(SKDS) – Chính sách bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) ra đời đã được 3 năm, một chính sách được đánh giá là “nhân văn” giúp cho người lao động tránh khỏi cú sốc sau khi mất việc làm những tưởng sẽ góp phần ổn định tâm lý cũng như giúp người lao động có thời gian học nghề để tìm cơ hội mới. Thế nhưng, chính sách nhân văn này đang bị không ít kẻ lợi dụng và không ít người lo ngại nếu không có giải pháp ngăn chặn triệt để sẽ dẫn đến vỡ Quỹ BHTN?
Thanh toán BHTN tăng vùn vụt
Những ngày cuối tháng 4/2012, Trung tâm Giới thiệu việc làm Hà Nội thường xuyên đón nhận người đến làm thủ tục hưởng BHTN. Tự nghỉ việc là một trong rất nhiều lý do khiến lượng người đăng ký thất nghiệp tại Hà Nội tăng liên tục từng tuần, từng tháng trong thời gian qua. Tình hình tương tự cũng diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh với trên 36.000 người đăng ký thất nghiệp trong quý I/2012. Trung bình có 600 - 700 người/ngày đăng ký thất nghiệp tại 6 điểm đăng ký tại thành phố. Khoảng 90% số đó là lao động có mức lương thấp làm việc tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, doanh nghiệp nhỏ lẻ.
 Lao động đến đăng ký BHTN ngày càng tăng. Ảnh: M.H |
Còn tại tỉnh Bình Dương, số tiền giải quyết BHTN cho người lao động thất nghiệp gia tăng đột biến từng năm, nếu như cả năm 2010 có 29.000 người hưởng chế độ thất nghiệp, năm 2011 có đến 42.000 người và dự kiến năm 2012 là 60.000 người với số tiền dự kiến chi trả lên đến 240 tỉ đồng; trong đó 5 tháng đầu năm đã giải quyết gần 23.000 lao động thất nghiệp với số tiền trên 86 tỉ đồng.
Trên quy mô toàn quốc, theo Bộ LĐ-TB&XH, năm 2010 có 189.611 người đăng ký, năm 2011 có 335.901 người đăng ký. Còn trong quý I/2012 là 116.620 người đăng ký thất nghiệp. Theo ông Lê Quang Trung - Phó Cục trưởng Cục Việc làm (Bộ LĐ-TB&XH), so sánh quý I năm nay với quý I năm 2011 số người đăng ký thất nghiệp tăng gần 70%.
Vẫn còn những kẽ hở
Tuy vậy, chính sách BHTN qua quá trình thực hiện cũng đã bộc lộ một số kẽ hở. Theo đại diện của BHXH Việt Nam, hiện nay, tình trạng phổ biến ở các thành phố lớn là người lao động thôi việc ở doanh nghiệp này để hưởng thất nghiệp sau đó lại sang doanh nghiệp khác để làm việc. Thông tin từ Ban quản lý Khu chế xuất - Khu công nghiệp TP.HCM cũng cho rằng, số lượng người đăng ký thất nghiệp tăng cũng có thể có con số thất nghiệp ảo. Lý do bởi người lao động sau khi làm việc cho công ty 1 - 2 năm thì làm đơn giả thôi việc. Cả người lao động và doanh nghiệp đều không bị ảnh hưởng gì. Thậm chí, doanh nghiệp còn được lợi vì họ giữ được chân lao động. Thế nên không ít doanh nghiệp đã “bắt tay” với người lao động để thực hiện điều này.
Qua đánh giá thực hiện chính sách BHTN trong 3 năm qua, đây là chính sách nhân văn đối với người lao động. Tuy nhiên, có một số bộ phận người lao động và doanh nghiệp lợi dụng vào chính sách “mở” này để “nhảy việc” hoặc cố ý tìm cách kiếm thêm tiền BHTN. Vấn đề là chính sách đã đi nhanh vào cuộc sống, điều đó chứng tỏ đáp ứng được yêu cầu, nguyện vọng của xã hội, quan trọng là trong quá trình thực hiện, các bộ, ngành liên quan cần phối hợp chặt chẽ, rà soát lại chính sách, kịp thời “bịt” những kẽ hở để không bị “đục nước béo cò”.
Chí Phương