Sáng 24/10, thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày trước Quốc hội tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là bổ sung quy định về vùng phát thải thấp và nguyên tắc quản lý phương tiện giao thông trong khu vực này.
Dự thảo luật bổ sung quy định về dự báo ô nhiễm, kiểm kê khí thải, vùng phát thải thấp và trách nhiệm của địa phương trong điều tiết phương tiện giao thông sử dụng nhiên liệu hóa thạch.
Trong đó, vùng phát thải thấp được định nghĩa là khu vực được thiết lập để áp dụng các biện pháp giảm phát thải chủ yếu từ phương tiện giao thông, nhằm cải thiện chất lượng không khí và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng. Ảnh: Media Quốc hội
Cũng tại dự thảo này, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung nguyên tắc thiết lập và quản lý vùng phát thải thấp. Trong đó, việc triển khai phải phù hợp yêu cầu bảo vệ chất lượng môi trường không khí, sức khỏe cộng đồng, quy hoạch đô thị và tổ chức giao thông.
Khả năng đáp ứng của hệ thống giao thông công cộng cũng là điều kiện phải được tính đến khi thiết lập và quản lý vùng này.
Trong đó, nguyên tắc "ưu tiên kiểm soát đối với phương tiện phát thải cao, phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch" được nêu trong dự thảo. Xe sử dụng xăng, dầu thuộc nhóm phương tiện dùng nhiên liệu hóa thạch.
Việc kiểm soát phải được thực hiện theo lộ trình phù hợp, bảo đảm khả thi, công khai, minh bạch và hạn chế tác động tiêu cực đến sản xuất, kinh doanh, dịch vụ cũng như đời sống người dân.
Đề xuất của Chính phủ chưa ấn định thời điểm áp dụng, phạm vi địa bàn hay biện pháp hạn chế cụ thể đối với từng loại phương tiện. Dự thảo giao Chính phủ quy định tiêu chí thiết lập và biện pháp quản lý phát thải trong vùng phát thải thấp.
Quang cảnh phiên họp sáng 24/10. Ảnh: Media Quốc hội
Để tạo điều kiện cho người dân chuyển đổi phương tiện, dự thảo đề xuất các chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển giao thông công cộng, phương tiện sử dụng năng lượng tái tạo, tiêu hao ít nhiên liệu, phát thải thấp hoặc không phát thải. Chính phủ cũng sẽ quy định chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch và phương tiện gây ô nhiễm.
Theo tờ trình của Chính phủ, việc sửa luật hướng tới hoàn thiện cơ chế kiểm soát ô nhiễm, nâng cao chất lượng môi trường; tăng cường phòng ngừa, dự báo, cảnh báo và công khai thông tin. Phương thức quản lý được định hướng chuyển sang quản trị dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro.
Theo báo cáo thẩm tra của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, cơ quan thẩm tra tán thành sự cần thiết sửa đổi luật, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xanh, tuần hoàn, carbon thấp.
Dự thảo bổ sung quy định chủ tịch UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm về vấn đề ô nhiễm môi trường thuộc trách nhiệm quản lý xảy ra trên địa bàn.
Cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát để tránh quy định trách nhiệm quá rộng, bảo đảm công bằng và cá nhân hóa trách nhiệm thực chất. Việc phân cấp quản lý môi trường cần đi cùng cơ chế giám sát từ Trung ương, biện pháp quản lý thay thế và tăng năng lực hậu kiểm, tránh buông lỏng quản lý.
Đối với hoạt động quan trắc môi trường, Ủy ban đề nghị công khai năng lực của các đơn vị quan trắc trên cơ sở dữ liệu quốc gia, đồng thời nghiên cứu cơ chế để các hội nghề nghiệp tham gia giám sát độc lập.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị xử lý nghiêm những đơn vị cố ý can thiệp phần mềm trạm quan trắc tự động nhằm làm sai lệch số liệu, trong đó có thể áp dụng biện pháp cấm hành nghề.
Để ngăn gian lận, Ủy ban đề nghị kiểm soát toàn bộ quá trình thu thập, truyền và lưu trữ dữ liệu quan trắc. Thông tin phải bảo đảm khách quan, trung thực, có thể truy xuất nguồn gốc, thời điểm ghi nhận, tình trạng thiết bị và lịch sử can thiệp. Dữ liệu quan trắc cũng cần được quy định rõ giá trị pháp lý để có thể sử dụng làm căn cứ xử phạt vi phạm hành chính, điều tra và xử lý hình sự khi cần thiết.