cho hệ thống điều hòa, chiếu sáng, thiết bị y tế, phòng xét nghiệm, khu phẫu thuật và các hệ thống kỹ thuật. Bên cạnh đó, chất thải y tế, nước thải, vật tư dùng một lần và hoạt động xử lý chất thải cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát nghiêm ngặt. Vì vậy, giảm phát thải cần bắt đầu từ những giải pháp cụ thể như kiểm toán năng lượng, tối ưu vận hành thiết bị, tiết kiệm nước, phân loại chất thải tại nguồn và lựa chọn công nghệ xử lý phù hợp.
Một hướng tiếp cận đáng chú ý là xây dựng các cơ sở y tế có khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu và bền vững về môi trường. Tại Việt Nam, Bộ Y tế phối hợp với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) triển khai thí điểm mô hình tại một số bệnh viện, tập trung vào quản lý nước sạch, vệ sinh và chất thải y tế; nâng cao năng lực, nhận thức của nhân viên; sử dụng năng lượng hiệu quả và năng lượng xanh; cải thiện cơ sở hạ tầng, công nghệ và sản phẩm.
Tại Bệnh viện Đa khoa Yên Thành, tỉnh Nghệ An, mô hình thí điểm đã thúc đẩy các giải pháp cải thiện chất lượng không khí, quản lý chất thải và sử dụng công nghệ xử lý chất thải lây nhiễm bằng vi sóng. Công nghệ này giúp xử lý chất thải mà không phát sinh khói bụi như phương pháp đốt, qua đó góp phần giảm ô nhiễm không khí và cải thiện điều kiện làm việc cho nhân viên.
Các mô hình thí điểm cho thấy chuyển đổi xanh không nhất thiết bắt đầu bằng những dự án đầu tư lớn. Việc theo dõi chất lượng không khí, cải thiện hệ thống nước, sử dụng năng lượng tiết kiệm, lựa chọn công nghệ xử lý chất thải phù hợp và nâng cao ý thức của nhân viên đều có thể tạo ra thay đổi thiết thực. Điều quan trọng là mỗi giải pháp phải phù hợp với điều kiện thực tế, đáp ứng yêu cầu chuyên môn và bảo đảm an toàn kiểm soát nhiễm khuẩn.
Xây dựng xanh sạch đẹp, phấn đấu giảm chất thải để thực hiện chuyển đổi xanh tại Bệnh viện đa khoa Yên Thành. Ảnh: BV
Kết hợp công nghệ và quản trị để phát triển bền vững
Để chuyển đổi số thực sự trở thành động lực cho chuyển đổi xanh, các bệnh viện cần gắn đầu tư công nghệ với mục tiêu sử dụng tài nguyên hiệu quả. Dữ liệu về điện, nước, chất thải, vật tư tiêu hao và hoạt động chuyên môn có thể được tổng hợp, phân tích để nhận diện những khâu lãng phí, từ đó xây dựng kế hoạch tiết kiệm và theo dõi kết quả thực hiện.
Cùng với đó, bệnh viện cần xây dựng các chỉ tiêu cụ thể, phù hợp với quy mô và đặc thù chuyên môn, như mức tiêu thụ điện, nước trên mỗi lượt khám hoặc ngày điều trị; lượng giấy và phim chụp sử dụng; tỷ lệ chất thải được phân loại đúng; mức độ tuân thủ quy trình xử lý chất thải và tình trạng vận hành hệ thống xử lý nước thải. Việc theo dõi thường xuyên sẽ giúp các cơ sở y tế đánh giá hiệu quả, điều chỉnh giải pháp và sử dụng nguồn lực đầu tư có trọng tâm.
Một thách thức khác là nguồn lực tài chính, hạ tầng công nghệ và nhân lực. Không phải bệnh viện nào cũng có điều kiện đầu tư đồng bộ hệ thống số, thiết bị tiết kiệm năng lượng hay công nghệ xử lý chất thải hiện đại. Do đó, cần có lộ trình phù hợp, ưu tiên những giải pháp mang lại hiệu quả rõ ràng, đồng thời tăng cường đào tạo, chia sẻ kinh nghiệm và phối hợp giữa cơ quan quản lý, cơ sở y tế cùng các đối tác chuyên môn.
Chuyển đổi số cũng cần đi cùng yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu người bệnh và duy trì hoạt động liên tục của hệ thống. Tương tự, chuyển đổi xanh phải đặt an toàn người bệnh, kiểm soát nhiễm khuẩn và chất lượng điều trị lên hàng đầu. Mọi giải pháp tiết kiệm hay thay đổi công nghệ đều cần được đánh giá trên cơ sở yêu cầu chuyên môn và các quy định hiện hành.
