Chuyện chưa kể về ca cắt 2 thận đa nang và ghép thận trong một lần mổ đầu tiên tại Việt Nam

Thực hiện đồng thời hai kỹ thuật trong cùng một lần

Hơn 1 tháng trước, các bác sĩ Bệnh viện Trung ương Huế thực hiện thành công một ca phẫu thuật đặc biệt khi cắt bỏ đồng thời 2 thận đa nang "khổng lồ", nặng gần 10kg và ghép thận trong cùng một cuộc mổ cho bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối.

Ca phẫu thuật kéo dài hơn 3 giờ, kiểm soát chảy máu tốt và không phải truyền máu. Thận ghép từ người hiến sống được nối mạch và tái tưới máu ngay sau đó, có nước tiểu xuất hiện ngay trên bàn mổ. Sau 48 giờ, chức năng thận cải thiện rõ rệt, bệnh nhân hồi phục tốt và xuất viện sau 2 tuần.

Theo PGS.TS Phạm Ngọc Hùng, Trưởng Khoa Ngoại Thận - Tiết niệu (Bệnh viện Trung ương Huế), đây là ca cắt thận đa nang và ghép thận đồng thời đầu tiên tại Việt Nam, một kỹ thuật phức tạp mà hiện mới chỉ có 2 trung tâm trên thế giới thực hiện được.

Chia sẻ với PV Báo Sức khỏe và Đời sống về ca phẫu thuật đặc biệt này, PGS.TS Phạm Ngọc Hùng - phụ trách chính ca phẫu thuật cho biết, bệnh nhân nam 53 tuổi mắc bệnh gan thận đa nang di truyền và đã tiến triển đến suy thận mạn giai đoạn cuối.

Hai thận tăng kích thước rất lớn, chiếm gần như toàn bộ ổ bụng, gây chèn ép nặng nề, khiến bụng căng tức, ăn uống kém và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sống. Chức năng thận suy giảm rõ rệt, bệnh nhân chuẩn bị bước vào điều trị thay thế thận lâu dài.

Trong trường hợp này, nếu chỉ ghép thận mà không cắt bỏ 2 thận đa nang, ổ bụng sẽ không còn đủ không gian cho thận ghép, đồng thời các biến chứng chèn ép, nhiễm trùng hoặc xuất huyết từ thận đa nang vẫn có thể tiếp diễn.

Ngược lại, nếu thực hiện theo 2 bước như trước đây là cắt thận trước rồi chờ ghép sau, bệnh nhân sẽ phải trải qua 2 cuộc mổ lớn riêng biệt, nguy cơ cao và kéo dài thời gian điều trị.

"Đây là bước mà chúng tôi đã thực hiện hơn 50 ca trước đây nên thấu hiểu nỗi khổ cực của bệnh nhân cũng như sự chăm sóc vất vả của nhân viên y tế", PGS.TS Phạm Ngọc Hùng nói.

Do đó, sau khi hội chẩn liên chuyên khoa trong toàn viện, dưới sự chủ trì của GS.TS Phạm Như Hiệp, Giám đốc Bệnh viện, ê kíp phẫu thuật quyết định thực hiện đồng thời hai kỹ thuật trong cùng một lần mổ nhằm giảm tổng thời gian điều trị, hạn chế biến chứng và tối ưu hóa cơ hội phục hồi cho người bệnh.

Theo PGS.TS Phạm Ngọc Hùng, thách thức đầu tiên trong quá trình cắt 2 thận là vấn đề giải phẫu. Thận đa nang khổng lồ làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc giải phẫu bình thường, mô dính nhiều do tình trạng viêm kéo dài của dịch bên trong nang, nguy cơ chảy máu rất cao. Không gian thao tác bị hạn chế vì khối thận chiếm gần như toàn bộ ổ bụng.

Thách thức thứ hai là kiểm soát huyết động. Đây là cuộc mổ lớn kéo dài, nguy cơ mất máu và rối loạn đông máu luôn hiện hữu. Ê kíp phải kiểm soát chặt chẽ từng bước phẫu tích để hạn chế tổn thương các mạch máu lớn. Đồng thời, cần bảo tồn các cơ quan lân cận, đặc biệt là tuyến thượng thận hai bên, có vai trò điều hòa nhiều hoạt động quan trọng của cơ thể, trong đó có ổn định huyết áp.

Cuối cùng là bài toán về thời gian. Ngay sau khi cắt thận xong, ê kíp phải tiếp tục thực hiện ghép thận. Để đảm bảo thời gian thiếu máu lạnh và thiếu máu nóng ở mức tối ưu nhằm bảo vệ chức năng thận ghép, nhóm phẫu thuật viên lấy thận từ người cho sống phải phối hợp nhịp nhàng với nhóm phẫu thuật viên cắt thận đa nang của bệnh nhân, bảo đảm tiến độ chính xác từng phút.

Những yếu tố làm nên thành công ca phẫu thuật đặc biệt

Theo PGS.TS Phạm Ngọc Hùng, để thực hiện được ca phẫu thuật cắt bỏ 2 thận đa nang trong trường hợp này đòi hỏi 3 yếu tố cốt lõi. Thứ nhất là trình độ của các nhóm phẫu thuật viên, trong đó tiết niệu và mạch máu phải làm chủ đồng thời hai lĩnh vực phẫu tích để xử lý hai thận đa nang khổng lồ, đồng thời thực hiện kỹ thuật khâu nối mạch máu tinh vi và chính xác.

Thứ hai là hệ thống gây mê hồi sức phải đủ năng lực kiểm soát huyết động trong suốt cuộc mổ kéo dài, xử lý kịp thời mọi biến động có thể xảy ra. Thứ ba là quy trình phối hợp liên chuyên khoa chặt chẽ giữa ngoại tiết niệu, ghép tạng, gây mê hồi sức, miễn dịch học, huyết học truyền máu và hồi sức sau ghép. Chỉ khi toàn bộ hệ thống vận hành nhịp nhàng, kỹ thuật này mới có thể được triển khai an toàn.

Nói về thời điểm căng thẳng nhất trong quá trình thực hiện ca phẫu thuật, PGS.TS Phạm Ngọc Hùng cho rằng đó là giai đoạn phẫu tích để tiếp cận rốn thận, nơi tập trung các mạch máu lớn. Với thận đa nang khổng lồ, cấu trúc mạch máu có thể bị biến dạng, thành mạch mỏng và rất dễ tổn thương. Các nang thận che lấp vùng rốn thận, chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến chảy máu ồ ạt.

Bên cạnh đó, thời điểm tái tưới máu thận ghép cũng đặc biệt quan trọng. Khi mở kẹp mạch máu, ê kíp phải quan sát kỹ màu sắc thận, độ căng nhu mô và dòng chảy. Khoảnh khắc thận hồng đều và có nước tiểu xuất hiện ngay trên bàn mổ là lúc cả ê kíp thực sự thở phào nhẹ nhõm.

"Tôi cho rằng đây là bước tiến rất quan trọng. Trước đây, nhiều bệnh nhân thận đa nang khổng lồ bị trì hoãn ghép vì nguy cơ cao và phẫu thuật phức tạp. Kỹ thuật này mở ra cơ hội điều trị triệt để trong một lần mổ. Mặt khác, đây là bước ngoặt để các trung tâm khác mạnh dạn áp dụng kỹ thuật của chúng tôi, mang lại lợi ích cho bệnh nhân và cho cộng đồng", PGS.TS Phạm Ngọc Hùng nhấn mạnh.

Theo PGS.TS Phạm Ngọc Hùng, thời gian tới sẽ đẩy mạnh các kỹ thuật ghép thận phức tạp như ghép thận ở bệnh nhân từng mổ nhiều lần, ghép thận ở người có bất thường mạch máu, ghép thận từ người cho chết não và tiến tới mở rộng chỉ định với người cho sau ngừng tuần hoàn (DCD).

Đồng thời, hướng đến ứng dụng các giải pháp bảo quản tạng hiện đại như máy tưới máu bảo quản tạng nhằm tối ưu hóa chất lượng thận ghép. Ngoài ra, từng bước triển khai phẫu thuật robot trong ghép và phẫu thuật tiết niệu chuyên sâu, đặc biệt trong các bệnh lý ung thư tiết niệu và phẫu thuật tạo hình các bệnh lý tiết niệu phức tạp, tạo nền tảng cho những bước tiến xa hơn trong ghép tạng xâm lấn tối thiểu...

Phẫu thuật cắt bỏ hai thận đa nang gần 10kg và ghép thận trong một ca mổ

SKĐS - Lần đầu tiên tại Việt Nam, các bác sĩ thực hiện thành công ca phẫu thuật đặc biệt phức tạp khi cắt bỏ đồng thời 2 thận đa nang gần 10kg ở bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối và tiến hành ghép thận ngay trong cùng một lần phẫu thuật.