Tổng thống Mỹ Barack Obama vừa công bố chiến lược quốc phòng mới, cắt giảm gần 500 tỉ USD trong ngân sách quốc phòng, nhưng ông mạnh mẽ khẳng định rằng vẫn duy trì sức mạnh quân sự của Hoa Kỳ trên khắp thế giới. Hoa Kỳ sẽ rút khoảng 7.000 binh sĩ, tương đương hai binh đoàn chiến đấu ra khỏi châu Âu. Biện pháp này nằm trong kế hoạch cắt giảm 487 tỉ USD ngân sách quốc phòng trong 10 năm.
Làm sao có thể duy trì được như vậy khi ngân sách cắt giảm kéo theo cắt giảm quân số, trang bị, có thể cả huấn luyện, thao dượt và giảm đi sự hiện diện quân sự trên khắp thế giới? Đúng là cắt giảm ngân sách kéo theo hàng loạt cắt giảm khác nhưng điều quan trọng cho một nền quốc phòng trong thế kỷ 21 không phải ở ngân sách quốc phòng mà là một quan niệm chiến lược hoàn toàn mới, hoàn toàn tách rời ý niệm chiến lược trong thời hậu Chiến tranh Lạnh vào cuối thế kỷ 20 và cả trong 10 năm vừa qua.
Ưu tiên hiện nay của Hoa Kỳ là châu Á - Thái Bình Dương và Trung Đông. |
Ưu tiên hiện nay của Hoa Kỳ là châu Á - Thái Bình Dương và Trung Đông. Sự hiện diện quân sự của Mỹ tại châu Âu cần phải được điều chỉnh cho phù hợp với chiến lược mới này. Bà Claude-France Arnould, Giám đốc Cơ quan Quốc phòng châu Âu – AED, châu Âu không ngạc nhiên khi bài diễn văn của Tổng thống Obama tái khẳng định ưu tiên dành cho châu Á - Thái Bình Dương, nhưng không có nghĩa là sẽ từ bỏ cam kết đối với châu Âu mà theo ông Obama, vẫn là những đối tác hàng đầu. Ông David Reeths, thuộc Viện IHS Jane’s, chuyên nghiên cứu về an ninh và quốc phòng nhận định, các biện pháp tiết kiệm của Mỹ cũng sẽ tác động đến NATO, bởi vì cho đến nay, Washington gánh chịu tới 75% ngân sách hoạt động của khối này. Hiệu quả hoạt động của NATO sẽ bị ảnh hưởng. |
Tổng thống Obama xác định rằng, Mỹ sẽ chuyển hướng chiến lược, rời hẳn quan niệm phải chiến thắng các lực lượng thù nghịch với Mỹ bằng những cuộc chiến tranh quy mô lớn như tại Iraq và Afghanistan. Có thể tóm tắt là quan niệm chiến lược mới của Mỹ dựa vào kỹ thuật siêu việt, vũ khí tối tân, khả năng tình báo, thám sát khả năng cùng chiến thuật chống khủng bố và sau cùng nhưng vô cùng quan trọng là khả năng phòng thủ và tấn công trên không gian mạng.
Tuy nói như thế, nhưng cắt giảm quân sự và đầu tư mạnh vào kỹ thuật liệu có đủ lấp được khoảng trống quân lực trên khắp thế giới mà Mỹ đã bố trí, từ Trung Đông sang đến châu Âu và nhất là châu Á, nơi mà Tổng thống Obama nhắc đi nhắc lại đó là một trong hai khu vực chiến lược trọng điểm của Hoa Kỳ? Nhưng nói một cách tổng quát, cho đến bây giờ thì mục tiêu cắt giảm ngân sách đi cùng với mục tiêu duy trì sức mạnh quân sự được coi là điều rất khả thi, rất có thể thực hiện được.
Tổng thống Obama nhấn mạnh rằng, từ nay nước Mỹ sẽ không sử dụng lực lượng quân sự quy mô lớn vào những cuộc chiến chống phiến loạn, chống nổi dậy, như trong hai cuộc chiến vừa rồi. Thay vào đó là lực lượng hải quân, không quân và bộ máy tiếp vận cho một quân đội được tăng cường khả năng phản ứng nhanh với những vũ khí tối tân ưu việt. Và những chiến dịch quân sự như vậy sẽ được dẫn đường bằng những tin tức tình báo chính xác, những kết quả theo dõi quan sát tinh vi trước đó. Nghĩa là với những yếu tố đó đã được tính đến, không có gì đáng quan ngại.
Nói đến châu Á, người ta còn nhớ năm 2010, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đã làm cho người đương nhiệm phía Trung Quốc phải phản ứng gay gắt, khi bà tuyên bố tại Việt Nam rằng Hoa Kỳ chủ trương bảo vệ quyền tự do lưu thông trên biển Đông, nơi mà không ai được xâm phạm quyền tự do kinh doanh của các công ty Mỹ. Sau đó không lâu, bà Clinton còn diễn giải sách lược gọi là “quyền lực mềm” của Mỹ dựa trên chính sách ngoại giao khôn khéo. Sau đó, giới thạo tin biết rằng tại Washington đã diễn ra cuộc tranh luận gay go trong Hội đồng An ninh quốc gia mà Ngoại trưởng Mỹ là một thành viên. Rốt cuộc, với sự ủng hộ của cựu Bộ trưởng Quốc phòng Robert Gates và nguyên Tổng Tham mưu trưởng quân đội Mỹ Mike Mullen, chiến lược mới ngày nay đã được hình thành. Như vậy có thể nói kiến trúc sư khởi thủy của nó chính là Ngoại trưởng Hillary Clinton.
Hương Trà (Theo AFP)
