Với việc bổ sung radar, hệ thống trinh sát và các loại vũ khí dẫn đường, Yak-130M được phát triển nhằm mở rộng khả năng tác chiến, vượt ra ngoài nhiệm vụ huấn luyện phi công truyền thống.
Nguyên mẫu máy bay Yak-130M thứ 3. (Ảnh: DB)
Máy bay mang số hiệu 137 cất cánh từ Nhà máy Hàng không Irkutsk ở Siberia, do hai phi công thử nghiệm Oleg Mutovin và Alexander Guskov thuộc hãng Yakovlev điều khiển. Theo UAC, toàn bộ hệ thống trên máy bay hoạt động bình thường và phi hành đoàn hoàn thành đầy đủ chương trình bay thử. Công ty không công bố ngày thử nghiệm cụ thể, chỉ cho biết chuyến bay diễn ra trong những ngày gần đây.
UAC cho biết việc đưa nguyên mẫu thứ ba vào chương trình thử nghiệm sẽ giúp đẩy nhanh quá trình đánh giá, bảo đảm tiến độ và hướng tới bắt đầu bàn giao máy bay vào năm 2028. Tuy nhiên, hãng chưa tiết lộ khách hàng đầu tiên cũng như số lượng máy bay dự kiến được sản xuất.
Yak-130 nguyên bản là máy bay huấn luyện phản lực cận âm hai chỗ ngồi, được Nga sử dụng để đào tạo phi công cho các dòng tiêm kích thế hệ thứ 4 và thứ 5. Trong khi đó, Yak-130M vẫn giữ nguyên khung thân và động cơ cơ bản, nhưng được bổ sung nhiều hệ thống điện tử và trang bị tác chiến nhằm phát triển thành máy bay chiến đấu hạng nhẹ.
Theo UAC, phiên bản nâng cấp được trang bị radar BRLS-130R, được các nguồn tin Nga mô tả là radar mảng quét điện tử chủ động; hệ thống liên lạc KSS-130; cùng cụm thiết bị SOLT-130K tích hợp camera, cảm biến ảnh nhiệt và thiết bị định vị laser. Máy bay còn có hệ thống tự vệ President-S130 nhằm tăng khả năng đối phó với các mối đe dọa trên chiến trường.
Những nâng cấp này cho phép Yak-130M sử dụng nhiều loại vũ khí có điều khiển và không điều khiển hơn. UAC cho biết máy bay có thể thực hiện nhiệm vụ cả ngày lẫn đêm, trong nhiều điều kiện thời tiết khác nhau.
Các quan chức Nga cũng quảng bá Yak-130M như một phương tiện có khả năng đối phó với máy bay không người lái (UAV). Khi UAC giới thiệu nguyên mẫu đầu tiên vào năm 2025, tập đoàn Rostec cho biết máy bay được định hướng để đánh chặn UAV, đồng thời có thể mang tên lửa không đối không và bom dẫn đường bằng vệ tinh hoặc laser.
Yakovlev lần đầu giới thiệu mô hình Yak-130M tại triển lãm Army-2024 gần Moscow. Khi đó, nhà sản xuất cho biết mục tiêu của chương trình nâng cấp là tăng sức cạnh tranh của máy bay trên thị trường xuất khẩu, đồng thời lên kế hoạch chế tạo ba nguyên mẫu phục vụ thử nghiệm.
Nguyên mẫu đầu tiên thực hiện chuyến bay thử nghiệm vào ngày 25/6/2026. Chuyến bay kéo dài khoảng 50 phút, với sự điều khiển của các phi công thử nghiệm Alexander Guskov và Andrey Voropaev.
Việc nguyên mẫu thứ ba bắt đầu bay thử đánh dấu bước tiếp theo trong quá trình phát triển Yak-130M. Khi có thêm máy bay thử nghiệm, nhà sản xuất có thể triển khai chương trình đánh giá trên nhiều nguyên mẫu, qua đó hướng tới hoàn tất các công đoạn cần thiết trước khi bàn giao. Dù vậy, tiến độ đưa máy bay vào khai thác thực tế vẫn phụ thuộc vào kết quả thử nghiệm và các bước hoàn thiện chương trình.
