Sự tái tổ hợp của một chủng H1N1 mới
 Cấu trúc virut cúm A (H1N1). |
Tuy nhiên, cho đến thời điểm 30/4/2009, người ta chưa tìm thấy bằng chứng nào từ các con lợn ở Mỹ và Mexico và virut tái tổ hợp này cũng chỉ mới được phân lập từ người, chưa thấy ở lợn và bất cứ động vật nào khác. Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực thế giới (FAO) cho rằng, dịch do H1N1 hiện tại chưa thể được coi là ''Dịch cúm lợn theo đúng nghĩa của nó''. Còn rất nhiều câu hỏi lớn chưa có câu trả lời xung quanh nguồn gốc của việc xuất hiện chủng virut này, sự khác nhau về mức độ nặng của bệnh ở người tại các vùng địa lý khác nhau và mức độ lây truyền bệnh tại các vùng khác nhau trên thế giới. Một đặc điểm quan trọng của vụ dịch này là ở chỗ, phần lớn các bệnh nhân không có hoặc hầu như rất ít có tiếp xúc với lợn. Điều này gợi ý rằng virut chỉ thuần túy lây truyền từ người sang người.
Cúm A (H1N1) ở lợn
Cúm A (H1N1) ở lợn (cúm lợn) là bệnh thường gặp ở Mỹ, Mexico, Canada, Nam Mỹ, châu Âu, Kenya, Trung Quốc, Nhật Bản và một số nước ở Đông Á.
Cúm lợn (Swine influenza, swine flu, hog flu và pig flu) là bệnh cúm gây ra do bất cứ chủng virut cúm gây dịch ở lợn. Các chủng virut gây dịch cúm ở lợn gọi là Swine influenza virus (SIV). Cúm lợn chủ yếu do các virut cúm týp A gây ra. Có 3 subtype rất hay gặp ở lợn là H1N1, H1N2 và H3N2. Các virut cúm lợn gây dịch ở động vật này gặp ở mọi nơi trên thế giới và là một trong những bệnh đường hô hấp phổ biến nhất ở lợn.
Tại Mỹ, chủng H1N1 rất phổ biến ở lợn trước năm 1998. Tuy nhiên, kể từ tháng 8/1998, chủng H3N2 đã được phân lập ở lợn. Kể từ năm 2004, các chủng virut thuộc subtype H3N2 phân lập được từ lợn và gà tây tại Mỹ là virut tái tổ hợp. Chúng mang các gen HA, NA, PB1 từ chủng virut ở người; gen NS, NP và M từ chủng virut ở lợn và gen PB2, PA từ chủng virut ở gia cầm.
Ở Bắc Mỹ, các nghiên cứu cho thấy, 30% số lợn ở Mỹ đã từng nhiễm H1N1 kể từ năm 1930. Vaccin phòng cúm là một trong những biện pháp thường được sử dụng để bảo vệ sức khỏe đàn lợn. Dạng tái tổ hợp hay gặp. Một ví dụ minh họa là subtype H3N2 với tổ hợp của các gen từ virut cúm ở người, lợn và gia cầm là nguyên nhân chính gây bệnh ở lợn. Thêm nữa, các virut subtype H1N2 cũng bắt nguồn từ dạng tái tổ hợp của H3N2 và các virut H1N1 dạng cổ điển ở lợn, chúng đã được phát hiện và phân lập ở lợn trên 6 bang ở Mỹ.
Ở châu Âu, mạng lưới giám sát cúm ở lợn (ES-NIP2) cho thấy, các subtype H1N1, H3N2 và H1N2 cùng lưu hành trong quần thể lợn. Cũng có những sự khác nhau giữa các quốc gia, ví dụ tại Anh, các virut H1N1 ở lợn lưu hành cùng với H1N2 trong đó H3N2 đã biến mất từ giữa những năm 1990.
Cúm A (H1N1) ở người
Cúm lợn hiếm gặp ở người. Những người có công việc liên quan đến lợn, đặc biệt là các tiếp xúc gần có nguy cơ nhiễm virut cúm lợn nếu các con lợn đó mang các chủng virut có khả năng xâm nhập và gây bệnh ở người. Tuy nhiên, những chủng virut này cũng hiếm gặp ở người vì SIV ít khi có những biến đổi thành dạng có thể lây truyền từ người sang người.
Dịch cúm đang diễn ra trên thế giới không phải do một chủng virut cúm lợn gây ra. Đó là do một chủng virut cúm A mới, subtype H1N1 có nguồn gốc từ một chủng virut cúm ở người, một chủng virut cúm gây bệnh ở gia cầm và hai chủng virut khác nhau gây bệnh ở lợn. Nguồn gốc của chủng mới này hiện nay vẫn chưa rõ. Tổ chức Quốc tế về Sức khỏe động vật (World Organization for Animal Health-OIE) cho biết, người ta vẫn chưa phân lập được chủng virut này ở lợn.
Chủng virut này đã lan truyền giữa người với người có thể do một đột biến mà cho tới thời điểm này vẫn chưa được xác định. Chủng virut ở hầu hết các trường hợp chỉ gây các triệu chứng ở mức độ nhẹ và người bị nhiễm bệnh có khả năng hồi phục hoàn toàn.
Các triệu chứng ở người và cách phòng bệnh
Theo CDC, ở người, các triệu chứng của nhiễm cúm lợn nhìn chung tương tự như các triệu chứng của cúm thông thường (cúm mùa). Bệnh nhân có sốt, ho, đau họng, đau người, đau đầu, ớn lạnh, mệt mỏi. Trong vụ dịch cúm tháng 4 vừa qua, nhiều bệnh nhân có biểu hiện nôn và tiêu chảy.
Do các triệu chứng trên không đặc hiệu đối với cúm lợn nên việc chẩn đoán, phân biệt các trường hợp có thể nhiễm cúm lợn với cúm thông thường đòi hỏi việc khai thác tiền sử tiếp xúc với nguồn lây và các xét nghiệm đặc hiệu.
Việc phòng bệnh cúm lợn gồm 3 yếu tố: phòng ở lợn, phòng lây truyền từ lợn sang người và phòng lây truyên giữa người với người.