Chiều 17/10, thảo luận tại Tổ về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu tháo gỡ khó khăn về vốn, số hóa chính sách hỗ trợ và nâng cao hiệu quả thực thi, tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển thực chất.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa đối mặt với nhiều "vòng luẩn quẩn"
Phát biểu tại phiên thảo luận, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa còn nhiều dư địa phát triển, song vẫn đối mặt với những điểm nghẽn cần sớm tháo gỡ, trong đó nổi bật là khả năng tiếp cận vốn.
Mặc dù ngành ngân hàng đã triển khai nhiều chương trình tín dụng ưu đãi với quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng, lãi suất thấp hơn mặt bằng thông thường, phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận nguồn vốn này.
Theo Chủ tịch Quốc hội, nguyên nhân chủ yếu đến từ việc các ngân hàng còn phụ thuộc nhiều vào tài sản thế chấp, trong khi doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là doanh nghiệp mới thành lập, thường không có đủ tài sản bảo đảm.
Quang cảnh phiên thảo luận tại Tổ 2. Ảnh: Media Quốc hội
Bên cạnh đó, báo cáo tài chính của nhiều doanh nghiệp chưa được chuẩn hóa, chưa tách bạch rõ tài chính cá nhân với tài chính doanh nghiệp, gây khó khăn cho việc đánh giá khả năng trả nợ. Năng lực quản trị và xây dựng phương án kinh doanh của một bộ phận doanh nghiệp còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ vốn và làm gia tăng rủi ro tín dụng.
Những yếu tố này tạo thành vòng luẩn quẩn: thiếu vốn khiến doanh nghiệp khó mở rộng sản xuất, đầu tư công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh; trong khi doanh thu, dòng tiền yếu lại tiếp tục cản trở khả năng tiếp cận tín dụng.
Từ thực tế đó, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh cần chuyển mạnh từ cho vay dựa trên tài sản thế chấp sang đánh giá dựa trên dòng tiền, dữ liệu giao dịch, hợp đồng đầu ra và vị trí của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị lấy dòng tiền, dữ liệu làm cơ sở mở rộng tín dụng cho doanh nghiệp. Ảnh: Media Quốc hội
Đồng thời, cần đẩy mạnh thí điểm cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), phát triển các hình thức cho vay không có hoặc có ít tài sản bảo đảm dựa trên dữ liệu; nâng cao hiệu quả hoạt động của các quỹ bảo lãnh tín dụng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Cùng với giải pháp tín dụng, cần hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính thông qua đào tạo, tư vấn kế toán, ứng dụng phần mềm quản lý và đa dạng hóa các kênh huy động vốn ngoài ngân hàng.
"Nếu không tháo gỡ được điểm nghẽn này thì các chính sách hỗ trợ khác về thuế, mặt bằng sản xuất, công nghệ, thị trường cũng khó phát huy tối đa hiệu quả", Chủ tịch Quốc hội lưu ý.
Cần tạo điều kiện để doanh nghiệp duy trì hoạt động, mở rộng quy mô
Đề cập việc hoàn thiện dự thảo Luật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu lấy doanh nghiệp làm trung tâm, hỗ trợ theo lộ trình trưởng thành, chuyển từ tư duy cấp phát sang kiến tạo điều kiện phát triển.
Một trong những yêu cầu quan trọng là số hóa toàn diện quá trình triển khai chính sách hỗ trợ. Các chính sách cần được thực hiện trên nền tảng dữ liệu liên thông giữa đăng ký doanh nghiệp, thuế, BHXH và tín dụng, qua đó giảm thủ tục hành chính, hạn chế yêu cầu cung cấp lặp lại thông tin, hồ sơ. Cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu quy định cụ thể nội dung này trong dự thảo Luật, gắn với trách nhiệm tổ chức thực hiện.
Đặc biệt, cần ưu tiên hỗ trợ thực chất đối với doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp. Đây là nhóm có tiềm năng phát triển nhưng thường gặp nhiều khó khăn về vốn, công nghệ, quản trị và tiếp cận chính sách.
Theo Chủ tịch Quốc hội, việc thành lập doanh nghiệp tương đối thuận lợi, nhưng quan trọng hơn là tạo điều kiện để doanh nghiệp duy trì hoạt động, mở rộng quy mô và phát triển bền vững.
Nếu giải quyết hiệu quả các điểm nghẽn, Luật sẽ trở thành công cụ thúc đẩy khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển về chất lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của đất nước trong thời gian tới.
