Chủ tịch TP Hà Nội Vũ Đại Thắng: 'Xã, phường XHCN' phải mang lại lợi ích thực chất cho dân

Đó là tinh thần chỉ đạo nhất quán của đồng chí Vũ Đại Thắng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội tại buổi làm việc với hai xã Thư Lâm, Phúc Thịnh về tiến độ xây dựng và triển khai thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa", ngày 9/11.

Thư Lâm, Phúc Thịnh quyết tâm lớn nhưng còn nhiều điểm nghẽn

Báo cáo tại buổi làm việc, đại diện hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm đã làm rõ kết quả bước đầu, những khó khăn, vướng mắc trong triển khai Đề án xây dựng xã theo mô hình xã xã hội chủ nghĩa. Trong đó, các địa phương kiến nghị Thành phố sớm hoàn thiện hướng dẫn 54 tiêu chí, tháo gỡ điểm nghẽn về quy hoạch, hạ tầng, cơ chế và nguồn lực để bảo đảm tính khả thi khi triển khai.

Tại xã Phúc Thịnh, Chủ tịch UBND xã Nguyễn Văn Bằng cho biết, xã đã xây dựng dự thảo Đề án và ban hành 9 kế hoạch thực hiện 9 nhóm lĩnh vực với 54 tiêu chí. Đến nay, 10 tiêu chí thuộc trách nhiệm trực tiếp của xã đã được làm rõ nội hàm, xác định phương pháp tính điểm khoa học. Trong 44 tiêu chí thuộc trách nhiệm của các sở, ngành Thành phố, đã có 37 tiêu chí có hướng dẫn, còn 7 tiêu chí liên ngành vẫn đang chờ phương pháp đánh giá thống nhất.

Để tạo nền tảng vững chắc cho đời sống người dân, thời gian tới, Phúc Thịnh tập trung huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng đồng bộ, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, nâng cấp các trạm y tế, trường học và hệ thống thiết chế an sinh. Đồng thời, địa phương tận dụng lợi thế phát triển thương mại, logistics dọc trục Nhật Tân - Nội Bài, kết hợp phát huy giá trị của 53 di tích lịch sử - văn hóa và 15 di sản văn hóa phi vật thể để phát triển du lịch, nâng cao thu nhập cho nhân dân.

Xã Phúc Thịnh kiến nghị Thành phố cần sớm tăng cường đội ngũ cán bộ chuyên môn về đất đai, quy hoạch, môi trường; phân cấp mạnh mẽ hơn về thẩm quyền và hỗ trợ nguồn vốn cho các công trình hạ tầng trọng điểm phục vụ dân sinh.

Trong khi đó, tại xã Thư Lâm, Đề án được cấu trúc bài bản theo 3 chương trình hành động cốt lõi: Chính quyền phục vụ - Kinh tế phát triển - Nhân dân thụ hưởng, vạch rõ lộ trình đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2035. Chủ tịch UBND xã Phạm Trọng La cho biết, việc rà soát đã tích hợp sâu 21 nội dung quan trọng từ các Nghị quyết của Trung ương.

Tuy nhiên, tính đến thời điểm tự đánh giá đầu tháng 11/2026, Thư Lâm mới đạt 12/54 tiêu chí, 8 tiêu chí có điểm nhưng chưa đạt chuẩn và có tới 34 tiêu chí chưa đủ căn cứ để xác định điểm, đạt tổng số điểm 22,8/100. Khó khăn lớn nhất là 23/54 tiêu chí vẫn chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể từ các sở chuyên ngành; một số chỉ tiêu thiếu sự đồng nhất về ngưỡng đánh giá, phương pháp chấm điểm và chu kỳ lấy số liệu.

Theo lộ trình cam kết, Thư Lâm phấn đấu đạt 14 tiêu chí vào cuối năm 2026, nâng lên 31 tiêu chí vào năm 2027, đạt 48 tiêu chí (tương đương 84/100 điểm) vào năm 2030 và hoàn thành toàn diện 54 tiêu chí trong giai đoạn 2031-2035. Để hiện thực hóa mục tiêu này, xã kiến nghị UBND Thành phố giao một cơ quan làm đầu mối thống nhất hướng dẫn; đẩy nhanh tiến độ phê duyệt các quy hoạch phân khu; áp dụng cơ chế tài chính đặc thù về phân cấp nguồn thu và định mức chi thường xuyên, đồng thời duy trì tổ chuyên gia hỗ trợ kỹ thuật tại chỗ.

Hà Nội đồng hành thực hiện các mục tiêu phát triển

Tại buổi làm việc, đại diện lãnh đạo các sở, ngành, đơn vị liên quan của Thành phố đã trao đổi, thảo luận về tiến độ xây dựng và triển khai thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" trên địa bàn 2 xã Thư Lâm, Phúc Thịnh; đồng thời đề xuất cơ chế, chính sách để đẩy nhanh tiến độ thực hiện.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Xuân Lưu nhấn mạnh, đối với việc triển khai 54 chỉ tiêu, tiêu chí, trước hết cần xác định rõ trách nhiệm của từng sở, ngành trong hướng dẫn hai xã. Các sở, ngành không thể chỉ chờ địa phương hoàn thành kiểm đếm, thống kê rồi mới tổ chức thẩm định, đánh giá, chấm điểm và công nhận. Thay vào đó, phải chủ động hướng dẫn ngay từ đầu để hai xã hiểu rõ yêu cầu, cách thức thực hiện và phương pháp đánh giá từng tiêu chí.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố yêu cầu, từ nay đến hết tháng 11, các sở, ngành phải cụ thể hóa 54 chỉ tiêu, tiêu chí thành bộ tài liệu hướng dẫn thống nhất. Trong đó, cần làm rõ từng chỉ tiêu của Thành phố, chỉ tiêu của xã, phường; xác định những nội dung địa phương cần đạt cao hơn hoặc thấp hơn so với yêu cầu chung, tùy theo tính chất của từng tiêu chí.

"Đối với tiêu chí cần đạt càng cao càng tốt, phải hướng dẫn rõ mức phấn đấu; đối với tiêu chí cần đạt càng thấp càng tốt, phải xác định cụ thể ngưỡng đánh giá. Các sở, ngành phải đề xuất phương pháp, cách thức thực hiện đối với từng tiêu chí, không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra, thống kê và chấm điểm", Phó Chủ tịch Nguyễn Xuân Lưu nhấn mạnh.

Đối với hai xã, đồng chí Nguyễn Xuân Lưu lưu ý cần nhận thức rõ đây không chỉ là cơ hội mà còn là thời cơ để phát triển. Địa phương phải chủ động xây dựng các nhiệm vụ cụ thể nhằm thúc đẩy kinh tế, phát triển công thương nghiệp, mở rộng sản xuất, kinh doanh, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.

Trong đó, các xã cần bám sát quy hoạch, chủ động tham gia ngay từ quá trình xây dựng, hoàn thiện quy hoạch của địa phương; đồng thời nghiên cứu các cơ chế, chính sách của Luật Thủ đô năm 2026 để đề xuất xây dựng những cơ chế phù hợp với điều kiện thực tế, tạo động lực phát triển. Không nên chỉ tập trung vào việc đề xuất, xin cơ chế, chính sách mà cần chủ động nghiên cứu, vận dụng những cơ chế đã có.

Cụ thể hóa 54 tiêu chí xã xã hội chủ nghĩa

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng đánh giá cao tinh thần chủ động, trách nhiệm của hai xã trong triển khai xây dựng Đề án thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa". Đây là mô hình mới, được thành phố lựa chọn thí điểm và nhận được sự quan tâm của nhiều địa phương, cơ quan, đơn vị.

Theo Chủ tịch UBND Thành phố, qua khảo sát thực tế cho thấy, hai xã đã triển khai khối lượng công việc lớn, chủ động xây dựng đề án, kế hoạch và các nội dung theo định hướng của Ban Chỉ đạo Thành phố. Các đồng chí lãnh đạo xã đã nhận thức rõ vị trí, vai trò, trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ được giao.

Tuy nhiên, Chủ tịch UBND Thành phố lưu ý, xây dựng mô hình không chỉ là câu chuyện đầu tư hạ tầng hay bố trí nguồn lực tài chính. Trong 54 tiêu chí, có nhiều nội dung thuộc các lĩnh vực văn hóa, y tế, giáo dục, chính trị, tổ chức bộ máy, hoạt động của Mặt trận và các tổ chức đoàn thể. Vì vậy, cần có sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ngành Thành phố, cùng hai địa phương nghiên cứu, đề xuất giải pháp thực hiện cụ thể.

Chủ tịch UBND Thành phố nhấn mạnh, các sở, ngành không thể chỉ giao chỉ tiêu rồi chờ địa phương thống kê, báo cáo để kiểm đếm vào cuối năm. Cách làm đó chưa thể hiện được vai trò hướng dẫn, đồng hành và trách nhiệm của cơ quan quản lý chuyên ngành.

"Các tiêu chí của mô hình thí điểm phải có yêu cầu cao hơn mức bình quân chung, tạo được sự khác biệt và sức hấp dẫn của mô hình mới. Nếu chỉ đặt ra những mục tiêu tương đương tiêu chuẩn thông thường thì chưa cần thiết phải xây dựng mô hình thí điểm", Chủ tịch UBND Thành phố nhấn mạnh.

Lấy ví dụ trong lĩnh vực giáo dục, Chủ tịch UBND Thành phố cho rằng, trường học trong mô hình này không chỉ dừng lại ở việc đạt chuẩn quốc gia mà cần nghiên cứu những chính sách, điều kiện học tập tốt hơn cho học sinh. Có thể tính đến các nội dung như hỗ trợ miễn phí bữa ăn trưa, sách giáo khoa, mở rộng các hoạt động giáo dục văn hóa, nghệ thuật và kỹ năng xã hội. Những nội dung này cần được các sở, ngành cùng địa phương nghiên cứu, đề xuất cụ thể, phù hợp với điều kiện thực tế và khả năng cân đối nguồn lực để đầu tư.

Tương tự, tiêu chí về gia đình văn hóa cũng cần được cụ thể hóa theo hướng nâng cao chất lượng đời sống, xây dựng mối quan hệ gia đình gắn bó, yêu thương, đoàn kết; tránh tình trạng chỉ đánh giá bằng tỷ lệ gia đình đạt danh hiệu như cách làm thông thường. Đối với tiêu chí phát triển hộ kinh doanh, cần xác định rõ giải pháp tạo thuận lợi trong đăng ký kinh doanh, cải cách thủ tục hành chính, hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và phát triển doanh nghiệp tư nhân.

Chủ tịch UBND Thành phố đề nghị các sở, ngành căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, chủ động rà soát từng tiêu chí, đề xuất yêu cầu, tiêu chuẩn cao hơn và cùng địa phương xây dựng phương thức thực hiện. Mục tiêu tăng trưởng kinh tế của hai xã cũng phải được cụ thể hóa bằng các giải pháp, động lực phát triển rõ ràng, từ khu công nghiệp, sản xuất, thương mại, dịch vụ đến hệ thống chợ và các khu vực có tiềm năng phát triển kinh tế.

Chủ tịch UBND Thành phố nhấn mạnh, mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" đang được xây dựng là mô hình mới, hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và cải thiện các mối quan hệ trong xã hội; không phải là quay trở lại mô hình cũ. Vì vậy, không thể chỉ trông chờ vào nguồn lực Nhà nước mà phải biết khai thác, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực bên ngoài, trong đó có sự tham gia của doanh nghiệp và các nhà đầu tư.

Về nhiệm vụ thời gian tới, Chủ tịch UBND Thành phố yêu cầu các cơ quan, đơn vị khẩn trương hoàn thành những nội dung được giao trong năm 2026. Theo báo cáo tại buổi làm việc, trong số 18 nhiệm vụ mới chỉ có 6 nhiệm vụ hoàn thành. Các nhiệm vụ còn lại, nhất là những nội dung liên quan đến quy hoạch, mô hình chính quyền minh bạch, có trách nhiệm giải trình, cần được tập trung triển khai, bảo đảm tiến độ.