Chảy nước mắt sống là tình trạng nước mắt tự nhiên chảy ra ngoài mà không xuất phát từ cảm xúc hoặc không có tác nhân rõ ràng như khóc, gió, bụi hay khói.
Tình trạng này có thể gặp ở cả trẻ em và người lớn. Trong một số trường hợp, chảy nước mắt chỉ là phản ứng sinh lý tạm thời của mắt. Tuy nhiên, nếu xảy ra thường xuyên, kéo dài hoặc đi kèm các triệu chứng bất thường, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo một số bệnh lý về mắt.
Việc nhận biết nguyên nhân và các dấu hiệu đi kèm giúp người bệnh chủ động thăm khám, điều trị đúng cách, hạn chế ảnh hưởng đến thị lực và sinh hoạt hằng ngày.
Những nguyên nhân thường gặp gây chảy nước mắt sống
Chảy nước mắt sống có thể xuất phát từ tình trạng tăng tiết nước mắt hoặc nước mắt không được dẫn lưu bình thường. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
Tắc đường lệ
Tắc đường lệ là một trong những nguyên nhân phổ biến gây chảy nước mắt sống. Bình thường, nước mắt sau khi làm ẩm bề mặt nhãn cầu sẽ được dẫn qua các điểm lệ vào túi lệ rồi xuống mũi. Khi đường dẫn nước mắt bị tắc hoặc hẹp, nước mắt không thể thoát xuống mũi bình thường, dẫn đến ứ đọng và tràn ra ngoài.
Ở trẻ sơ sinh, tắc đường lệ có thể liên quan đến tình trạng tồn tại màng ngăn ở đoạn cuối của ống lệ - mũi. Ở người lớn, tình trạng này có thể xuất hiện do viêm nhiễm, chấn thương, phẫu thuật vùng mắt - mũi hoặc những thay đổi liên quan đến tuổi tác.
Kích ứng bề mặt nhãn cầu
Khói bụi, gió, dị vật, mỹ phẩm, ánh sáng quá mạnh hoặc hóa chất có thể kích thích bề mặt mắt. Khi đó, tuyến lệ tăng tiết nước mắt nhằm làm sạch và bảo vệ mắt.
Trong trường hợp có dị vật rơi vào mắt, người bệnh thường cảm thấy cộm, khó chịu, chảy nhiều nước mắt và có thể bị đỏ mắt. Không nên dụi mắt vì hành động này có thể khiến dị vật làm xước giác mạc.
Chảy nước mắt sống là tình trạng nước mắt tự nhiên chảy ra ngoài mà không xuất phát từ cảm xúc. Ảnh AI.
Khô mắt
Chảy nước mắt sống do khô mắt nghe có vẻ mâu thuẫn nhưng thực tế khá thường gặp. Khi bề mặt nhãn cầu bị khô, các đầu mút thần kinh cảm giác có thể kích hoạt phản xạ tiết nước mắt, khiến mắt chảy nước mắt nhiều hơn.
Tuy nhiên, lượng nước mắt phản xạ này thường không đủ để duy trì lớp phim nước mắt ổn định trên bề mặt nhãn cầu. Vì vậy, người bệnh vẫn có thể đồng thời cảm thấy khô, cộm, rát mắt và chảy nhiều nước mắt.
Khô mắt có thể gặp ở những người thường xuyên sử dụng máy tính, điện thoại, làm việc trong môi trường điều hòa, nhiều gió hoặc có thói quen chớp mắt ít.
Viêm nhiễm hoặc tổn thương mắt
Viêm kết mạc, viêm giác mạc, viêm bờ mi và một số tình trạng nhiễm khuẩn tại mắt có thể kích thích tuyến lệ tăng tiết nước mắt. Người bệnh có thể bị chảy nước mắt kèm theo đỏ mắt, cộm, đau, ngứa hoặc xuất hiện dịch tiết.
Đặc biệt, khi mắt bị đau, sợ ánh sáng hoặc thị lực giảm, người bệnh cần đi khám chuyên khoa mắt để xác định nguyên nhân, không nên tự điều trị kéo dài tại nhà.
Bất thường về cấu trúc mi và điểm lệ
Một số bất thường như lật mi vào trong, lật mi ra ngoài, sụp mi hoặc vị trí điểm lệ không bình thường có thể khiến nước mắt không được dẫn lưu hiệu quả. Khi đó, nước mắt dễ bị ứ đọng và chảy ra ngoài.
Những thay đổi này có thể gặp nhiều hơn ở người cao tuổi do quá trình lão hóa làm thay đổi độ đàn hồi của da, cơ và các tổ chức quanh mắt.
Một số yếu tố môi trường và thói quen sinh hoạt
Làm việc lâu trước màn hình, thiếu ngủ, thường xuyên tiếp xúc với môi trường khô, nhiều gió hoặc sử dụng kính áp tròng không đúng cách có thể làm tăng tình trạng kích ứng và khô mắt, từ đó gây chảy nước mắt phản xạ.
Với người sử dụng kính áp tròng, cần tuân thủ hướng dẫn về vệ sinh, thời gian đeo và thay kính. Không nên đeo kính áp tròng khi mắt đang đỏ, đau hoặc có dấu hiệu viêm nếu chưa được bác sĩ chuyên khoa mắt đánh giá.
Khi nào chảy nước mắt sống cần đi khám?
Chảy nước mắt sống kéo dài, tái diễn nhiều lần hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt cần được thăm khám để tìm nguyên nhân. Đặc biệt, cần lưu ý khi tình trạng này đi kèm các biểu hiện như:
- Mắt thường xuyên ngứa, cộm, đỏ hoặc khó chịu.
- Đau, rát mắt hoặc nhạy cảm với ánh sáng.
- Nhìn mờ hoặc thị lực thay đổi.
- Mắt có nhiều dịch tiết bất thường, đặc biệt là dịch màu vàng hoặc xanh.
- Mí mắt sưng, đỏ hoặc có bất thường về hình dạng.
- Vùng góc trong mắt sưng đau, chảy dịch hoặc có dấu hiệu viêm.
- Chảy nước mắt kéo dài ở một mắt hoặc tái diễn thường xuyên mà không rõ nguyên nhân.
Chảy nước mắt sống không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của bệnh lý nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài hoặc xuất hiện cùng các triệu chứng bất thường, người bệnh không nên chủ quan. Khám chuyên khoa mắt giúp xác định tình trạng chảy nước mắt do tăng tiết, kích ứng bề mặt nhãn cầu hay tắc nghẽn đường lệ, từ đó có hướng điều trị phù hợp.
Người bệnh cũng không nên tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt, đặc biệt là các loại thuốc có chứa corticosteroid, khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Điều trị đúng nguyên nhân không chỉ giúp giảm tình trạng chảy nước mắt mà còn góp phần bảo vệ bề mặt nhãn cầu và duy trì thị lực.
