Chiến dịch 500 ngày đêm ở Hải Phòng: Khai quật mộ tập thể liệt sĩ Mả Chìa

Sáng 26/9, tại khu vực Mả Chìa (thôn Mai Sơn, xã Vĩnh Bảo, TP Hải Phòng), lễ dâng hương tưởng niệm các liệt sĩ được tổ chức trước khi lực lượng chức năng triển khai công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt.

Từ sáng sớm, nhiều người dân và thân nhân liệt sĩ đã có mặt tại Mả Chìa. Trong không khí trang nghiêm, từng nén hương được thắp lên tưởng nhớ những người đã hy sinh hơn 70 năm trước, đồng thời gửi gắm hy vọng vào cuộc tìm kiếm được nhiều gia đình chờ đợi qua nhiều thế hệ.

Theo tài liệu và thông tin do các nhân chứng, thân nhân cung cấp, khoảng những năm 1950-1951, thực dân Pháp xây dựng bốt Mai Sơn tại khu vực này. Trong các cuộc càn quét, nhiều cán bộ, du kích và người dân bị bắt giữ, tra tấn.

Qua quá trình xác minh, cơ quan chức năng có thông tin về 8 liệt sĩ được cho là chôn cất tại khu vực Mả Chìa. Tuy nhiên, sau hơn 7 thập kỷ, địa hình nơi đây đã thay đổi nhiều, khiến việc xác định chính xác vị trí chôn cất gặp không ít khó khăn.

Trước khi triển khai tìm kiếm, lực lượng chức năng đã khảo sát, thu thập thông tin, xác định những khu vực nghi có hài cốt liệt sĩ để phục vụ công tác quy tập.

Có mặt tại Mả Chìa từ khoảng 6 giờ sáng, ông Vũ Tiến Thuật (cháu ruột liệt sĩ Vũ Văn Hữu đã nằm lại khu vực Mả Chìa) lặng lẽ thắp từng nén hương trên lầu thờ các liệt sĩ.

Ông Thuật kể, từ khi còn nhỏ, ông đã được cha kể về người bác của mình và việc bác hy sinh tại khu vực này. Khi cha ông còn sống, gia đình từng nhiều lần lên Mả Chìa tìm kiếm nhưng không thể xác định chính xác vị trí.

Mang theo mong muốn có một nơi để thân nhân và người dân hương khói, tưởng nhớ những người đã nằm lại, ông Thuật sau đó đứng ra xây dựng lầu thờ.

“Trước đây, khu vực này chỉ là bãi cỏ um tùm, nhiều chỗ ngập nước. Tôi cho phát quang, san lấp, tôn nền rồi làm lại khu vực sạch sẽ để gia đình và mọi người có nơi thắp hương, tưởng nhớ các liệt sĩ”, ông Thuật chia sẻ.

Sáng nay, trước thời điểm cuộc tìm kiếm được triển khai, ông lên lầu thờ thắp hương, báo với những người đã khuất rằng một cuộc tìm kiếm mới sắp bắt đầu.

“Lúc ấy tôi không cầm được nước mắt. Tôi chỉ cầu mong cuộc tìm kiếm lần này có kết quả, tìm thấy hài cốt của các bác sau hơn 70 năm. Đó là mong ước mà tôi và gia đình đã mang theo suốt mấy chục năm qua”, ông Thuật nghẹn ngào.

Ông cho biết thêm, những ngày qua, chứng kiến cán bộ, chiến sĩ làm việc cả ngày lẫn đêm, chuẩn bị từng phần việc tỉ mỉ cho cuộc tìm kiếm, gia đình rất xúc động.

“Chúng tôi thực sự biết ơn Đảng, Nhà nước, chính quyền các cấp và đặc biệt là cán bộ, chiến sĩ quân đội đã dành nhiều công sức, tình cảm cho những người đã hy sinh tại đây”, ông Thuật nói.

Cũng có mặt tại Mả Chìa, ông Nguyễn Duy Năm (cháu ruột liệt sĩ Nguyễn Văn Cảm tại khu Mả Chìa) chăm chú dõi theo từng công việc chuẩn bị cho cuộc tìm kiếm.

Ông Năm kể rằng từ khi còn trẻ, ông đã theo cha và những người thân trong gia đình lên khu vực này tìm phần mộ của bác.

Manh mối quan trọng xuất phát từ một người từng làm việc tại bốt Mai Sơn thời bấy giờ cho biết, có một người tên Cảm, quê Đồng Minh được chôn cất tại đây nhưng nhiều năm chưa thấy thân nhân đến nhận.

“Bố tôi nghe vậy liền xác nhận đó là anh trai mình và được người ta dẫn ra tận nơi chỉ vị trí chôn cất. Sau lần đó, gia đình lên đắp, xây mộ rồi hương khói từ đó đến nay”, ông Năm nhớ lại.

Dù đã biết vị trí từ hàng chục năm trước, gia đình không tự ý đào tìm hài cốt. Theo lời những người biết chuyện khi ấy, phía dưới có thể không chỉ một mà ba, bốn người cùng được chôn cất. Vì vậy, gia đình chỉ gìn giữ, hương khói và chờ đợi.

Theo ông Năm, liệt sĩ Nguyễn Văn Cảm khi hy sinh đã có vợ con nhưng sau này cả vợ và con đều qua đời. Việc thờ cúng vì thế được những người cháu trong gia đình tiếp nối.

Hơn 40 năm kể từ ngày gia đình được chỉ vị trí phần mộ, điều ông Năm và người thân mong mỏi nhất là cuộc tìm kiếm lần này có kết quả, qua đó có thể xác định danh tính liệt sĩ bằng phương pháp khoa học, trong đó có giám định ADN.

“Gia đình tôi đã mong chờ ngày này từ rất lâu. Chúng tôi hy vọng đợt tìm kiếm lần này sẽ có kết quả tốt, để những người đã hy sinh sớm được xác định danh tính, trở về với gia đình. Chúng tôi thực sự biết ơn các cấp, các ngành đã tổ chức cuộc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ rất ý nghĩa”, ông Năm xúc động chia sẻ.

Sinh sống nhiều năm tại Mai Sơn, ông Vũ Đình Tốt vẫn nhớ những câu chuyện về Mả Chìa được truyền nhau qua nhiều thế hệ. 

Theo ông Kinh, khu vực này trước đây có bốt do thực dân Pháp dựng lên, nơi nhiều cán bộ, du kích và người dân bị bắt giữ, tra tấn. Có những người đã hy sinh và được chôn cất tại khu vực xung quanh.

Những câu chuyện ấy qua nhiều năm vẫn được người dân địa phương nhắc lại, trở thành một phần ký ức của vùng đất.

Sau lễ dâng hương, lực lượng chức năng bắt đầu triển khai các công việc phục vụ tìm kiếm tại những vị trí đã được xác định.

Hơn 70 năm đã trôi qua, Mả Chìa hôm nay không còn nguyên trạng như những năm chiến tranh. Cảnh vật, địa hình đã nhiều lần thay đổi, những nhân chứng biết rõ câu chuyện năm xưa cũng ngày một ít đi.

Nhưng với những gia đình có người thân được cho là đang nằm lại nơi đây, cuộc tìm kiếm chưa bao giờ dừng lại. 

Hôm nay, trước bia mộ tập thể liệt sĩ ở Mả Chìa, những người thân vẫn lặng lẽ chờ đợi kết quả xác định danh tính những hài cốt đang nằm dưới tầng sâu đất kia. Họ mong cuộc tìm kiếm lần này sẽ khép lại hành trình kéo dài hơn 70 năm, để những người đã hy sinh được xác định danh tính, trở về với quê hương và gia đình.

Chiến dịch 500 ngày đêm ở Hải Phòng: Phát huy truyền thống, đạo lý 'Uống nước nhớ nguồn'...

SKĐS - Việc lực lượng dân quân tự vệ trực tiếp tham gia nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ là trách nhiệm, nghĩa vụ thiêng liêng thể hiện tình cảm tri ân sâu sắc, mà còn góp phần tiếp nối, phát huy truyền thống, đạo lý 'Uống nước nhớ nguồn' cao đẹp của dân tộc.