Theo khuyến cáo của WHO, môi trường không khói thuốc hoàn toàn (100% smoke-free environment) là môi trường không cho phép hút thuốc tại bất kỳ khu vực nào trong nhà, nơi làm việc, phương tiện giao thông công cộng và các địa điểm công cộng; không bố trí phòng hút thuốc hoặc khu vực hút thuốc riêng.
Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy việc loại bỏ hoàn toàn khu vực hút thuốc trong nhà không chỉ góp phần giảm tỷ lệ hút thuốc mà còn không gây ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động kinh doanh, du lịch và dịch vụ.
Các nghiên cứu quốc tế cho thấy không có mức độ phơi nhiễm khói thuốc thụ động nào được coi là an toàn. Khói thuốc lá làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, ung thư phổi, bệnh hô hấp và nhiều bệnh lý khác ở cả người lớn và trẻ em.
Theo WHO, các giải pháp trung gian như bố trí khu vực riêng cho người hút thuốc hay sử dụng hệ thống thông gió không thể bảo vệ người dân khỏi tác hại của khói thuốc lá. Các hạt bụi mịn PM2.5 cùng hàng nghìn hóa chất độc hại, trong đó có nhiều chất gây ung thư, vẫn có thể khuếch tán qua hệ thống điều hòa không khí và lan sang các khu vực khác.
WHO nhấn mạnh chỉ có môi trường hoàn toàn không khói thuốc mới loại bỏ được nguy cơ phơi nhiễm khói thuốc thụ động, qua đó bảo vệ sức khỏe cho người dân, đặc biệt là trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và những người mắc bệnh mạn tính.
Đây cũng là một trong những nội dung cốt lõi của Công ước Khung về Kiểm soát thuốc lá (FCTC) mà Việt Nam là thành viên.
Xu hướng được nhiều quốc gia áp dụng
Theo báo cáo của WHO, đến năm 2024 đã có 79 quốc gia ban hành quy định cấm hút thuốc hoàn toàn trong nhà nhằm bảo vệ người dân khỏi tác hại của khói thuốc lá. Các chính sách này đồng thời góp phần hỗ trợ người hút thuốc cai thuốc và giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá ở thanh thiếu niên.
Nhiều quốc gia như Ireland, Singapore, Thái Lan và Hoa Kỳ đã triển khai thành công các mô hình môi trường không khói thuốc toàn diện tại nơi làm việc, nhà hàng, khách sạn, phương tiện giao thông công cộng và nhiều địa điểm công cộng khác.
Các nghiên cứu quốc tế cho thấy khi môi trường không khói thuốc được thực hiện nghiêm túc, mức độ phơi nhiễm khói thuốc thụ động giảm rõ rệt, tỷ lệ nhập viện do các bệnh tim mạch và hô hấp cũng giảm đáng kể.
Một trong những băn khoăn thường được đặt ra là việc cấm hút thuốc hoàn toàn có thể ảnh hưởng đến hoạt động của các cơ sở kinh doanh dịch vụ, khách sạn và du lịch.
Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu được thực hiện tại Mỹ, Ireland, Thái Lan và Singapore cho thấy các quy định cấm hút thuốc 100% không gây tác động tiêu cực đến doanh thu hoặc việc làm trong ngành dịch vụ, khách sạn.
Ngược lại, môi trường không khói thuốc còn giúp doanh nghiệp giảm khoảng 10% chi phí vệ sinh, hạn chế nguy cơ cháy nổ và nâng cao hình ảnh thân thiện, an toàn đối với khách hàng và du khách.
Nhiều cơ sở kinh doanh sau khi áp dụng chính sách không khói thuốc ghi nhận sự gia tăng lượng khách là các gia đình có trẻ nhỏ và những người không hút thuốc.
Bảo vệ quyền được hít thở không khí trong lành
Theo các chuyên gia y tế, việc loại bỏ hoàn toàn các khu vực hút thuốc riêng trong nhà sẽ giúp công tác quản lý và thực thi quy định phòng, chống tác hại của thuốc lá trở nên đơn giản, minh bạch và hiệu quả hơn.
Môi trường không khói thuốc không chỉ bảo vệ quyền được hít thở không khí trong lành của mọi công dân mà còn giúp giảm sự "bình thường hóa" hành vi hút thuốc trong cộng đồng, đặc biệt đối với thanh thiếu niên.
Các chuyên gia cũng cho rằng đây là giải pháp quan trọng để bảo vệ phụ nữ và trẻ em khỏi tác hại của khói thuốc thụ động tại những địa điểm hiện vẫn cho phép bố trí nơi hút thuốc riêng như sân bay, khách sạn, cơ sở lưu trú du lịch, tàu hỏa hoặc tàu thủy.
Truyền thông về thực hiện môi trường không khói thuốc tại Bệnh viện Chợ Rẫy.
Trong bối cảnh Việt Nam đang tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá, kinh nghiệm quốc tế cho thấy việc mở rộng các địa điểm thực hiện môi trường không khói thuốc hoàn toàn là xu hướng phù hợp nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giảm gánh nặng bệnh tật và xây dựng môi trường sống an toàn, văn minh cho mọi người dân… và được xem là xu hướng phù hợp với khuyến cáo của WHO và thông lệ quốc tế.
Các chuyên gia nhận định, môi trường không khói thuốc 100% không chỉ bảo vệ người không hút thuốc khỏi tác hại của khói thuốc thụ động mà còn góp phần giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá, nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm gánh nặng bệnh tật cho hệ thống y tế trong dài hạn.
