Mùa lễ hội xuân Giáp Ngọ 2014 đã được chính thức khởi động với hàng loạt các lễ hội lớn: Lễ hội chùa Hương, Lễ hội đền Gióng (Sóc Sơn), Cổ Loa (Đông Anh)... Mặc dù nhiều nơi, cơ quan quản lý cũng đã có nhiều nỗ lực, song cứ đến mùa lễ hội, những hình ảnh phản cảm về văn hóa lễ hội lại là điểm “nóng”...
Đảm bảo an ninh, an toàn thực phẩm tại lễ hội
Ghi nhận từ phóng viên báo Sức khỏe&Đời sống: một trong những công tác được đặt lên hàng đầu tại mùa lễ hội 2014 là vấn đề an ninh và vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm. Chỉ cách ngày khai hội xuân 2014 vài ngày, 3 đoàn kiểm tra của Bộ VH-TT&DL do các Thứ trưởng Huỳnh Vĩnh Ái, Hồ Anh Tuấn, Đặng Thị Bích Liên dẫn đầu đến các lễ hội lớn của miền Bắc cho thấy quyết tâm của Bộ trong việc chỉ đạo nhằm bảo đảm một mùa lễ hội xuân an toàn. Lễ hội Chùa Hương là một trong những lễ hội lớn nhất của cả nước với hàng triệu du khách tham gia khiến công tác đảm bảo lễ hội được nhiều người dân quan tâm. Ông Nguyễn Văn Hậu - Phó Chủ tịch UBND huyện Mỹ Đức cho biết: “Năm nào Ban tổ chức Lễ hội chùa Hương cũng đặt việc đảm bảo đáp ứng nhu cầu của đông đảo du khách khi tham gia lễ hội, tham gia các hoạt động tôn giáo, tín ngưỡng theo quy định của pháp luật là nhiệm vụ quan trọng. Cụ thể là đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội, giao thông đi lại thuận tiện, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, làm tốt công tác vệ sinh môi trường... Để chuẩn bị cho lễ hội năm nay, Ban tổ chức (BTC) đã quy hoạch 14 quán hàng ăn tại khu vực Thiên Trù, các hàng quán ký cam kết đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Và tôi khẳng định ở đây không có thịt thú rừng hoang dã mà chỉ có thịt thú nuôi như nhím, hươu, đà điểu, lợn...”.
Công tác an ninh tại lễ hội cần được siết chặt.
Lễ hội đền Gióng (Sóc Sơn) là Di sản văn hóa phi vật thể thế giới, được tổ chức vào 3 ngày (mùng 6, 7, 8 tháng Giêng) nên công tác tổ chức Hội Gióng càng được quan tâm đặc biệt. Để chuẩn bị cho lễ hội, huyện Sóc Sơn đã thành lập BTC lễ hội Gióng, đồng thời có các tiểu ban tổ chức tại các xã lân cận. Mỗi thôn được “giao” một việc: nơi “kiếm” trầu cau, nơi lo cỏ voi, nơi chuyên vót hoa tre, nơi lại chuẩn bị hành lễ rước tướng. Từ các lễ vật, lễ phẩm, kiệu rước đến lời văn tế, trang phục và nhân sự trong các đoàn rước đều được chuẩn bị kỹ lưỡng và chu đáo. Ông Phạm Văn Hiến - Phó Giám đốc Trung tâm quản lý khu DL-DT đền Sóc Sơn cho biết: Để tổ chức lễ hội thành công, năm nào Sóc Sơn cũng phải lập kế hoạch chi tiết và cụ thể, tinh thần trách nhiệm ứng trực 24/24h của các thành viên trong BTC lễ hội. Năm nay, lễ hội đền Gióng có nhiều điểm mới: thời gian khai hội sẽ sớm hơn so với những năm trước nhằm đảm bảo tính tâm lính và thuận lợi cho người dân đi lễ. Đặc biệt, đội quân bảo vệ kiệu năm nay sẽ không được trang bị gậy lim nhằm đảm bảo an toàn cho người dự lễ, thay vào đó là lực lượng bảo vệ chuyên biệt. Công tác an ninh được bảo đảm tối đa với vai trò chủ lực từ lực lượng an ninh liên ngành do Công an huyện Sóc Sơn chịu trách nhiệm, tất cả các gian trò chơi trong lễ hội do Trung tâm TDTT huyện đảm nhiệm nhằm hạn chế các trò cờ bạc trá hình; giao thông được phân luồng từ xa nhằm tránh ùn tắc; thành lập tổ y tế trực 24/24 giờ với đầy đủ nhân lực, cơ số thuốc, đảm bảo vệ sinh môi trường trước, trong và sau lễ hội với sự ứng trực thường xuyên của 20 - 30 công nhân vệ sinh. 30 gian hàng kinh doanh mặt hàng ăn uống tại lễ hội đều thực hiện ký cam kết ATVSTP, các mẫu thức ăn đều được lưu giữ lại...
Tại các nơi có nhiều lễ hội khác như Bắc Giang, Hà Tĩnh..., các tỉnh cũng đã yêu cầu các ngành chức năng, nhất là cấp huyện, cấp xã cần tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn, chỉ đạo thực hiện nghiêm quy định của Nhà nước. Tăng cường đổi mới công tác tổ chức, quản lý lễ hội, ngăn ngừa các biểu hiện tiêu cực để mùa lễ hội 2014 vui tươi và lành mạnh, vừa tôn vinh được các giá trị truyền thống trong cuộc sống hiện đại, vừa đáp ứng nhu cầu hưởng thụ và sáng tạo văn hóa của nhân dân.
Địa phương chịu trách nhiệm chính
Trong 2 năm trở lại đây, Bộ VH-TT&DL đang dần dần thực hiện việc phân cấp công tác quản lý lễ hội cấp quốc gia cho các địa phương. Bộ chỉ chịu trách nhiệm xây dựng quy chế hoạt động, giám sát kiểm tra việc thực hiện, tổ chức lễ hội. Tuy nhiên, trước những bất cập còn tồn tại từ mùa lễ hội 2013 như vấn nạn khấn thuê, xem bói, đổi tiền lẻ, bưng bê thuê theo lễ, chèo kéo, bán hàng quán tại khu vực nội tự di tích..., các đoàn kiểm tra lễ hội của Bộ VH-TT&DL đã yêu cầu Ban Quản lý các di tích, BTC các lễ hội phải có những phương án khắc phục triệt để, đảm bảo an ninh trật tự, an toàn cho du khách khi về hành hương, tăng cường công tác quản lý lễ hội; phân cấp, hướng dẫn cụ thể trong công tác quản lý, kiên quyết không làm biến tướng các hoạt động lễ hội, mai một giá trị văn hóa truyền thống; bảo đảm an toàn trật tự, an toàn cho du khách, người hành hương. Địa phương sẽ chịu trách nhiệm chính trong công tác tổ chức lễ hội. Kiểm soát giá cả hàng hóa, giá dịch vụ. Chủ động trấn áp các hoạt động cờ bạc trá hình, hoạt động mê tín dị đoan trong lễ hội. Tại các khu thờ tự, đặt các hòm công đức ở vị trí thuận tiện với số lượng vừa đủ, thuận lợi cho người dân công đức, tránh thương mại hóa tâm linh, bố trí người thu gom tiền giọt dầu để không bừa bãi, gây phản cảm...
Hy vọng với quyết tâm của ngành văn hóa, thể thao và du lịch cùng nỗ lực của chính quyền các địa phương sẽ đưa hoạt động lễ hội đi vào nền nếp...
