Đề án xây dựng Chuẩn quốc gia về y tế xã (CQGVYTX) được triển khai tại Yên Bái từ năm 2005; đến hết năm 2008 có 110 xã chuẩn, đạt 61,1%. Mặc dù vậy, phấn đấu hết năm 2010, Yên Bái có 142 xã đạt chuẩn, (đạt 78,8%), 75% mục tiêu của đề án, trong đó, năm 2009 có thêm ít nhất 17 xã được công nhận, các xã còn lại đạt ít nhất từ 50 – 70% số chuẩn đang là vấn đề khó.
Cấp ủy, chính quyền cơ sở còn thờ ơ
Thực tế triển khai đề án cho thấy, công tác chỉ đạo và tổ chức thực hiện còn hạn chế. Có những địa phương như Trạm Tấu do nhận thức chưa đầy đủ cho rằng chỉ tiêu do trên ép xuống hoặc Văn Chấn mãi tháng 7/2008 mới ký kết giao chỉ tiêu. Sự chỉ đạo của ngành dọc từ trên xuống cơ sở quá ít, chưa hiệu quả; việc phân công chỉ đạo cũng chưa hợp lý. Một số địa phương chưa tập trung chỉ đạo quyết liệt; có nơi nghị quyết của Đảng có sau nghị quyết của HĐND; kế hoạch còn chung chung, chưa cụ thể nhiệm vụ cho các thành viên.
Thời gian qua, việc xây dựng kế hoạch giao vốn xây dựng cơ bản hằng năm cho các trạm y tế xã ở một số huyện, tỉnh Yên Bái còn muộn. Công tác chỉ đạo ở một số xã được công nhận đạt chuẩn không liên tục, còn chủ quan, xem nhẹ. Hồ sơ lưu trữ, ghi chép không đầy đủ, thậm chí cá biệt có nơi còn lấy hồ sơ của năm trước sửa chữa thành năm 2008. Có trạm như Phúc Lợi (huyện Lục Yên) tự chấm điểm quá cao.
 Những trạm y tế đạt chuẩn ở Yên Bái còn quá ít. Ảnh: Thanh Sơn |
Cơ sở vật chất thiếu và đầu tư chồng chéo
Cơ sở vật chất, trang thiết bị đầu tư cho xây dựng, nâng cấp cơ sở trạm còn ít; một số xã đạt chuẩn có trạm xây dựng từ lâu, nhà cấp 4 xuống cấp, dột nát, thiếu phòng làm việc hoặc đủ phòng nhưng không hợp lý, chưa được bổ sung. Không những vậy, các huyện Văn Chấn, Yên Bình xây dựng, sửa chữa trạm y tế có sự thay đổi so với kế hoạch hoặc chuyển đổi chủ đầu tư ở Trấn Yên, thành phố Yên Bái dẫn đến chậm tiến độ. Chất lượng xây dựng, sửa chữa ở một số nơi không hợp lý hoặc chưa cao. Hiện còn thị trấn Mù Cang Chải và thị trấn Trạm Tấu chưa có trạm y tế. Trạm y tế thị trấn Nông trường Trần Phú (Văn Chấn) vẫn đang làm nhờ ở nhà ủy ban thị trấn; 14 trạm đang lồng ghép với phòng khám đa khoa khu vực. Các trạm mua trang thiết bị rất chậm do thủ tục.
Việc khảo sát, xây dựng kế hoạch mua sắm trang thiết bị cũng chồng chéo giữa các chương trình, dự án nên một số nơi có tới 2 - 3 bộ dụng cụ, có nơi lại không có. Chẳng hạn, Trạm y tế xã An Thịnh (Văn Yên) giường quá cũ trong khi Trạm y tế xã Việt Hồng (Trấn Yên) có tới 2 nơi đầu tư. Do cán bộ chưa được đào tạo thêm về chuyên môn nên các trang thiết bị như bộ dụng cụ khám răng, máy khí dung, bàn đẻ, nồi hấp vô trùng chưa được quản lý và khai thác hiệu quả. Các trạm như: Chế Cu Nha, Khao Mang (Mù Cang Chải) chưa có điện thoại. Đặc biệt túi thuốc của cán bộ y tế thôn, bản, dụng cụ và thuốc men, bông băng... chưa được bổ sung. Hiện chỉ có 120/180 trạm y tế có nhà tiêu hợp vệ sinh, nước sạch ở một số trạm còn thiếu.
Làm gì để đạt mục tiêu năm 2010?
Để khắc phục được những hạn chế trên, Yên Bái xác định trước hết cần tập trung vào các chuẩn khó thực hiện. Đồng thời, Đảng ủy, chính quyền các cấp tăng cường sự lãnh, chỉ đạo; đưa chỉ tiêu xây dựng chuẩn vào nghị quyết của Đảng bộ, HĐND, UBND các cấp. Tập trung nguồn lực đầu tư, lồng ghép các chương trình, dự án cho xây dựng chuẩn đồng bộ, trọng điểm không dàn trải, chắp vá, lãng phí đồng thời sớm nâng cấp, xây dựng các trạm y tế, triển khai chương trình nước sạch, mua trang thiết bị y tế...
Giải pháp là vậy, nhưng mục tiêu đạt CQGYTX ở Yên Bái chỉ có thể đạt được khi có sự vào cuộc quyết tâm của cả hệ thống chính trị, tạo ra chuyển biến nhận thức về chăm sóc sức khỏe bản thân trong người dân.
Đào Minh