Chủ động phòng bệnh - xây dựng văn hóa sức khỏe vì một Việt Nam khỏe mạnh

Nhận thức sâu sắc điều đó, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng và Nhà nước ta luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân. Những năm qua, Việt Nam đã không ngừng đầu tư phát triển hệ thống y tế, mở rộng mạng lưới chăm sóc sức khỏe, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và từng bước cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân. 

Nhiều chỉ số sức khỏe quan trọng của Việt Nam đã đạt được những kết quả tích cực, như tuổi thọ trung bình của người dân ngày càng tăng, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế ngày càng cao, hệ thống y tế dự phòng từng bước được củng cố. Tuy nhiên, trong bối cảnh phát triển mới, công tác chăm sóc sức khỏe Nhân dân cũng đang đứng trước nhiều thách thức, nguy cơ xuất hiện các dịch bệnh mới nổi, tái nổi vẫn luôn hiện hữu trong bối cảnh biến đổi khí hậu, đô thị hóa và giao lưu quốc tế ngày càng rộng mở.

Những yếu tố này đặt ra yêu cầu phải có cách tiếp cận mới trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Nhận thức rõ những yêu cầu đó, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân, trong đó nhấn mạnh quan điểm chuyển mạnh từ tư duy "khám, chữa bệnh" sang "quản lý sức khỏe và phòng bệnh chủ động". Đây là định hướng quan trọng nhằm xây dựng một hệ thống y tế hiện đại, hiệu quả, lấy người dân làm trung tâm và hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống của toàn xã hội.

Thực tế cho thấy, cách tiếp cận "có bệnh mới chữa" đã bộc lộ nhiều hạn chế trong bối cảnh hiện nay. Phần lớn các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, tiểu đường, ung thư, thường diễn tiến âm thầm, không có biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Khi bệnh được phát hiện muộn, việc điều trị trở nên phức tạp, tốn kém và ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Đồng thời, điều này cũng tạo ra áp lực lớn đối với hệ thống y tế, đặc biệt là tình trạng quá tải tại các bệnh viện tuyến trên trong nhiều năm qua. Trong khi đó, nếu được phát hiện sớm thông qua khám sức khỏe định kỳ hoặc tầm soát bệnh, nhiều bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả. Việc phát hiện sớm không chỉ giúp nâng cao hiệu quả điều trị mà còn giảm đáng kể chi phí y tế cho người bệnh và xã hội.

Chính vì vậy, việc chuyển mạnh sang chủ động phòng bệnh, quản lý sức khỏe ngay từ cộng đồng được xác định là xu hướng tất yếu của hệ thống y tế hiện đại. Nghị quyết số 72-NQ/TW đã đề ra nhiều định hướng quan trọng nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi này. Trong đó, trọng tâm là tăng cường vai trò của y tế dự phòng và y tế cơ sở; phát triển mô hình bác sĩ gia đình; đẩy mạnh khám sức khỏe định kỳ và tầm soát bệnh; triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử và các nền tảng quản lý sức khỏe số để theo dõi sức khỏe người dân suốt vòng đời. Những giải pháp này không chỉ giúp phát hiện sớm bệnh tật mà còn góp phần xây dựng hệ thống chăm sóc sức khỏe liên tục, toàn diện và hiệu quả hơn. Tuy nhiên, để những chủ trương lớn đó thực sự đi vào cuộc sống, vẫn cần vượt qua nhiều rào cản. Trong thực tế, thói quen "không đau không khám" vẫn còn khá phổ biến trong xã hội. Nhiều người dân chưa hình thành thói quen khám sức khỏe định kỳ hoặc chủ động theo dõi các chỉ số sức khỏe của bản thân. Bên cạnh đó, năng lực y tế cơ sở ở một số địa phương vẫn còn hạn chế; việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý sức khỏe chưa đồng bộ; công tác truyền thông về phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe chưa thực sự sâu rộng.

Quan trọng hơn, mỗi người dân cần nhận thức rõ rằng sức khỏe của mình trước hết do chính mình quyết định. Việc duy trì lối sống lành mạnh, thực hiện khám sức khỏe định kỳ và chủ động phòng bệnh chính là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe lâu dài. Những thói quen đơn giản nhưng có ý nghĩa lớn trong việc phòng bệnh có thể bắt đầu từ những hành động rất gần gũi trong đời sống hằng ngày như: khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần mỗi năm; ăn uống hợp lý, hạn chế muối, đường và các thực phẩm nhiều dầu mỡ; tăng cường vận động thể chất và duy trì cân nặng hợp lý; không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia; theo dõi các chỉ số sức khỏe như huyết áp, đường huyết và các yếu tố nguy cơ khác. Khi những hành vi này trở thành thói quen thường xuyên, nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính sẽ giảm đáng kể.

Từ góc độ xã hội, việc hình thành văn hóa sức khỏe trở thành yêu cầu cấp thiết. Văn hóa sức khỏe không chỉ đơn thuần là việc chăm sóc sức khỏe cá nhân mà còn là sự hình thành một hệ giá trị chung trong cộng đồng, trong đó sức khỏe được coi là một giá trị quan trọng cần được bảo vệ và phát triển. Văn hóa sức khỏe được xây dựng từ những hành vi tích cực của mỗi cá nhân, từ lối sống khoa học, thói quen vận động, ý thức phòng bệnh và sự quan tâm đến sức khỏe của bản thân và cộng đồng. Gia đình đóng vai trò nền tảng trong việc hình thành văn hóa sức khỏe. Một gia đình có lối sống lành mạnh, có chế độ ăn uống hợp lý và khuyến khích các thành viên rèn luyện thể chất sẽ tạo ra môi trường tốt để nuôi dưỡng sức khỏe cả về thể chất lẫn tinh thần. Nhà trường cần tăng cường giáo dục sức khỏe cho học sinh, giúp các em hình thành những thói quen sống tích cực ngay từ khi còn nhỏ. Các cơ quan, doanh nghiệp cũng cần quan tâm hơn đến sức khỏe của người lao động thông qua việc cải thiện môi trường làm việc, tổ chức các hoạt động thể thao và khám sức khỏe định kỳ.

Từ góc độ hệ thống, việc xây dựng văn hóa sức khỏe cần có sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính sách và hệ thống y tế. Nghị quyết 72-NQ/TW đã đề ra nhiều giải pháp đồng bộ như củng cố y tế cơ sở, phát triển mô hình bác sĩ gia đình, triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử, đẩy mạnh tầm soát bệnh và tăng cường truyền thông thay đổi hành vi. Đây chính là nền tảng quan trọng giúp người dân dễ dàng tiếp cận các dịch vụ phòng bệnh và quản lý sức khỏe một cách thuận tiện, liên tục và hiệu quả.

Đặc biệt, công tác truyền thông giữ vai trò then chốt trong việc hình thành văn hóa sức khỏe trong cộng đồng. Thông tin về chăm sóc sức khỏe cần được truyền tải một cách dễ hiểu, gần gũi và thiết thực, giúp người dân nhận thức rõ rằng phòng bệnh không phải là điều xa vời, mà bắt đầu từ những hành động rất nhỏ trong cuộc sống hằng ngày.

Ngày Sức khỏe toàn dân 7/4 không chỉ là dịp để tôn vinh giá trị của sức khỏe mà còn là lời nhắc nhở để mỗi người dân nhìn nhận rõ hơn trách nhiệm của mình đối với sức khỏe bản thân và cộng đồng. Mỗi người dân hãy trở thành một "người gác cửa" cho sức khỏe của chính mình bằng những hành động cụ thể và thiết thực ngay từ hôm nay. Chủ động phòng bệnh không chỉ giúp mỗi cá nhân sống khỏe mạnh hơn mà còn góp phần giảm gánh nặng cho hệ thống y tế và thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước.

Khi mỗi người dân đều nâng cao ý thức tự chăm sóc sức khỏe, khi các chính sách được triển khai đồng bộ và khi phòng bệnh trở thành thói quen trong đời sống hằng ngày, Việt Nam sẽ từng bước xây dựng được một văn hóa sức khỏe vững chắc - nền tảng quan trọng để hướng tới mục tiêu vì một Việt Nam khỏe mạnh.

Chủ động phòng bệnh - Xây dựng văn hóa sức khỏe - Vì một Việt Nam khỏe mạnh chính là thông điệp mà mỗi người dân cần ghi nhớ và thực hiện trong cuộc sống hằng ngày.

Ngày Sức khỏe toàn dân 7/4: Chủ động phòng bệnh bắt đầu từ đâu?

SKĐS - Hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân 7/4, các chuyên gia y tế nhấn mạnh, "chìa khóa" để xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh không nằm ở điều trị, mà ở việc chủ động phòng bệnh từ sớm, từ xa.