Mặc dù còn hơn 1 tháng nữa mới tới Tết Nguyên đán, thế nhưng ngay từ những ngày trung tuần tháng 11 âm lịch này đã có không ít khu “chợ” đổi tiền lẻ, tiền mới dùng cho việc lễ bái cũng như lì xì Tết đã nhóm họp tại nhiều địa điểm của Hà Nội. Dường như để tránh việc áp Tết các “chợ” bị quá tải, đổi tiền khó, phí cao cắt cổ, nên năm nay nhiều người đã... đi trước một bước.
Dịch vụ đổi tiền nghiễm nhiên tồn tại trên các phố.
Nhiều khu “chợ” bùng phát
Cách đây khoảng dăm năm nếu muốn đổi được tiền mới, tiền lẻ dùng cho việc lì xì, đi lễ đền chùa ở địa bàn Hà Nội, ngoài việc nhờ người thân làm ở ngân hàng, hay làm thủ quỹ ở một số cơ quan hành chính, công ty ra thì người ta chỉ còn cách ra mấy địa điểm chuyên đổi tiền dạng này cho khách ở đầu phố Đinh Tiên Hoàng, bên bờ Hồ Hoàn Kiếm; đường vào phủ Tây Hồ (quận Tây Hồ); hay khu vực đường Quang Trung (quận Hà Đông)... Ở những khu “chợ” này khách muốn đổi với số lượng bao nhiêu, mệnh giá tiền nào cũng được các tư thương đáp ứng hết, miễn là chịu mức chiết khấu cao. Vài năm nay, thấy dịch vụ này đơn giản mà “dễ kiếm”, ngoài các khu “chợ” truyền thống trên ra thì dịch vụ đổi tiền mới, tiền lẻ mọc lên ở hầu khắp các nơi, từ trung tâm nội đô cho tới các vùng ven ngoại.
Mới đây, có công chuyện sang thôn Bầu, xã Kim Chung, huyện Đông Anh - nơi gần sát ngay cổng Khu công nghiệp Canon và có tới mấy chục ngàn công nhân thuê trọ sống. Đó còn chưa kể một số lượng sinh viên không nhỏ từ các trường bên nội thành cũng về đây thuê trọ cho rẻ. Tại các cửa hiệu buôn bán trên con đường giữa làng có rất nhiều biển hiệu được vẽ vội bằng bìa các-tông với dòng chữ na ná giống nhau đó là: “Ở đây có đổi tiền mới, tiền lẻ”, hay “Nhận đổi tiền mới, tiền lẻ phí thấp!”...
Trong các “chợ” đổi tiền truyền thống ở nội thành Hà Nội dịp này cũng rục rịch hoạt động. Lối vào phủ Tây Hồ thì cơ man là bảng biển nhận đổi tiền cho khách. Bình thường các sạp hàng ở đây vẫn luôn nhận đổi tiền lẻ, tiền mới cho khách, nhưng dịp cận Tết này thì không chỉ trưng biển, các hộ còn khuếch trương tiền mới để “đập” vào mắt khách ngay tức thì bằng các tủ kính, phía trong đựng nhiều tập tiền mới coong. Một địa điểm đổi tiền quen thuộc khác ở quận Hà Đông, trên đường Quang Trung dịp này chưa thật nhộn nhịp, nhưng lúc nào cũng có khoảng gần chục người đứng ở vỉa hè, tay cầm các tập tiền mới huơ huơ lên để mời gọi người đi đường.
Phí đổi “cắt cổ”
Vài năm nay nhu cầu tiền mới mệnh giá nhỏ của dân thì tăng, trong khi Ngân hàng Nhà nước lại “bung” ra số lượng tiền mới các mệnh giá nhỏ không nhiều, vì vậy đã tạo nên cơn sốt thực sự khi Tết đến gần. Chính vì khan hiếm tiền mới mệnh giá nhỏ như vậy nên những kẻ đầu cơ tích trữ tiền mới càng có cơ hội ăn đủ khi họ cố tình đẩy mức chiết khấu phần trăm phí đổi lên cao ngất ngưởng. Vì cần nên nhiều người vẫn phải chấp nhận đổi mặc dù lòng xót xa. Chị Lê Thị Ngần đang làm công nhân trong Canon và thuê trọ tại thôn Bầu kể: “Phí đổi tiền đắt quá, mới đây em đổi của nhà bà chủ em thuê trọ loại mệnh giá 5.000 đồng, bà ta lấy đến 25%. Loại 10.000 đồng cũng mất 15%”.
Dạo qua con đường vào phủ Tây Hồ, chúng tôi quan sát thấy bảng biển ghi các mức chiết khấu đổi đều giống nhau y đúc, dường như họ “nhìn” nhau để làm ăn. Mệnh giá 1.000; 2.000, 5.000 đồng là 25%; mệnh giá 10.000; 20.000 đồng là 20%.
Nhẩm tính, nếu như một người cần đổi khoảng 1 triệu đồng tiền mới các mệnh giá nhỏ từ 1.000 đồng cho tới 20.000 đồng, thì trung bình họ bị “hao hụt” đi mất khoảng 200.000 đồng. Với những người cần 2 triệu tiền mới thì tương ứng đó là “mất đứt” khoảng 400-500 ngàn đồng!
Thiết nghĩ, nếu ai cũng tự “bắt buộc” phải đổi tiền mới sẽ khiến các chủ dịch vụ ra sức “bắt chẹt”. Để ý một chút sẽ thấy rằng, vấn đề tiền mới chỉ là hết sức cảm tính, mọi thói quen, quan niệm đều do con người tự tạo ra. Nếu để mừng tuổi hoặc đi lễ thì sử dụng tiền cũ cũng đâu có sao, bởi điều đáng quý là ở tấm lòng, cái tâm và sự chân thành.
Bài và ảnh: Trịnh Viết Hiệp
