Sữa non tuy lượng không nhiều nhưng giàu kháng thể, tế bào miễn dịch và nhiều thành phần sinh học quý giá, giúp bảo vệ trẻ trong những ngày đầu đời. Sau đó, nếu có thể, trẻ được khuyến cáo bú mẹ hoàn toàn trong khoảng 6 tháng đầu đời.
Tuy nhiên, thực tế không phải em bé nào cũng có điều kiện được nuôi bằng sữa mẹ hoàn toàn. Có những bà mẹ ít sữa, chậm có sữa hoặc không thể cho con bú vì lý do sức khỏe. Cũng có trường hợp gia đình chủ động lựa chọn sữa công thức. Vậy việc sử dụng sữa công thức sớm có những vấn đề gì cần lưu ý?
Sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh khi trẻ bú sữa mẹ không đủ. Ảnh M.H
1. Sữa công thức không giống hoàn toàn sữa mẹ
Sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh được sản xuất nhằm đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của trẻ và là lựa chọn cần thiết khi trẻ không thể bú mẹ hoặc sữa mẹ không đủ. Tuy nhiên, không một loại sữa công thức nào có thể tái tạo hoàn toàn hệ thống các thành phần sinh học của sữa mẹ.
Sữa mẹ không chỉ cung cấp năng lượng, protein, chất béo, vitamin và khoáng chất mà còn chứa kháng thể, oligosaccharide, enzyme, hormone và nhiều yếu tố miễn dịch giúp hỗ trợ sự trưởng thành của hệ miễn dịch và hệ vi sinh đường ruột của trẻ.
Vì vậy, khi có thể cho trẻ bú mẹ, đặc biệt là được tiếp nhận sữa non sớm sau sinh vẫn là lựa chọn có nhiều lợi ích nhất.
2. Cho trẻ uống sữa công thức sớm có nguy cơ gì?
Điều đầu tiên cần hiểu rõ là sữa công thức không phải là "chất độc" và không phải cứ trẻ uống sữa công thức là sẽ mắc bệnh. Tuy nhiên, ở trẻ sơ sinh, đặc biệt là ở những trẻ non tháng, cân nặng thấp với hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, nhất là hàng rào kháng khuẩn ở đường tiêu hoá còn mong manh, việc ăn sữa công thức sớm là yếu tố làm gia tăng viêm ruột. Thêm vào đó, khi không được ăn sữa mẹ làm trẻ mất đi một phần những lợi ích đặc thù mà sữa mẹ mang lại và nguy cơ có thể tăng lên trong một số hoàn cảnh.
Trẻ bú mẹ thường có lợi thế về bảo vệ chống lại một số bệnh nhiễm trùng, đặc biệt là nhiễm khuẩn đường tiêu hóa và hô hấp. Việc sử dụng sữa công thức cũng có thể làm thay đổi hệ vi sinh đường ruột so với trẻ bú mẹ.
Ngoài ra, cách pha và bảo quản sữa có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Sữa công thức pha không đúng tỷ lệ, sử dụng nước không an toàn, bình sữa hoặc núm vú không được vệ sinh đúng cách có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây bệnh. Trẻ sơ sinh, đặc biệt trẻ non tháng hoặc nhẹ cân, có hệ miễn dịch còn chưa hoàn thiện nên hậu quả có thể nghiêm trọng.
3. Không nên vì "sợ con đói" mà vội bổ sung sữa công thức
Trong những ngày đầu sau sinh, nhiều bà mẹ lo lắng vì sữa chưa về nhiều và cho rằng trẻ không được ăn đủ. Thực tế, dạ dày trẻ sơ sinh rất nhỏ và nhu cầu trong những ngày đầu không lớn. Sữa non tuy ít nhưng có thành phần đặc biệt phù hợp với nhu cầu của trẻ.
Nếu bổ sung sữa công thức không cần thiết, trẻ có thể bú mẹ ít hơn, kích thích tuyến vú ít hơn và từ đó ảnh hưởng đến quá trình hình thành nguồn sữa của mẹ. Đây có thể tạo thành một vòng xoắn: lo ít sữa → bổ sung sữa công thức → trẻ bú mẹ ít → mẹ càng ít sữa.
Tuy nhiên, nếu trẻ có chỉ định y khoa cần bổ sung sữa công thức hoặc sữa hiến tặng phù hợp, không nên vì muốn nuôi con bằng sữa mẹ bằng mọi giá mà để trẻ thiếu dinh dưỡng.
Khuyến cáo của chuyên gia: Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tối ưu cho trẻ sơ sinh, đặc biệt sữa non trong những ngày đầu đời. Nhưng khi người mẹ không đủ sữa hoặc không thể cho con bú, sữa công thức là một giải pháp dinh dưỡng cần thiết và không nên tạo cảm giác tội lỗi cho người mẹ. Điều quan trọng là đánh giá đúng nhu cầu của trẻ, hỗ trợ mẹ duy trì sữa mẹ tối đa có thể và sử dụng sữa công thức đúng chỉ định, đúng cách, an toàn. Mục tiêu cuối cùng không phải là "bằng mọi giá phải bú mẹ", mà là giúp mỗi em bé được nuôi dưỡng đầy đủ, an toàn và phát triển khỏe mạnh.
Xem thêm video được quan tâm
Lợi ích tuyệt vời khi nuôi con bằng sữa mẹ.