Cách đây 56 năm (ngày 27/2/1955), trong thư gửi Hội nghị cán bộ y tế, Bác Hồ đã căn dặn 3 điều: “Trước hết là phải thật thà đoàn kết…; Thương yêu người bệnh…; Xây dựng một nền y học của ta...”. Thấm nhuần tư tưởng của Người, trong suốt 66 năm đồng hành cùng đất nước, từ giành độc lập (1945), trường kỳ kháng chiến, đến thời kỳ “đổi mới” xây dựng và phát triển, các thế hệ thầy thuốc Việt Nam đã luôn luôn đoàn kết vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, phấn đấu “xây dựng một nền y học của ta: khoa học dân tộc và đại chúng”.
 Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu gặp gỡ động viên các bác sĩ tuyến Trung ương tăng cường cho bệnh viện tuyến dưới theo Đề án 1816. |
Trong hoàn cảnh kháng chiến trăm bề thiếu thốn, muôn vàn khó khăn, song y tế đã nhanh chóng vươn lên, trước hết ưu tiên đáp ứng các yêu cầu của chiến tranh, đồng thời đã chú ý từng bước xây dựng và phát triển nền dân y phục vụ đại chúng.
 Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu thăm hỏi bệnh nhân tại Bệnh viện đa khoa Long An. Ảnh: Huyền Trang |
Bước vào thời kỳ đổi mới, đất nước mở cửa và hội nhập quốc tế, ngành y tế đứng trước thời cơ phát triển mới nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức mới. Y tế Việt Nam hôm nay có thêm nhiều cơ hội để giao lưu, tiếp cận với các nền y tế tiên tiến trên thế giới, nhưng cũng buộc phải đối mặt với các dịch bệnh mới nguy hiểm. Cơ cấu bệnh tật thay đổi, các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, ung thư, đái tháo đường… gia tăng. Thêm vào đó, mặt trái của kinh tế thị trường len lỏi vào tận giường bệnh. Nhu cầu và yêu cầu của người bệnh ngày càng tăng. Sự phân hoá giàu nghèo và phân cực trong xã hội tác động không nhỏ đến công tác y tế. Phát sinh những mâu thuẫn gay gắt giữa nhiệm vụ phục vụ cộng đồng và các “nhóm lợi ích”. Thời gian qua, mâu thuẫn này đã và đang tác động trực tiếp, liên tục lên hệ thống y tế các tuyến, nhất là bệnh viện tuyến Trung ương, bệnh viện đầu ngành của các thành phố lớn. Tình trạng quá tải bệnh viện gia tăng không ngừng, đặc biệt ở các chuyên khoa ung bướu, tim mạch, nhi...
 Diễn tập cấp cứu phòng chống dịch bệnh. |
Hàng loạt câu hỏi khó được đặt ra. Làm thế nào đẩy nhanh xây dựng và phát triển toàn ngành y tế trong lúc nguồn lực (đặc biệt vốn ngân sách) còn rất hạn hẹp? Làm thế nào đưa dịch vụ y tế đến gần dân, nhất là với nông thôn, miền núi, vùng cao - sâu - xa, giảm bớt đi lại nhiêu khê, tốn kém? Làm thế nào để người nghèo được chăm sóc y tế tốt hơn? Mặt khác, người có điều kiện tài chính không nhất thiết phải ra nước ngoài điều trị, tiến tới cân bằng xuất nhập khẩu dịch vụ y tế? Giải quyết thế nào để cải thiện mối quan hệ thầy thuốc - bệnh nhân trong những điều kiện mới?
 Cán bộ y tế về bản vùng cao Nghệ An. |
Được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, với những chương trình, kế hoạch hành động cụ thể thiết thực (đầu tư xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật; thực hiện xã hội hoá, công tư kết hợp PPP; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, áp dụng công nghệ tiên tiến; tăng cường đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao...) toàn ngành y tế đã chủ động phát huy nhân tố con người, nâng cao y đức “thật thà đoàn kết và thương yêu người bệnh” (lời Hồ Chủ tịch), như một “chìa khoá” vạn năng hữu hiệu, từng bước hóa giải thành công những thách thức đưa sự nghiệp y tế tiếp tục phát triển vững chắc. Như Đề án 1816, đưa bác sĩ tuyến trên luân phiên hỗ trợ tuyến dưới triển khai hơn 2 năm qua đã thực sự tạo được những chuyển biến tích cực về chất lượng khám chữa bệnh ở tuyến dưới, đồng thời giảm tải từ xa cho các bệnh viện tuyến trên. Gần 4.000 lượt thầy thuốc của các bệnh viện Trung ương và bệnh viện hạng I đã tình nguyện về các bệnh viện tuyến dưới đang còn nhiều khó khăn, đem khả năng chuyên môn và tấm lòng nhân ái phục vụ đồng bào. Y đức, y thuật, y lý của thầy thuốc cách mạng Việt Nam đã có những tiến bộ vượt bậc, vượt biên giới đến các nước có nền y tế phát triển. Kỹ thuật châm cứu của thầy thuốc Việt Nam được bạn bè quốc tế đánh giá cao. Nhiều kỹ thuật cao trong y tế được triển khai hiệu quả như can thiệp tim mạch, phẫu thuật nội soi, ghép tạng…Trong lĩnh vực y tế dự phòng, các dịch bệnh nguy hiểm có quy mô toàn cầu như dịch SARS, dịch cúm A/H5N1, dịch cúm A/H1N1 đã được ngành y Việt Nam chủ động khống chế thành công. Nhiều bệnh truyền nhiễm như uốn ván, bại liệt, dịch hạch… và các bệnh xã hội như phong, lao… đã được thanh toán. Với những thành tựu đó, trong nhóm nước tương đương trình độ phát triển kinh tế, ngành y tế Việt Nam đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều bạn bè quốc tế đánh giá cao. Hai năm gần đây nhất, toàn ngành y tế liên tiếp đạt và vượt 19 chỉ tiêu Quốc hội và Chính phủ giao; đặc biệt cả những chỉ tiêu “khó” như: mức giảm sinh; giảm tốc độ tăng dân số; nâng cao tuổi thọ trung bình; số giường bệnh viện/ 1 vạn dân; số bác sĩ/ 1 vạn dân; tỷ lệ dân số tham gia BHYT; tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi suy dinh dưỡng... Theo đó, năm 2010, chúng ta đã thực hiện được giảm tỷ lệ sinh thô CBR 0,2 phần nghìn; tốc độ tăng dân số chỉ còn 1,04%; tuổi thọ đạt 73 tuổi; tính trên 1 vạn dân có 20,5 giường bệnh, 7 bác sĩ; BHYT đã bao phủ được 60% dân cư… Bệnh nhân BHYT được tiếp nhận trên tất cả các tuyến (từ xã trở lên), được chăm sóc khám chữa bệnh tốt hơn... Toàn ngành đã giảm đáng kể số bệnh nhân phải nằm ghép, từ 15.000 người năm 2007 xuống còn trên 6.000 người năm 2010. Các bệnh viện như Bệnh viện Việt Đức, Bệnh viện Trung ương Huế, Bệnh viện Thanh Nhàn (Hà Nội), Bệnh viện đa khoa nhiều tỉnh đến nay đã cơ bản không còn tình trạng nằm ghép.
Đội ngũ thầy thuốc Việt Nam giỏi về y thuật, y lý, sáng về y đức đã đóng góp rất lớn vào những thành quả của ngành y tế hôm nay. Họ là những thầy thuốc hy sinh trong khi làm nhiệm vụ chống dịch SARS; những người chiến sĩ áo trắng lao vào vùng dịch nguy hiểm để khống chế dịch bệnh; những thầy thuốc bám trụ nơi vùng lũ miền Trung cứu chữa cho người bệnh; những thầy thuốc có mặt sớm nhất nơi xảy ra thảm họa sập nhịp dẫn cầu Cần Thơ; những thầy thuốc đứng mổ hàng chục tiếng đồng hồ giành lại sự sống cho bệnh nhân; những thầy thuốc nhiều lần hiến máu để cứu sống người bệnh… Sự cống hiến và hy sinh thầm lặng ấy chính là kết tinh tấm lòng yêu thương con người của các thế hệ thầy thuốc và đó là sức mạnh nội sinh của y tế cách mạng Việt Nam, của người thầy thuốc cách mạng.
 Phẫu thuật nội soi khớp gối, một kỹ thuật tiên tiến đã được áp dụng trong điều trị. |
Với truyền thống tốt đẹp và bằng sức mạnh nội sinh của mình, ngành y tế Việt Nam, đội ngũ thầy thuốc cách mạng Việt Nam sẽ tiếp tục đưa ngành y tế Việt Nam có những bước phát triển mới.
TS. Nguyễn Quốc Triệu, Bộ trưởng Bộ Y tế