Ngày 7/11, Hội nghị Giáo dục Y học toàn quốc lần thứ X năm 2026 với chủ đề "Giáo dục y học thời kỳ chuyển đổi số: Đảm bảo chất lượng và chuẩn năng lực nghề nghiệp" đã diễn ra tại Hà Nội. Sự kiện quy tụ 850 đại biểu đến từ hơn 70 trường đại học và cơ sở đào tạo khối ngành sức khỏe trên cả nước, cùng các chuyên gia đến từ 6 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đến dự và phát biểu chỉ đạo tại hội nghị.
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc hoạt động học tập, giảng dạy và thực hành nghề nghiệp, yêu cầu đổi mới giáo dục y học không chỉ dừng ở việc cập nhật công nghệ, mà quan trọng hơn là bảo đảm người học có đủ năng lực thực hành, đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp và an toàn cho người bệnh.
Lấy năng lực nghề nghiệp và an toàn người bệnh làm trọng tâm đào tạo
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh định hướng lấy năng lực nghề nghiệp và sự an toàn của người bệnh làm căn cứ xuyên suốt trong đào tạo. Các cơ sở đào tạo cần xác định rõ người học sau khi tốt nghiệp phải làm được gì, đáp ứng những yêu cầu nào để có thể thực hành an toàn, hiệu quả.
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên phát biểu chỉ đạo. Ảnh: Nguyễn Vũ
Theo Thứ trưởng, chuẩn đầu ra cần được cụ thể hóa thành những năng lực có thể quan sát và đánh giá; chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy và công tác lượng giá phải gắn kết chặt chẽ với các năng lực này. Bên cạnh kiến thức và kỹ năng chuyên môn, các trường cần chú trọng phát triển tư duy phản biện và khả năng học tập suốt đời cho người học.
Một yêu cầu quan trọng khác là ứng dụng công nghệ số và AI có trách nhiệm, hướng đến chất lượng học tập thực chất. Công nghệ mở ra cơ hội phát triển học liệu, cá thể hóa việc học, mở rộng mô phỏng và hỗ trợ giảng viên theo dõi sự tiến bộ của sinh viên. Các trường cần lựa chọn giải pháp phù hợp với mục tiêu đào tạo, có đánh giá hiệu quả và bảo đảm điều kiện triển khai.
Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên cũng lưu ý các cơ sở đào tạo cần hướng dẫn người học kiểm chứng thông tin, nhận diện giới hạn của AI, bảo vệ dữ liệu người bệnh và tuân thủ liêm chính học thuật.
Đổi mới đào tạo cũng phải bắt đầu từ năng lực của đội ngũ giảng viên. Các trường cần tăng cường bồi dưỡng phương pháp giảng dạy, kỹ năng lượng giá theo năng lực, phản hồi và năng lực số cho giảng viên, đặc biệt là đội ngũ giảng viên tại các cơ sở thực hành.
Nhà trường và bệnh viện phối hợp chặt chẽ để bảo đảm người học được thực hành có mục tiêu, có giám sát và có phản hồi. Hoạt động mô phỏng cần được phát triển phù hợp, kết hợp với trải nghiệm thực tế trên người bệnh và tại cộng đồng.
Chủ động chuẩn bị cho kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề
Một trong những nội dung được nhấn mạnh tại hội nghị là việc chủ động chuẩn bị cho kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh ở cấp quốc gia trong năm 2027.
Thứ trưởng Bộ Y tế cho rằng, đây là dấu mốc quan trọng trong công tác bảo đảm chất lượng nhân lực y tế, hướng đến mục tiêu bảo vệ người bệnh. Vì vậy, các cơ sở đào tạo khẩn trương rà soát chương trình, đối chiếu chuẩn đầu ra với yêu cầu năng lực hành nghề, xác định những nội dung cần củng cố và hỗ trợ người học chuẩn bị kịp thời.
Các đơn vị chức năng của Bộ Y tế phối hợp với Hội đồng Y khoa Quốc gia và các bên liên quan để cung cấp thông tin, hướng dẫn theo thẩm quyền, hỗ trợ các cơ sở đào tạo và người học chủ động chuẩn bị cho kỳ kiểm tra.
GS.TS Lê Quang Cường, Chủ tịch Hội giáo dục Y học Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế phát biểu. Ảnh: Nguyễn Vũ
Theo GS.TS Lê Quang Cường, Chủ tịch Hội giáo dục Y học Việt Nam (VAME), nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế, giáo dục y học Việt Nam đang trải qua một quá trình chuyển đổi quan trọng: từ mô hình đào tạo truyền thống, chủ yếu chú trọng truyền thụ kiến thức, sang mô hình đào tạo lấy người học làm trung tâm, chú trọng chuẩn đầu ra và năng lực thực hành nghề nghiệp.
Các phương pháp đào tạo dựa trên năng lực (CBME), học tập dựa trên tình huống lâm sàng, mô phỏng, đào tạo liên ngành, lượng giá năng lực và bảo đảm chất lượng đang ngày càng được quan tâm và triển khai tại nhiều cơ sở đào tạo.
Tuy nhiên, GS Cường cho rằng, trước sự thay đổi nhanh chóng của khoa học công nghệ, mô hình bệnh tật và nhu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân, chất lượng đào tạo, năng lực thực hành lâm sàng, tính chuyên nghiệp và khả năng thích ứng của người học vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục đổi mới.
Kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh đối với chức danh bác sĩ, dự kiến triển khai lần đầu trên phạm vi toàn quốc từ năm 2027 theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023, không đơn thuần là một kỳ thi. Đây là bước chuyển quan trọng trong việc chuẩn hóa chất lượng đầu ra của đào tạo y khoa và năng lực của người hành nghề, đồng thời đặt ra trách nhiệm lớn đối với các cơ sở đào tạo.
GS Cường cũng nhấn mạnh, chuyển đổi số và sự phát triển của AI mở ra cơ hội đổi mới cách dạy, cách học và cách đánh giá năng lực.
Tuy nhiên, người thầy thuốc tương lai không chỉ cần làm chủ công nghệ mà còn phải có tư duy phản biện, biết kiểm chứng thông tin, chịu trách nhiệm về quyết định chuyên môn, đồng thời giữ vững đạo đức nghề nghiệp, sự thấu cảm và đặt an toàn người bệnh ở vị trí trung tâm.
Sinh viên y khoa thực hành trên mô hình và người bệnh đóng vai. Ảnh: Nguyễn Vũ
Kết hợp thực hành lâm sàng, mô phỏng và công nghệ trong đào tạo
Từ góc độ giáo dục đại học, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng, bảo đảm chất lượng và chuẩn hóa năng lực nghề nghiệp là yêu cầu bắt buộc đối với từng lĩnh vực đào tạo.
Đối với khối ngành sức khỏe, việc kết nối giữa giảng đường và thực hành lâm sàng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Kiến thức y học cơ sở cần được vận dụng để giải thích các tình huống lâm sàng; sinh viên cần được luyện tập thông qua mô phỏng trước khi tiếp xúc trực tiếp với người bệnh.
Các công cụ như bệnh án điện tử mô phỏng có thể hỗ trợ sinh viên rèn luyện kỹ năng khai thác bệnh sử, kê đơn và ý thức bảo mật thông tin người bệnh. AI cũng có thể được ứng dụng trong xây dựng tình huống, mô phỏng đối thoại bác sĩ - bệnh nhân, qua đó hỗ trợ rèn luyện tư duy lâm sàng.
Theo GS Thảo, công tác đánh giá cần được đổi mới theo hướng chú trọng chuẩn năng lực thực hành, khả năng xử lý tình huống lâm sàng thực tế, phản hồi của người bệnh và sự tiến bộ thể hiện qua hồ sơ học tập, thay vì chỉ tập trung vào điểm số.
Giáo dục y học trong thời kỳ chuyển đổi số mang lại cơ hội kết nối y học với khoa học dữ liệu, công nghệ sinh học, nhưng cũng đòi hỏi sự đánh giá thận trọng, nghiêm túc và có trách nhiệm trước khi đưa công nghệ vào ứng dụng điều trị thực tế.
Các đơn vị tăng cường hợp tác và thúc đẩy đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực y tế. Ảnh: Nguyễn Vũ
Tại hội nghị, PGS.TS Lê Anh Sơn, Phó Tổng giám đốc thường trực, Giám đốc Đại học Phenikaa cũng chia sẻ về việc kết hợp đào tạo với thực hành lâm sàng, mô phỏng y khoa và ứng dụng công nghệ số.
Theo ông, sinh viên cần được rèn luyện kỹ năng trong môi trường mô phỏng an toàn, tiếp cận thực tế lâm sàng và làm quen với dữ liệu, công nghệ ngay trong quá trình học tập. Đây cũng là những hướng tiếp cận đang được một số cơ sở đào tạo quan tâm trong quá trình đổi mới giáo dục y học.
"Không một cơ sở đào tạo nào có thể đơn độc giải quyết những thách thức của giáo dục y học hiện đại. Chúng tôi mong muốn cùng các trường, các bệnh viện và Hội Giáo dục Y học Việt Nam thúc đẩy hợp tác trong chia sẻ học liệu và ca bệnh mô phỏng, xây dựng nguyên tắc sử dụng AI có trách nhiệm trong đào tạo y khoa, và trao đổi giảng viên, người học, nghiên cứu với các đối tác trong nước và quốc tế", PGS Sơn cho hay.
Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Nguyễn Vũ
