Nhiều người cho rằng vết chuột cắn chỉ là một vết xước nhỏ và có thể tự lành, tuy nhiên thực tế, đây có thể là "cửa ngõ" để vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể, gây nhiễm trùng nặng, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được xử trí đúng cách.
Chuột có thể mang nhiều loại vi khuẩn nguy hiểm gây bệnh sốt do chuột cắn (Rat-bite fever – RBF), nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não hoặc tổn thương nhiều cơ quan trong cơ thể.
Sốt do chuột cắn là bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn lây từ chuột sang người. Bệnh có thể xảy ra sau khi bị chuột cắn, cào hoặc tiếp xúc với thực phẩm, nước uống nhiễm phân và nước tiểu chuột.
Theo thống kê tại Mỹ, mỗi năm có khoảng 20.000-40.000 trường hợp bị chuột cắn và nguy cơ phát triển bệnh sốt do chuột cắn vào khoảng 10%.
Hai loại vi khuẩn phổ biến gây bệnh gồm: Streptobacillus moniliformis và Spirillum minus. Mặc dù không phổ biến như nhiều bệnh truyền nhiễm khác, sốt do chuột cắn vẫn được đánh giá là bệnh lý nguy hiểm vì khó chẩn đoán và có thể gây tử vong nếu không điều trị kịp thời.
Triệu chứng sốt chuột cắn do Streptobacillus
Đây là dạng thường gặp nhất. Các triệu chứng thường xuất hiện từ 3-10 ngày sau khi tiếp xúc với chuột nhiễm bệnh nhưng đôi khi có thể kéo dài tới 3 tuần.
Người bệnh có thể gặp các biểu hiện: sốt cao; đau đầu; nôn ói; đau lưng; đau khớp; phát ban ở tay và chân; sưng một hoặc nhiều khớp,... Đáng lưu ý, phát ban thường xuất hiện sau sốt khoảng 2-4 ngày. Nhiều trường hợp vết thương ngoài da gần như đã lành nhưng vi khuẩn vẫn tiếp tục phát triển bên trong cơ thể.
Nếu không được điều trị, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như: Áp-xe trong ổ bụng hoặc các cơ quan khác; viêm gan; viêm màng não; viêm phổi; viêm thận; nhiễm khuẩn huyết.
Khoảng 10% trường hợp nhiễm S.moniliformis có thể tử vong nếu không được điều trị đúng cách.
Sốt chuột cắn do Spirillum minus nguy hiểm thế nào?
Loại vi khuẩn này thường gặp ở các nước châu Á. Triệu chứng xuất hiện muộn hơn, khoảng 1-3 tuần sau khi tiếp xúc với chuột bệnh.
Các biểu hiện thường gặp gồm: Sốt tái đi tái lại; Vết cắn bị kích ứng; Sưng quanh vết thương; sưng hạch bạch huyết; phát ban màu đỏ hoặc tím...Nếu bệnh tiến triển nặng, vi khuẩn có thể lan tới tim, phổi, não hoặc các cơ quan nội tạng khác, đe dọa tính mạng người bệnh.
Sốt Haverhill - dạng nhiễm trùng từ thực phẩm ô nhiễm
Ngoài việc bị chuột cắn trực tiếp, con người còn có thể mắc bệnh thông qua ăn uống thực phẩm nhiễm vi khuẩn từ chuột. Tình trạng này được gọi là sốt Haverhill.
Triệu chứng điển hình gồm: sốt; đau họng; nôn dữ dội; mệt mỏi; phát ban...Điều này cho thấy ngay cả khi không bị chuột cắn, việc sống trong môi trường có chuột cũng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm bệnh.
Cách sơ cứu đúng khi bị chuột cắn
Ngay sau khi bị chuột cắn, cần xử trí đúng cách để giảm nguy cơ nhiễm trùng.
Cầm máu: Dùng gạc sạch hoặc khăn sạch ấn trực tiếp lên vết thương để cầm máu.
Rửa sạch vết thương: Rửa kỹ bằng xà phòng và nước sạch trong nhiều phút để loại bỏ bụi bẩn và vi khuẩn. Đây là bước cực kỳ quan trọng nhưng thường bị bỏ qua.
Sát trùng và băng bó: Sau khi làm sạch, có thể sử dụng dung dịch sát khuẩn phù hợp rồi băng lại bằng gạc sạch, khô. Có thể thoa thuốc mỡ kháng sinh theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Nếu vết thương ở bàn tay hoặc ngón tay, nên tháo nhẫn để tránh chèn ép khi sưng nề.
Theo dõi dấu hiệu bất thường: Trong những ngày tiếp theo, cần chú ý các biểu hiện sốt, sưng đỏ, đau nhức, chảy mủ hoặc phát ban.
Người bị chuột cắn nên đến cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ nhiễm trùng và tiêm phòng nếu cần.
Cần đi khám ngay nếu:
- Vết thương sâu hoặc chảy máu nhiều
- Vết cắn ở mặt, bàn tay hoặc gần khớp
- Có biểu hiện sốt, đau đầu, đau cơ
- Vết thương sưng đỏ, chảy mủ
- Xuất hiện phát ban
- Người bệnh có bệnh nền như tiểu đường, suy giảm miễn dịch
Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định: Tiêm phòng uốn ván; dùng kháng sinh dự phòng; theo dõi nhiễm trùng; khâu vết thương nếu cần thiết
Để hạn chế nguy cơ mắc bệnh, mỗi gia đình cần chủ động kiểm soát môi trường sống:
- Giữ nhà cửa sạch sẽ, khô thoáng
- Không để thức ăn thừa qua đêm
- Đậy kín thực phẩm
- Thu gom rác thường xuyên
- Bịt kín các lỗ hổng, khe hở chuột có thể chui vào
- Không tiếp xúc trực tiếp với chuột chết hoặc phân chuột bằng tay trần
- Nếu phát hiện có nhiều chuột trong nhà, nên sử dụng biện pháp diệt chuột an toàn hoặc liên hệ đơn vị xử lý chuyên nghiệp.
Tóm lại: nhiều người chỉ chú ý đến kích thước nhỏ của vết cắn mà quên rằng nguy cơ thực sự nằm ở vi khuẩn bên trong. Một vết cắn tưởng chừng đơn giản vẫn có thể gây nhiễm trùng huyết, viêm màng não hoặc tổn thương đa cơ quan nếu chậm trễ điều trị.
Do đó, khi bị chuột cắn, điều quan trọng nhất là sơ cứu đúng cách, theo dõi sát triệu chứng và chủ động đi khám để được tư vấn y tế kịp thời.
