Sau thời gian thử nghiệm 3 tháng, Đài Khí tượng Thủy văn (KTTV) Bắc Bộ vừa chính thức vận hành hệ thống cảnh báo dông, sét trên vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long và khu vực khác trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh tại địa chỉ https://halong.navy01.com/. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) giúp hệ thống tự động phân tích dữ liệu và hỗ trợ đưa ra các bản tin cảnh báo sớm tự động.
Số liệu quan trắc cho thấy mỗi năm vịnh Hạ Long có thể xuất hiện khoảng 350-400 cơn dông sét. Những ổ mây dông quy mô nhỏ thường hình thành và phát triển rất nhanh, gây ra nhiều rủi ro cho người dân, du khách và phương tiện hoạt động trên biển.
Từ thực tế này, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh đã làm việc với Cục KTTV (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhằm xây dựng hệ thống dự báo, cảnh báo phù hợp với đặc thù địa phương, phục vụ công tác quản lý, điều hành, cũng như bảo đảm an toàn cho hoạt động du lịch, vận tải và khai thác thủy sản trên biển.
Ông Lê Ngọc Quyền, Phó Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn Bắc Bộ giới thiệu về hệ thống cảnh báo dông sét. Ảnh: TN
Sau thời gian triển khai, hệ thống đã hoàn thiện và đưa vào vận hành. Trên nền tảng web, người truy cập dễ dàng sử dụng điện thoại thông minh để tra cứu thông tin thời tiết tức thời ở bất kỳ vị trí nào trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, cả ở đất liền và trên biển. Hệ thống cung cấp 4 lớp thông tin gồm: gió, dông sét, nhiệt độ và áp suất.
Hệ thống tập trung dự báo, cảnh báo khu vực trên biển với bản đồ phân chia cụ thể thành 9 vùng trên vịnh Hạ Long và vịnh Bái Tử Long; kết hợp với 6 tuyến luồng hàng hải trọng yếu phục vụ vận tải biển và tàu du lịch: luồng Bài Thơ - Hòn Gai, lạch Đầu Xuôi, luồng Hạ Long, luồng sông Cái Tắt, luồng Vân Đồn - Cửa Đối và tuyến Tuần Châu - Gia Luận.
Giao diện hệ thống cho phép người dùng lựa chọn phạm vi dự báo theo vùng vịnh hoặc tuyến luồng để hiển thị chi tiết các thông số. Cụ thể, nền tảng cung cấp xác suất xuất hiện dông sét theo phần trăm, khả năng xuất hiện mưa và dự báo lượng mưa trong vòng 1 tiếng tới. Màn hình hiển thị thanh thời gian (timeline) dự báo hướng dịch chuyển của các khối mây dông trong vòng 2 tiếng tới có thể ảnh hưởng tới những xã, phường hay khu vực biển nào trên địa bàn tỉnh.
Thiết kế hệ thống tập trung phục vụ người dân và du khách có nhu cầu tra cứu thông tin. Nhờ định hướng này, phần mềm mang lại trải nghiệm sử dụng vô cùng thân thiện, đồng thời vẫn đảm bảo hệ thống dự báo, cảnh báo tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn của Việt Nam và hướng tới các chuẩn mực quốc tế.
Theo ông Đinh Hữu Dương, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Đài KTTV Bắc Bộ, dựa trên bộ bản đồ số địa hình do tỉnh Quảng Ninh cung cấp, nhóm công nghệ đã ứng dụng công nghệ để định vị và tích hợp các nguồn dữ liệu theo thời gian thực từ mạng lưới quan trắc, ảnh mây vệ tinh, ảnh radar độ phân giải cao. Hệ thống cũng tích hợp kết quả từ mô hình dự báo thời tiết tiên tiến đang được ngành KTTV sử dụng.
Trong khi dữ liệu từ các mô hình dự báo cập nhật theo chu kỳ từ 6-12 giờ, dữ liệu ảnh radar - căn cứ quan trọng nhất để cảnh báo dông sét - được làm mới 10 phút một lần. Nhờ chu kỳ cập nhật nhanh chóng (dao động từ 10-30 phút/lần cho toàn bộ hệ thống), phần mềm có khả năng giám sát chặt chẽ những biến động thời tiết cực đoan tại địa phương. Đặc biệt, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đã giúp tăng hiệu suất tự động phân tích dữ liệu, hỗ trợ đưa ra các bản tin cảnh báo dông sét sớm trong bối cảnh số lượng điểm quan trắc thực tế còn khiêm tốn.
