(SKDS) - Vùng nguyên liệu mía Đông Nam tỉnh Gia Lai đang đứng trước thảm trạng cháy dữ dội ngay từ đầu vụ ép mía khiến hàng ngàn hộ trồng mía và cả lãnh đạo Công ty cổ phần Mía đường - Nhiệt điện Gia Lai thấp thỏm không yên.
Mía cháy dồn dập
Cả một vùng nguyên liệu mía ngờm ngợp thung lũng Ayun Pa - mới đầu vụ thu hoạch, sức đốn chưa nhiều - đang rừng rực cháy. Thêm gần 20ha nữa vừa cháy rụi trong 2 tuần đầu tháng 12. "Ngay trong tuần đầu tháng 12 đã cháy tới 8 ruộng mía của cả 4 xứ đồng Tân Phong, Plei Rok, Thống Nhất, đồn 2 thuộc huyện Phú Thiện và Chư Jú (Ayun pa), thiệt hại hơn 15ha mía đang kỳ thu hoạch" - Trưởng phòng Phát triển nguyên liệu và Đầu tư thu mua của Công ty cổ phần Mía đường - Nhiệt điện Gia Lai, Đào Chí Hiếu cay đắng nói.
Ông Đào Chí Hiếu cũng cho biết: "Mía cháy khắp các xã Ia Piar, Ia Hiao, Ia Peng, Chroh Pơnan, Ia Yeng huyện Phú Thiện, Chư Jú (Ayun Pa). Đang dập lửa ở ruộng mía này, lại bùng cháy ở ruộng mía khác. Nhà tôi có 6ha mía ở vùng Chư Jú cũng cháy rụi mà không tài nào dập được".
 Mía cháy được chở về tập kết thành hàng dài trước cổng nhà máy. |
Mặc dù năm nay, Nhà máy đường Ayun Pa đã thực hiện xong việc phát quang hành lang phòng chống cháy lan mía và thành lập 4 đội phòng chống cháy mía ở các xã Ia Peng, Ia Sol, Chroh Pơnan, Ia Yeng với lực lượng nòng cốt là công an xã với diện tích mía được bảo vệ trên 2.000ha, nhưng các vụ mía cháy vẫn liên tục tăng. Trong bạt ngàn mía trải từ quốc lộ 25 lên đến sườn núi rộng mấy nghìn hecta, lốm đốm những vùng cháy mà tính cộng trong 1 tháng đầu vụ ép này đã xảy ra 71 vụ cháy mía, thiệt hại gần 79,71ha; với trên 4.210 tấn mía thiệt hại, trị giá không dưới 4 tỷ đồng; tăng gấp 4 lần về số vụ và hơn 2 lần về diện tích mía bị cháy so với cùng kỳ năm ngoái.
Đấy là cách tính "vĩ mô", còn nông dân thì cụ thể hơn, bởi mía cháy đã chọc thủng nồi cơm của họ. "Bình quân mỗi hecta mía cháy, nông dân bị thiệt hại 25 - 30 triệu đồng, may ra thì hòa vốn còn không là cầm chắc lỗ", "Chưa kể mía cháy để gần chục ngày mới bán hết được thì mía sẽ khô, sản lượng sụt giảm từng ngày, coi như... ăn cám" - anh Nguyễn Văn Khôi, xã Ia Peng đau xót nói.
Điệp khúc: "Mía cháy do… phá hoại" !
Trưởng Công an xã Ia Peng - xã trọng điểm cháy trong một tháng đầu vụ ép mía - ông Đỗ Hồng Sơn xác nhận: "Đã diễn ra 14 vụ cháy mía, thiệt hại hơn 15ha. Có một số đối tượng xấu đốt mía để phá hoại. Trong đó, kẻ xấu nhắm vào mía của các lãnh đạo xã để đốt trước".
Mới đây, Công an thị xã Ayun Pa đã bắt được một đối tượng người dân tộc Jrai tại địa phương đốt mía nhiều lần của các chủ mía ở vùng rẫy Chư Jú xã Ia Sao. Tuy nhiên, sau khi tạm giữ, đấu tranh khai thác thì anh ta đã khai là do một người ở Tuy Hòa đi canh rẫy thuê trong khu vực này chuốc cho uống rượu say rồi xúi đốt mía, chứ bản thân không có hằn thù gì với các chủ mía. Kẻ chủ mưu thì đã bỏ trốn, còn người dại dột kia cũng đã được tạm thả, chỉ có nông dân trồng mía là chịu thiệt thòi và canh cánh nỗi lo mía cháy.
Các vụ mía cháy chủ yếu ở vùng xảy ra tranh chấp mua bán ngoài tỉnh (các xã Ia Peng, Ia Yeng (Phú Thiện) và Ia Sao (Ayun Pa). Nhiều vụ đốt mía là do cố tình đốt để phá hoại, để gây sức ép tiêu thụ với nhà máy; nhưng phần lớn là đốt để nông dân nóng ruột đốn mía, bán ra tỉnh ngoài vì "sợ mía cháy mà bán dốc bán tháo, dù bán ngoài giá thấp hơn đến 20%, tức chịu lỗ 200.000 đồng/tấn" - một nông dân trồng mía nói.
Bài và ảnh: Đức Phương