Chủ nghĩa hoài nghi trở lại
Trước khi đảm nhiệm cương vị Chủ tịch luân phiên EU, Slovakia là một trong bốn quốc gia thành viên “nói không” với yêu cầu của EU- cho phép người tỵ nạn nhập cảnh vào nước mình. EU, trước đó, đã từng nói rằng tất cả các nước thành viên trong khối phải chia sẻ khó khăn cùng giải quyết cuộc khủng hoảng nhập cư với việc phân bổ “quota” người tỵ nạn cho từng quốc gia.
Thủ tướng Slovakia Robert Fico đang dau đầu với bài toán EU
Tuy nhiên, Slovakia, cùng với 3 thành viên nhóm các nước Trung-Đông Âu (Visegrad) bao gồm Cộng hòa Séc, Hungary, và Ba Lan đã không đồng ý với bất cứ một sự thay đổi nào liên quan tới quy định của Ủy ban châu Âu EC về phân bổ người tị nạn. Nhóm Visegrad cho rằng Ủy ban châu Âu không nên thực hiện chính sách phân bổ người tị nạn vĩnh viễn dựa trên cơ chế cấp hạn ngạch cho các nước thành viên.
Vì thế, Quốc hội Slovakia đã thông qua quyết định sẽ không chấp nhận những người tị nạn đến theo “quota” được phân bổ. Thủ tướng Slovakia ông Robert Fico đã từng tuyên bố không chấp nhận cộng đồng Hồi giáo ở Slovakia. Tuy vậy, trước thời điểm đảm nhiệm cương vị EU, Thủ tướng Robert Fico nhấn mạnh “Slovakia sẽ hoàn thành nhiệm kỳ của mình với trách nhiệm cao nhất”.
Trong bối cảnh hiện tại, đã có không ít lo lắng về năng lực điều hành của Slovakia khi mà quốc gia Trung-Đông Âu này không quá mạnh về tiềm lực kinh tế, vị thế chính trị và tiếng nói còn hạn chế trong khối EU. Đã có không ít câu hỏi hoài nghi rằng liệu Slovakia có thể chèo lái con thuyền EU vượt qua sóng gió hay không khi mà người lái thuyền mong manh và yếu ớt?
Trong một cuộc trả lời phỏng vấn gần đây, một nhà ngoại giao Đức đã bày tỏ lo ngại rằng trong nhiệm kỳ chủ tịch EU tới, Slovakia khó có thể tạo được đột phá trong chính sách tị nạn EU, cũng như xoa dịu những tiếng nói bất đồng xuất hiện ở tất cả các quốc gia thành viên. Nhà ngoại giao này cho rằng để một quốc gia phản đối mọi chính sách tỵ nạn của EU nắm quyền chủ tịch trong 6 tháng khi mà Liên minh Châu Âu đang gặp khó khăn chồng chất như hiện nay liệu có là khả thi?
Phản ứng trước câu hỏi trên, Đại sứ Slovakia tại EU ông Peter Javorcik tin rằng Slovakia có thể xây dựng một "chương trình nghị sự tích cực" về chính sách di cư trong sáu tháng tới.
Khó khăn chồng chất
Trong một cuộc họp tại Brussels mới đây, Đại sứ Javorcik nói rằng Slovakia sẽ đưa ra các thỏa thuận chung đảm bảo quyền lợi hài hoà cho tất cả các thành viên EU. “Sự phân rẽ trong EU sẽ phải chấm dứt và Slovaki sẽ phải nỗ lực làm điều đó bằng mọi giá”, Đại sứ Javorcik khẳng định. Tuy nhiên, ông Javorcik cũng thừa nhận đây là một việc làm đầy khó khăn và cũng không dám khẳng định rằng trong 6 tháng Slovakia có thể tạo ra đột phá nào cho EU hay không. “Chúng tôi đã chuẩn bị cho nhiệm kỳ tổng thống này trong ba hoặc bốn năm. Không có gì có thể cản bước Slovakia trong việc đối phó với cuộc khủng hoảng di cư, của Brexit cũng như sự ra đi của Anh”.
Tuy nhiên, Slovakia đang phải đối mặt với tỷ lệ thất nghiệp tương đối cao trong khi đó, EU thường xuyên phải trợ cấp cho Slovakia. Nhưng điều nguy hiểm hơn là việc đảng cực hữu “Nhân dân Slovakia của chúng ta”, đảng vừa có chân trong Quốc hội khóa mới của Blatislava lại chủ trương tổ chức trưng cầu ý dân ra khỏi EU.
Kết quả cuộc thăm dò do Cơ quan thăm dò dư luận châu Âu (Eurobaromètre) thực hiện hôm 2/7 cho biết đa số công dân châu Âu mong muốn Liên minh châu Âu (EU) đặt cuộc chiến chống khủng bố làm nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu. Bên cạnh đó, EU phải can thiệp nhiều hơn nữa trong các lĩnh vực như chống gian lận thuế và giải quyết khủng hoảng người di cư. Đây là những hồ sơ gai góc đặt ra đối với Slovakia khi tiềm lực còn hạn chế.
Ngay trong ngày hôm nay (4/7), Slovakia sẽ đối mặt với thử thách đầu tiên. Đó là tìm ra chiến lược giải quyết bài toán nhập cư từ khu vực Balkans tại hội nghị thượng đỉnh Balkans khai mạc ở Paris. Vào tháng 9 tới, Slovakia sẽ tổ chức một hội nghị thượng đỉnh đặc biệt cho 27 nước thành viên EU, mà không có Anh, để tập trung vào tương lai của khối.
Liệu Slovakia có thể vượt qua thách thức. Hiện, chưa ai có thể trả lời câu hỏi trên song chia rẽ và bất đồng vẫn đang hiển hiện. Hậu Brexit, Tổng thống Cộng hòa Séc Milos Zeman đã kêu gọi nước này tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về tư cách thành viên trong EU và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Một loạt các khu vực khác ở Pháp, Tây Ban Nha, Scotland, dưới sự khích động của các đảng cực hữu, đang “rục rịch” lên tiếng đòi phát động phong trào ly khai khỏi nước mẹ và EU.