Đề án 1816 của Bộ trưởng Bộ Y tế về “Cử cán bộ chuyên môn luân phiên từ bệnh viện (BV) tuyến trên về hỗ trợ các BV tuyến dưới nhằm nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh” đã đi được chặng đường 2 năm. Thời gian chưa phải là dài, nhưng hiệu quả của Đề án và sức lan tỏa do Đề án 1816 đem lại đã minh chứng khi ý Đảng hợp với lòng dân đã làm thay đổi cơ bản hiệu quả của y tế cơ sở, giúp người nghèo được tiệm cận với kỹ thuật cao, thu hẹp khoảng cách, trình độ vùng sâu, vùng xa với thành thị.
Khó khăn của cơ sở
Trong những năm gần đây, hệ thống y tế, khám chữa bệnh ngày càng được củng cố, hoàn thiện và phát triển. Các dịch vụ y tế ngày một đa dạng, nhiều công nghệ mới được nghiên cứu và ứng dụng trong chẩn đoán, điều trị. Các BV tuyến trên đã có nhiều cố gắng trong việc chuyển giao những kỹ thuật mới cho các BV tuyến dưới. Tuy nhiên, công tác khám chữa bệnh đã, đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, trong đó, trước hết do thiếu nhân lực y tế ở nhiều địa phương, vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn. Đặc biệt là thiếu các bác sĩ có chuyên môn tay nghề cao thuộc các chuyên khoa: Nhi, Tâm thần, Lao…
Bên cạnh đó, có một thực tế là sự phân bố nhân lực y tế không đều giữa các vùng, miền, giữa nông thôn và thành thị; đặc biệt miền núi, vùng sâu, vùng xa thiếu nhân lực trầm trọng. Điển hình là khu vực Tây Bắc, Tây Nguyên, đồng bằng sông Cửu Long có số cán bộ y tế/1 vạn dân thấp xa số trung bình cả nước. Toàn quốc hiện có 124 huyện thuộc 49 tỉnh/thành phố có dưới 10 bác sĩ; 44 huyện thuộc 26 tỉnh có dưới 5 bác sĩ, đặc biệt có 3 đơn vị (thị xã Mường Lay (tỉnh Điện Biên); thị xã Đồng Xoài (tỉnh Bình Phước); huyện Phú Thiện (tỉnh Gia Lai) chỉ có 1 bác sĩ. Những khó khăn này tạo ra khoảng cách chất lượng dịch vụ khám chữa bệnh giữa các vùng miền có sự khác biệt rõ rệt, tại những vùng miền khó khăn, khả năng tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao rất hạn chế.
Trước thực trạng như vậy, Đề án 1816 ra đời với mục tiêu góp phần đưa dịch vụ kỹ thuật y tế đến gần dân, đáp ứng nhu cầu KCB ngày càng cao của dân, đảm bảo sự công bằng trong việc tiếp cận với dịch vụ y tế, giảm tình trạng quá tải cho BV tuyến trên. Nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh của BV tuyến dưới, đặc biệt là miền núi, vùng sâu, vùng xa, chuyển giao công nghệ kỹ thuật, đào tạo cán bộ tại chỗ, nâng cao tay nghề cho cán bộ y tế tuyến dưới. Có người đã ví von rất hình ảnh, Đề án 1816 thực sự là cơn gió mát lành, xua đi những cũ kỹ, lạc hậu đem lại đổi thay cho y tế cơ sở.
 Nhờ Đề án 1816, người bệnh ở tuyến y tế cơ sở đã được hưởng lợi ích từ y tế kỹ thuật cao. |
Chất và lượng cùng tăng
Nhận thức rõ tác động lớn của Đề án 1816 sẽ đem lại cho y tế cơ sở, các địa phương, đứng đầu là Bí thư Tỉnh ủy và Chủ tịch UBND tỉnh đã quan tâm và chỉ đạo ráo riết để đề án đi vào cuộc sống. Tỉnh Yên Bái, với sự quan tâm của lãnh đạo tỉnh, ngành y tế đã phát động khẩu hiệu “5 không, 4 có”: không ỷ lại; không giấu dốt; không đùn đẩy; không chê bai và không thử tài đồng nghiệp. Có bám sát công việc; có đề xuất nhu cầu; có báo cáo trước sau và có duy trì kết quả. Nhờ vậy, nhiều căn bệnh trước đây phải chuyển tuyến, nay đã điều trị thành công tại Yên Bái. Cụ thể như: bệnh nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn, sốc tim trong nhồi máu cơ tim, phẫu thuật nội soi gan mật, phẫu thuật gãy xương hàm mặt, phẫu thuật Phaco, phẫu thuật nội soi tai mũi họng, truyền hóa chất cho bệnh nhân ung thư...
Thống kê mới nhất từ Bộ Y tế cho biết, 2 năm qua, 67 BV tuyến Trung ương đã cử 3.665 lượt cán bộ đi luân phiên theo Đề án 1816, chuyển giao được 2.504 kỹ thuật cho các BV tuyến dưới. Đáng nói, trong số các kỹ thuật được chuyển giao có đến 90% kỹ thuật BV tuyến dưới đã thực hiện tốt. Bên cạnh đó, các cán bộ y tế BV tuyến Trung ương đi luân phiên cũng đã tổ chức khám và điều trị cho 802.486 lượt người bệnh, thực hiện 11.697 ca phẫu thuật, giúp giảm tỷ lệ chuyển tuyến của các BV tuyến dưới trung bình 30%. Các BV tỉnh tổ chức cán bộ đi luân phiên hỗ trợ được 360 BV huyện, chuyển giao 1.702 kỹ thuật… Hiện nay, Đề án 1816 vẫn đang được tiếp tục thực hiện với số cán bộ y tế đi luân phiên thường xuyên được duy trì ở mức trên 450 người.
Bảo Thy