1. Những yếu tố quyết định khả năng phát triển cơ bắp
BS. Nguyễn Trọng Thủy (nguyên bác sĩ Đội tuyển bóng đá nam Quốc gia và U23 Việt Nam) cho hay, muốn tăng cơ, cơ thể cần được kích thích thông qua các bài tập sức mạnh có sức cản phù hợp. Hiệu quả tăng cơ không phụ thuộc đơn thuần vào thời gian tập mỗi buổi mà chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố:
- Tổng khối lượng tập: Được thể hiện qua số hiệp tập cho từng nhóm cơ trong một tuần. Khối lượng tập cần đủ để tạo kích thích phát triển cơ nhưng không vượt quá khả năng phục hồi.
- Cường độ và mức độ nỗ lực: Mức tạ hoặc sức cản phải phù hợp với thể lực, đủ để cơ bắp hoạt động đáng kể. Nếu tập quá nhẹ, kích thích có thể không đủ, ngược lại, sử dụng mức tạ quá nặng dễ làm sai kỹ thuật.
- Tính tiến triển: Khi cơ thể đã thích nghi, cần tăng dần thử thách thông qua mức tạ, số hiệp hoặc số lần lặp. Việc điều chỉnh nên thực hiện từ từ, không tăng đồng thời tất cả các yếu tố.
- Dinh dưỡng và phục hồi: Cơ thể cần được cung cấp đủ năng lượng, protein và thời gian nghỉ ngơi để sửa chữa, tái tạo mô cơ sau vận động. Thiếu ngủ, dinh dưỡng không đáp ứng nhu cầu hoặc tập luyện quá sức đều có thể ảnh hưởng đến kết quả.
Theo khuyến nghị của Hiệp hội Y học thể thao Hoa Kỳ (ACSM) năm 2026, khối lượng tập cao hơn, khoảng 10 hiệp mỗi nhóm cơ mỗi tuần, có thể hỗ trợ tăng khối lượng cơ. Tuy nhiên, đây không phải mức bắt buộc cho tất cả mọi người. Khả năng đáp ứng còn phụ thuộc vào kinh nghiệm tập luyện, thể lực và khả năng phục hồi của mỗi người.

Dù thời gian ngắn, người tập vẫn cần vận động nhẹ, làm nóng cơ thể và khởi động các khớp trước khi tập luyện. Ảnh: AI.
2. Chia nhỏ buổi tập có giúp tăng cơ hiệu quả hơn?
Theo BS. Nguyễn Trọng Thủy, chia nhỏ buổi tập sức mạnh thành hai hoặc nhiều phiên trong ngày không đồng nghĩa với việc cơ bắp sẽ phát triển nhanh hơn. Nếu tổng số hiệp, mức độ nỗ lực và khối lượng tập được duy trì tương đương, việc thay đổi thời điểm tập chưa được chứng minh mang lại lợi thế rõ rệt về tăng khối lượng cơ.
Chẳng hạn, thay vì thực hiện 6 hiệp tập trong một buổi, người tập có thể chia thành 3 hiệp vào buổi sáng và 3 hiệp vào buổi chiều. Cách phân bổ này giúp rút ngắn thời gian mỗi phiên, đồng thời tạo khoảng nghỉ dài hơn giữa các hiệp tập được thực hiện ở hai thời điểm khác nhau. Nhờ đó, người tập có thể hạn chế tình trạng mệt mỏi tích lũy và duy trì chất lượng động tác tốt hơn.
Tuy nhiên, lợi ích này chủ yếu liên quan đến khả năng tổ chức và duy trì buổi tập, không có nghĩa là kích thích phát triển cơ được tăng lên. Nếu chia nhỏ khiến người tập bỏ sót hiệp, giảm mức tạ hoặc không duy trì được mức độ nỗ lực cần thiết, hiệu quả tăng cơ thậm chí có thể bị ảnh hưởng.
Cần phân biệt chia một buổi tập thành nhiều phiên trong ngày với việc tăng số ngày tập trong tuần. Các nghiên cứu về tần suất tập luyện cho thấy, khi tổng khối lượng tập tương đương, tăng số buổi tập không nhất thiết giúp tăng cơ nhiều hơn. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp về ưu thế của việc chia một buổi tập thành nhiều phiên trong ngày vẫn còn hạn chế.
3. Cách chia nhỏ buổi tập để duy trì hiệu quả
Nếu lựa chọn chia nhỏ buổi tập sức mạnh, BS. Nguyễn Trọng Thủy khuyên người tập cần có kế hoạch cụ thể để bảo đảm cơ bắp nhận được kích thích phù hợp, đồng thời có đủ thời gian phục hồi.
Một số nguyên tắc cần lưu ý:
- Xác định tổng khối lượng tập: Lựa chọn bài tập, số hiệp và số lần lặp phù hợp với mục tiêu, sau đó mới phân bổ thành các phiên ngắn. Không nên tự ý tăng thêm số hiệp vì cho rằng tập nhiều lần trong ngày sẽ nhanh tăng cơ.
- Phân bổ thời gian hợp lý: Có thể chia thành hai phiên sáng và chiều, tùy lịch sinh hoạt; không nhất thiết phải tập nhiều lần trong ngày nếu điều đó gây bất tiện hoặc ảnh hưởng đến thời gian nghỉ ngơi.
- Kiểm soát mức độ nỗ lực: Không cần thực hiện tất cả các hiệp đến khi cơ hoàn toàn kiệt sức; lựa chọn mức tạ phù hợp, giữ kỹ thuật chính xác và tránh tập quá sức ở nhiều phiên liên tiếp.
- Khởi động trước mỗi lần tập: Dù thời gian tập ngắn, người tập vẫn cần vận động nhẹ, làm nóng cơ thể và khởi động các khớp trước khi thực hiện bài tập có sức cản.
- Theo dõi khả năng phục hồi: Đau mỏi kéo dài, giảm sức mạnh, mệt mỏi thường xuyên hoặc chất lượng giấc ngủ suy giảm có thể là dấu hiệu chương trình tập chưa phù hợp. Khi đó, cần điều chỉnh khối lượng và thời gian nghỉ.
BS. Nguyễn Trọng Thủy cũng lưu ý, người mới bắt đầu không nhất thiết phải chia nhỏ buổi tập ngay từ đầu. Nên ưu tiên một chương trình đơn giản, tập trung vào các nhóm cơ lớn và duy trì đều đặn. Khi đã quen với vận động nhưng gặp khó khăn trong việc sắp xếp thời gian, có thể chuyển sang hai phiên ngắn trong ngày, đồng thời theo dõi khả năng đáp ứng của cơ thể.
Người có bệnh lý tim mạch, cơ xương khớp hoặc đang trong giai đoạn phục hồi sau chấn thương nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi điều chỉnh chương trình tập. Nếu xuất hiện đau ngực, chóng mặt, khó thở bất thường hoặc đau nhói khi vận động, cần dừng tập và báo cho bác sĩ để có hướng xử trí kịp thời.
Xem thêm video đang được quan tâm:
Cản trọng khi dùng thực phẩm tăng cơ, bổ thận mua trên mạng.
