Trong khi Iran tăng cường tuần tra biên giới, khoảng 10 tiêm kích tàng hình F-35 của Không quân Israel đã nhiều lần bay qua không phận Syria và Iraq trong ngày 19/10 để tiến hành các cuộc tấn công mô phỏng. Những hoạt động tương tự được báo cáo đã diễn ra liên tiếp trong nhiều ngày.
Máy bay F-14 của Không quân Iran. (Ảnh: MW)
F-35 hiện là dòng tiêm kích thế hệ thứ 5 duy nhất đang hoạt động tại Trung Đông. Những hạn chế liên quan đến chương trình nâng cấp Block 4 có thể ảnh hưởng đến khả năng tác chiến của dòng máy bay này trong các cuộc xung đột cường độ cao, đặc biệt chậm trễ trong nâng cấp và các hạn chế về năng lực tấn công bằng tên lửa không đối đất.
Dù vậy, lực lượng tiêm kích của Iran còn đối mặt với những bất lợi lớn hơn về tuổi đời và công nghệ. Các máy bay F-14 và F-5 của nước này có nguồn gốc từ những năm 1970, trong khi các tiêm kích MiG-29 được mua vào cuối thập niên 1980 cũng chưa được nâng cấp lên tiêu chuẩn hiện đại tương đương thế hệ 4+.
Sự chênh lệch về công nghệ đặt ra thách thức đáng kể cho Iran nếu phải đối đầu trực tiếp với các máy bay chiến đấu hiện đại của Israel. Trong bối cảnh đó, việc duy trì hoạt động tuần tra và tận dụng những năng lực còn hữu ích của các dòng máy bay cũ vẫn có ý nghĩa đối với nhiệm vụ phòng thủ không phận.
Giữa tháng 10, Không quân Iran đã đưa F-14 và F-5 tham gia một cuộc tập trận quy mô lớn, trong đó có hoạt động phóng nhiều tên lửa đạn đạo và triển khai máy bay không người lái tấn công dùng một lần.
Các tiêm kích F-4 và F-5 vẫn là lực lượng nòng cốt trong phi đội chiến đấu của Iran, trong khi số lượng F-14 ít hơn. Dù đã lỗi thời so với các máy bay chiến đấu hiện đại, F-14 vẫn được đánh giá cao nhờ khả năng phát hiện và đánh chặn mục tiêu ở khoảng cách xa.
Được phát triển từ thời Chiến tranh Lạnh, F-14 từng được thiết kế để đối phó với các mục tiêu tốc độ cao, trong đó có tên lửa hành trình siêu âm bay theo quỹ đạo phức tạp. Nhờ radar và hệ thống vũ khí tầm xa, dòng máy bay này có thể đảm nhiệm một số nhiệm vụ đánh chặn mà những tiêm kích cũ hơn khó thực hiện hiệu quả.
Tên lửa hành trình Tomahawk của Mỹ thường bay ở tốc độ dưới âm thanh, nên về mặt lý thuyết có thể là mục tiêu phù hợp với nhiệm vụ đánh chặn của F-14 nếu được phát hiện và theo dõi kịp thời. Hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm khả năng phát hiện mục tiêu, tình trạng kỹ thuật của máy bay và hệ thống vũ khí được sử dụng.
Dù F-14, F-4 và F-5 không còn phù hợp để cạnh tranh ngang bằng với các tiêm kích hiện đại trong nhiều tình huống không chiến, chúng vẫn có thể đảm nhiệm một số nhiệm vụ nhất định. Đáng chú ý, các máy bay F-4 và F-5 của Iran từng được cho là đã thực hiện thành công những nhiệm vụ xâm nhập và tấn công trong không phận được phòng thủ nghiêm ngặt, trong khuôn khổ các hoạt động đáp trả những cuộc tấn công do Mỹ dẫn đầu.
Iran được kỳ vọng sẽ từng bước hiện đại hóa lực lượng không quân trong thời gian tới thông qua việc tiếp nhận các tiêm kích Su-35 và Su-30SM từ Nga. Đây là những dòng máy bay thế hệ 4+, có năng lực vượt trội hơn đáng kể so với phần lớn các tiêm kích cũ đang phục vụ trong Không quân Iran.
Su-35 được thiết kế đặc biệt chú trọng nhiệm vụ giành ưu thế trên không, với khả năng cơ động cao và hệ thống vũ khí hiện đại. Nếu được bàn giao và đưa vào hoạt động, dòng máy bay này có thể giúp Iran cải thiện đáng kể năng lực không chiến và khả năng bảo vệ không phận.
Đầu tháng 7, nhà máy sản xuất máy bay tại Komsomolsk-on-Amur của Nga đã hoàn thành chế tạo 20 chiếc Su-35 dành cho Iran. Nga dự kiến sản xuất thêm 28 chiếc để đáp ứng những đơn đặt hàng hiện có, thời điểm bàn giao và tiến độ đưa các máy bay vào biên chế Iran vẫn chưa được xác định rõ ràng.
Ngoài Su-35 và Su-30SM, còn có những dấu hiệu cho thấy Iran nằm trong số các khách hàng nước ngoài đã đặt mua tiêm kích tàng hình thế hệ thứ 5 Su-57 của Nga, nhưng thông tin về đơn hàng này cũng như thời điểm bàn giao vẫn chưa chắc chắn.
