Chi cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng (Sở Khoa học - công nghệ TP.HCM) vừa công bố công khai danh sách 11 doanh nghiệp (DN) bán xăng kém chất lượng với những kết quả kiểm tra gây sốc cho người tiêu dùng. Đây chỉ là phần nổi của thực trạng gian lận xăng dầu diễn ra khá phổ biến hiện nay. Vì sao hiện tượng này lại diễn ra gần như liên tục trong thời gian qua?
Đủ chiêu biến hóa
Trong số 11 DN ở TP. Hồ Chí Minh được nêu là gian lận trong lĩnh vực xăng dầu cho thấy không ít DN vì lợi nhuận mà sẵn sàng pha tạp từ xăng chất lượng thành xăng không đạt tiêu chuẩn nhưng vẫn bán với giá xăng đạt tiêu chuẩn hoặc mua xăng tiêu chuẩn thấp, khi bán ra lại niêm yết và bán xăng theo tiêu chuẩn cao.
Các lực lượng chức năng đang kiểm tra cây xăng gian lận. |
Theo Trung tâm Tiêu chuẩn đo lường chất lượng, đa số các loại xe hiện nay được thiết kế sử dụng loại xăng có chỉ số octan cao như xăng A92, A95. Chính vì thế, các loại xe hiện đại sử dụng xăng A83 hoặc các loại xăng có chỉ số octan thấp, xăng không nguồn gốc sẽ ảnh hưởng đến động cơ, làm giảm tuổi thọ xe. |
DNTN thương mại Tân Cảnh ở địa chỉ 339B-339B1 Thạch Lam - Thoại Ngọc Hầu, P.Phú Thạnh, Q.Tân Phú, với việc kiểm tra 2 mẫu xăng A92, kết quả thử nghiệm chỉ số octan cho thấy cả hai mẫu chỉ đạt 82,5 và 83,7; Chi nhánh DNTN TM Hùng Trường - trạm xăng dầu Trường Anh, địa chỉ 10A tỉnh lộ 12, P.Thạnh Xuân, Q.12, với 2 mẫu xăng kiểm tra A92 chỉ đạt 83,4 và 83,4; Cửa hàng DNTN TM Phú Hoàng, 3A Bàu Cát, P.14, Q.Tân Bình, mẫu A92 chỉ đạt 86,4; Công ty TNHH TM DV Văn Hoàn, Lô 17, đường số 7, khu công nghiệp Tân Tạo, Q.Bình Tân, mẫu A95 chỉ đạt 92,4. Thậm chí cả DN Nhà nước như trạm xăng dầu số 7 thuộc Công ty Xăng dầu Quân đội khu vực 4, 190A Quang Trung, P.10, Q.Gò Vấp cũng vi phạm, mẫu A92 chỉ đạt 89,2…
Nhiều cửa hàng xăng dầu công bố bán xăng 92 nhưng thực chất qua thử nghiệm mẫu chỉ là xăng 83 hoặc công bố bán xăng 95 nhưng chất lượng thực tế thấp hơn mức này khá nhiều. Dư luận cho rằng thực trạng này không phải chỉ diễn ra trong thời gian gần đây mà đã có từ nhiều năm trước.
Lộng hành do quản lý lỏng lẻo
Nguyên nhân của việc các cửa hàng xăng dầu có thể “phù phép” biến xăng dỏm thành xăng tiêu chuẩn theo cơ quan chức năng là do qua nhiều tầng nấc trung gian mua bán xăng dầu trước khi sản phẩm đến với người tiêu dùng. Ví dụ như khi DN xăng dầu đầu mối tự sản xuất xăng tiêu chuẩn, sau đó bán cho đại lý bán lẻ, cây xăng tư nhân hoặc tổng đại lý.
Trong quá trình bán cho người tiêu dùng, chủ các cây xăng bán lẻ tùy thuộc vào từng loại xăng mà nâng tiêu chuẩn xăng từ A83 lên A92 hoặc từ A92 lên A95, thậm chí từ A83 lên A95. Riêng khoản lợi từ việc “phù phép” từ xăng tiêu chuẩn thấp lên xăng tiêu chuẩn cao hơn đã giúp DN “móc túi” người tiêu dùng từ 500-1.000 đồng/lít giữa xăng A83 với xăng A92, A95.
Thậm chí với nguồn xăng pha tạp không có chứng từ, nguồn gốc được các DN thu gom từ các nguồn rút ruột của lái xe, các tàu chở hàng... rồi tự pha trộn các loại xăng với nhau để ra một loại xăng có chỉ số octan thấp, giá rẻ và kém chất lượng thì mỗi lít xăng, các DN có thể thu lời đến vài nghìn đồng. Bên cạnh đó, theo tìm hiểu của chúng tôi, mặc dù bất cứ mặt hàng nào, kể cả xăng dầu... đều có ràng buộc trách nhiệm giữa DN với đại lý, tổng đại lý với việc chịu trách nhiệm về chất lượng hàng đến và đi.
Tuy nhiên, việc quản lý, kiểm tra hết sức lỏng lẻo dẫn tới việc các cây xăng bán lẻ, DN tư nhân mua về sử dụng vào mục đích gì, bán cho ai, bán như thế nào thì công ty đầu mối không chịu trách nhiệm. Chính việc này đã giúp các đại lý bán lẻ dễ dàng gian lận. Đấy là chưa kể đến việc xử phạt các DN làm ăn gian dối còn quá nhẹ, quy định mới nhất tại Nghị định 104 của Chính phủ về xử phạt vi phạm trong kinh doanh xăng dầu có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2012 dù đã nâng mức xử phạt lên đối với hành vi gian lận về chất lượng xăng dầu tối đa là 30 triệu đồng theo các chuyên gia kinh tế vẫn là quá nhẹ so với những khoản lợi kếch xù mà DN thu được.
Với mức giá chênh nhau từ vài trăm đồng đến vài nghìn đồng/lít xăng, người tiêu dùng đang bị móc túi con số khổng lồ. Nếu không có các biện pháp xử lý quyết liệt thì không chỉ người dân bị thiệt hại mà ngay cả Nhà nước cũng thất thu nguồn thuế từ việc làm ăn gian dối này.
Ngọc Anh
