Tại Trường Đại học Y Hà Nội, Hội thảo ARISE về thử nghiệm lâm sàng cho đại dịch tiếp theo được tổ chức với sự tham gia của các nhà quản lý, chuyên gia và nhà khoa học đầu ngành Việt Nam - Nhật Bản, hướng tới xây dựng hệ sinh thái nghiên cứu lâm sàng bền vững và nâng cao năng lực ứng phó các tình huống y tế khẩn cấp toàn cầu.
Hội thảo do Liên minh ARISE và Tập đoàn Đại học Quốc tế Y tế và Phúc lợi Nhật Bản (IUHW) phối hợp với Trường Đại học Y Hà Nội tổ chức, dưới sự chỉ đạo của Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế.
Quang cảnh phiên khai mạc Hội thảo ARISE tại Trường Đại học Y Hà Nội trong sáng 2/2.
Từ bài học COVID-19 đến yêu cầu chuẩn hóa hệ thống
Đại dịch COVID-19 để lại nhiều bài học sâu sắc cho hệ thống y tế toàn cầu, đặc biệt trong lĩnh vực thử nghiệm lâm sàng. Theo phân tích của WHO và US-FDA, trong hơn 22.000 nghiên cứu liên quan đến COVID-19 được đăng ký trên toàn thế giới, chỉ khoảng 5% tạo ra bằng chứng có giá trị thực tiễn. Thực tế này cho thấy sự cần thiết phải xây dựng các mạng lưới thử nghiệm lâm sàng chuyên nghiệp, có khả năng huy động nhanh và vận hành bài bản ngay khi dịch bệnh bùng phát.
Phát biểu tại phiên khai mạc, TS. Nguyễn Văn Quân - Phó Cục trưởng Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế nhấn mạnh, để sẵn sàng cho những tình huống y tế khẩn cấp trong tương lai, chuẩn bị cho đại dịch tiếp theo không thể chỉ dựa trên các kịch bản diễn tập, mà cần được xây dựng trên nền tảng kinh nghiệm thực tiễn và dữ liệu nghiên cứu đa quốc gia, đa trung tâm đã được kiểm chứng.
Theo TS. Nguyễn Văn Quân, Hội thảo ARISE có ý nghĩa rất thiết thực khi tạo diễn đàn để các nhà quản lý, chuyên gia và nhà khoa học Việt Nam - Nhật Bản cùng chia sẻ bài học từ quá trình triển khai thử nghiệm lâm sàng trong đại dịch COVID-19; đồng thời thảo luận về chuẩn hóa quy trình chuyên môn, hoàn thiện khung chính sách và cơ chế huy động nguồn lực nhằm nâng cao năng lực hệ thống y tế trong các tình huống khẩn cấp.
Hội thảo cũng là cơ hội để tăng cường hợp tác, từng bước hình thành mạng lưới đối tác bền vững giữa các tổ chức trong khu vực và quốc tế, cũng như giữa các cơ sở y tế và cơ sở nghiên cứu của Việt Nam, hướng tới mục tiêu chung là bảo đảm an ninh y tế khu vực và toàn cầu.
Nhấn mạnh cam kết của ngành y tế, TS. Nguyễn Văn Quân cho biết: "Bộ Y tế đánh giá cao sự đồng hành của các đối tác Nhật Bản trong thời gian qua và sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách để hoạt động nghiên cứu khoa học và thử nghiệm lâm sàng tại Việt Nam được triển khai minh bạch, an toàn và phù hợp với các chuẩn mực quốc tế".
Sau hội thảo, Bộ Y tế đề nghị Trường Đại học Y Hà Nội tổng hợp báo cáo chi tiết gửi về Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo để làm cơ sở tham mưu, chỉ đạo và định hướng thống nhất hoạt động nghiên cứu, quản lý thử nghiệm lâm sàng theo đúng quy định pháp luật Việt Nam, với sự phối hợp của các Vụ, Cục chức năng liên quan.
Vai trò nòng cốt của Trường Đại học Y Hà Nội
GS.TS Nguyễn Hữu Tú - Hiệu trưởng Trường Đại học Y Hà Nội phát biểu tại Hội thảo ARISE, nhấn mạnh vai trò trung tâm trong mạng lưới thử nghiệm lâm sàng khu vực.
Phát biểu tại hội thảo, GS.TS Nguyễn Hữu Tú - Hiệu trưởng Trường Đại học Y Hà Nội khẳng định với 124 năm hình thành và phát triển, nhà trường luôn coi đào tạo gắn với nghiên cứu khoa học là nền tảng cốt lõi để phục vụ chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân.
Trong đại dịch COVID-19, Trường Đại học Y Hà Nội đã tham gia toàn diện trên nhiều mặt trận: điều trị, xét nghiệm, truy vết, tư vấn chuyên môn, đào tạo nhân lực và triển khai nghiên cứu. Nhà trường thực hiện 6 nghiên cứu lớn, gồm 4 thử nghiệm vắc xin của Việt Nam, Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ, cùng 2 nghiên cứu về thuốc phòng và điều trị COVID-19.
Các nghiên cứu được triển khai xuyên suốt cả ba giai đoạn của dịch bệnh, từ khởi phát, đỉnh dịch đến giai đoạn cuối trong bối cảnh nhiều khó khăn về cách ly, tổ chức thực địa và huy động tình nguyện viên. Với vai trò đầu mối của Trung tâm Thử nghiệm lâm sàng và mạng lưới điểm nghiên cứu trên nhiều tỉnh thành, các dự án đều hoàn thành đúng yêu cầu khoa học và được cộng đồng quốc tế đánh giá cao.
Đặc biệt, hai nghiên cứu tiêu biểu là thuốc ARCT-154 và vắc xin của hãng Shionogi (Nhật Bản) đã được cấp phép tại Nhật Bản và châu Âu, khẳng định năng lực tổ chức và chất lượng nghiên cứu của Việt Nam trong chuỗi giá trị khoa học toàn cầu.
Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo ARISE về thử nghiệm lâm sàng cho đại dịch tương lai tại Trường Đại học Y Hà Nội.
Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi Trường Đại học Y Hà Nội được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trở thành trường đại học trọng điểm quốc gia, hướng tới nhóm đầu châu Á. Cùng năm này, nhà trường chính thức gia nhập Liên minh ARISE, cam kết đóng vai trò cầu nối phát triển hệ thống thử nghiệm lâm sàng tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.
Với những nền tảng đã được củng cố sau đại dịch COVID-19, Việt Nam đang từng bước hình thành năng lực thử nghiệm lâm sàng chủ động, bài bản và hội nhập quốc tế, sẵn sàng cho các thách thức y tế trong tương lai.
Trong hai ngày làm việc (2-3/2), Hội thảo ARISE tập trung vào ba trụ cột chính: chia sẻ các mô hình thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 2020-2023; đề xuất cơ chế phối hợp liên ngành và liên quốc gia nhằm rút ngắn thời gian phê duyệt nhưng vẫn bảo đảm nghiêm ngặt yêu cầu đạo đức nghiên cứu; đồng thời củng cố mạng lưới ARISE để sẵn sàng triển khai các nghiên cứu đa trung tâm khi xuất hiện nguy cơ dịch bệnh mới.
