Thói quen không rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh là nguyên nhân quan trọng dẫn đến bệnh lỵ, một bệnh truyền nhiễm rất dễ mắc phải ở mọi lứa tuổi. Sự quản lý các chất thải của người và động vật không đảm bảo cũng làm cho vi khuẩn lỵ dễ phát tán rộng rãi gây ra dịch bệnh.
Người già, trẻ em dễ mắc bệnh nặng
Đây là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính gây tổn thương ruột già và đoạn cuối ruột non. Người bệnh thường bị tiêu chảy, sốt, buồn nôn đôi khi có nhiễm độc máu, đau quặn bụng và luôn mót rặn, bệnh kéo dài trung bình từ 4 - 7 ngày. Trong các trường hợp điển hình, bệnh nhân đi ngoài phân nhày máu, tuy nhiên có những người lại đại tiện toàn nước. Trong đó nguy hiểm nhất là biểu hiện co giật ở trẻ em. Thông thường người bệnh không có vi khuẩn trong máu, cũng có khi bệnh nhẹ và không có triệu chứng. Sự trầm trọng của bệnh và tỷ lệ tử vong lại phụ thuộc vào bệnh nhân. Người già, trẻ em, những người có sức đề kháng yếu và mắc sẵn các bệnh mạn tính dễ làm bệnh thêm trầm trọng. Mặt khác, týp huyết thanh của vi khuẩn gây bệnh cũng quyết định đến mức độ nặng nhẹ của bệnh.
 Trực khuẩn lỵ có thể lây truyền từ thức ăn ôi thiu. |
Hàng trăm nghìn người tử vong mỗi năm vì bệnh lỵ trên toàn cầu
Trên thế giới mỗi năm có tới 600.000 bệnh nhân tử vong vì lỵ trực khuẩn, 2/3 trường hợp mắc và hầu hết các trường hợp tử vong là trẻ em dưới 10 tuổi. Bệnh ít gặp ở trẻ sơ sinh dưới 6 tháng tuổi. Các vụ dịch xảy ra ở những người đồng tính nam, ở những nơi điều kiện ăn ở chật chội, vệ sinh kém. Bệnh lưu hành ở vùng nhiệt đới và ôn đới, không chỉ các nước nghèo mà những nước phát triển bệnh lỵ vẫn lưu hành. Thông thường có nhiều týp huyết thanh gây bệnh của vi khuẩn ở trong cộng đồng, cũng có thể bệnh nhân bị nhiễm cùng với các loại vi khuẩn đường ruột khác. Ở các nước đang phát triển thường gặp nhất là S.flexneri, S.boydii và S. dysenteriae, trong đó các nước phát triển chủ yếu lại là S.sonnei. Sự kháng thuốc của Shigella xuất hiện trên toàn thế giới có liên quan đến việc sử dụng kháng sinh.
Phòng bệnh bằng ý thức vệ sinh cá nhân tốt Các trường hợp mắc chứng lỵ đều được điều trị bằng kháng sinh, nhằm giảm thời gian và mức độ trầm trọng của bệnh, rút ngắn thời gian đào thải vi khuẩn ra môi trường bên ngoài. Khi bệnh nhân tiêu chảy toàn nước và có dấu hiệu mất nước phải tiến hành bù nước và điện giải, nếu nặng phải đưa đi cấp cứu, tuyệt đối phải dùng kháng sinh theo chỉ dẫn của bác sĩ để tránh tình trạng kháng thuốc của vi khuẩn. Để phòng bệnh, mọi người cần có thói quen rửa sạch tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, hạn chế sử dụng thức ăn đường phố, thức ăn sẵn không đảm bảo vệ sinh. Trong ngày lễ, tết không nên ăn thức ăn không được bảo quản, để lâu ngày. Tất cả những bệnh nhân trong thời gian bị nhiễm bệnh không được chế biến thức ăn và chăm sóc trẻ nhỏ cho tới khi khỏi hẳn bệnh. Những người chăm sóc trẻ em, người già, người bán thức ăn nên được kiểm tra sức khoẻ thường xuyên để phát hiện mầm bệnh ngay cả khi họ không có triệu chứng. |
BS. Nguyễn Văn Dũng