Chất lượng xét nghiệm: Nền tảng cho chẩn đoán chính xác và an toàn người bệnh

Uỷ viên Dự khuyết Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế, TS.BS Vũ Mạnh Hà đã nhấn mạnh những thông tin trên tại phiên khai mạc Hội nghị khoa học lần thứ I - Viện xét nghiệm Y học - Bệnh viện Bạch Mai diễn ra sáng 18/9.

Hội nghị có sự tham gia của đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia trong lĩnh vực xét nghiệm đến từ nhiều cơ sở y tế trên cả nước.

Xét nghiệm ngày càng giữ vai trò then chốt trong y học hiện đại

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế, TS.BS Vũ Mạnh Hà khẳng định xét nghiệm y học là một bộ phận rất quan trọng của hệ thống khám bệnh, chữa bệnh.

Theo Thứ trưởng, chất lượng xét nghiệm ảnh hưởng trực tiếp đến chẩn đoán, điều trị, theo dõi và tiên lượng bệnh. Không chỉ phục vụ từng người bệnh, xét nghiệm còn có vai trò quan trọng trong giám sát dịch bệnh, phát hiện nguy cơ và ứng phó với các tình huống y tế khẩn cấp.

Trong những năm gần đây, lĩnh vực xét nghiệm phát triển nhanh với hàng loạt tiến bộ về tự động hóa, sinh học phân tử, giải trình tự gen, khối phổ, giải phẫu bệnh số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo. Những công nghệ này đang tạo ra thay đổi đáng kể trong phát hiện bệnh, phân tầng nguy cơ và cá thể hóa điều trị.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Thường trực nhấn mạnh, điều quan trọng nhất vẫn là kết quả xét nghiệm phải chính xác, kịp thời, an toàn và thực sự phục vụ quyết định lâm sàng.

"Công nghệ chỉ có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành chất lượng chẩn đoán, hiệu quả điều trị và lợi ích thiết thực cho người bệnh", Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà nhấn mạnh.

Đưa khoa học xét nghiệm từ phòng lab đến giường bệnh

Theo PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, xét nghiệm phải đúng người bệnh, đúng chỉ định, đúng mẫu, đúng thời điểm; được kiểm soát toàn bộ quá trình trước xét nghiệm, trong xét nghiệm và sau xét nghiệm; có thời gian trả kết quả phù hợp với cấp độ khẩn cấp; liên thông với bệnh án điện tử và dữ liệu lâm sàng... 

Trong y học chính xác, xét nghiệm là một trong những yếu tố then chốt. Dữ liệu xét nghiệm không chỉ phục vụ từng ca bệnh. Khi được chuẩn hóa, quản trị và bảo vệ đúng cách, đó là nguồn tài nguyên khoa học đặc biệt quan trọng để hình thành các đoàn hệ bệnh, ngân hàng mẫu, cơ sở dữ liệu y sinh; từ đó xây dựng mô hình dự báo, đánh giá hiệu quả điều trị và chuyển kết quả nghiên cứu vào thực hành

PGS.TS Đào Xuân Cơ cho biết, trong chiến lược phát triển Bệnh viện Bạch Mai với hai cơ sở vận hành như một chỉnh thể thống nhất, cho nên bệnh viện sẽ xây dựng hệ thống quản trị chất lượng thực chất và tiến tới chuẩn quốc tế. Phải chuẩn hóa từ chỉ định, lấy mẫu, vận chuyển, tiếp nhận, phân tích, xác nhận đến trả và diễn giải kết quả; lượng hóa sai sót, thời gian trả kết quả và mức độ hài lòng của lâm sàng. 

Do vậy, bệnh viện sẽ tập trong tổ chức lại danh mục kỹ thuật theo nhu cầu lâm sàng và giá trị mang lại cho người bệnh; xây dựng chiến lược xét nghiệm hợp lý; giảm xét nghiệm trùng lặp, không cần thiết; phát triển xét nghiệm chuyên sâu có giá trị quyết định; đồng thời hình thành cơ chế tư vấn xét nghiệm và hội chẩn liên chuyên khoa. 

"Mặt khác phát triển khoa học công nghệ theo mô hình chuyển dịch từ bàn xét nghiệm đến giường bệnh và trở lại; xây dựng các nhóm nghiên cứu liên ngành với lâm sàng, hồi sức, truyền nhiễm, tim mạch, ung bướu và các lĩnh vực mũi nhọn; ưu tiên những câu hỏi xuất phát từ nhu cầu thật của người bệnh Việt Nam. 

Bên cạnh xây dựng đội ngũ chuyên gia đầu ngành, bệnh viện sẽ tập trung mở rộng mạng lưới kết nối, hỗ trợ đào tạo, kiểm chuẩn, chuyển giao kỹ thuật và tư vấn quản lý chất lượng cho các cơ sở y tế; giúp đồng nghiệp làm chủ kỹ thuật, vận hành hệ thống an toàn và nâng chuẩn bền vững"- PGS.TS Đào Xuân Cơ thông tin.

Cùng với đó, hợp tác quốc tế phải đi vào chiều sâu. Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai nhấn mạnh việc cần chuyển từ những hoạt động đơn lẻ sang chương trình hợp tác dài hạn về đào tạo chuyên gia, nghiên cứu đa trung tâm, chuẩn hóa phương pháp, chia sẻ dữ liệu có kiểm soát và chuyển giao công nghệ. Mục tiêu không phải chỉ tiếp nhận. 

"Mục tiêu là cùng tạo ra tri thức mới, công bố có giá trị và từng bước tham gia vào các mạng lưới xét nghiệm, nghiên cứu y sinh có uy tín"- PGS.TS Đào Xuân Cơ nói.

Lấy chất lượng xét nghiệm và an toàn người bệnh làm yêu cầu xuyên suốt

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà đánh giá cao chương trình của hội nghị. Theo Thứ trưởng, các phiên khoa học đã tập trung vào những lĩnh vực chuyên môn quan trọng của xét nghiệm y học, đồng thời đề cập đến quản lý chất lượng, công nghệ, dữ liệu và hợp tác quốc tế. 

Đây là hướng tiếp cận đúng, gắn nghiên cứu khoa học với thực hành, xét nghiệm với lâm sàng và đổi mới công nghệ với nhu cầu thực tế của hệ thống y tế. 

Từ nội dung hội nghị và yêu cầu phát triển của lĩnh vực xét nghiệm trong giai đoạn mới, Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà đề nghị Bệnh viện Bạch Mai và Viện Xét nghiệm Y học cần xác định lấy chất lượng xét nghiệm và an toàn người bệnh làm yêu cầu xuyên suốt. 

"Phải quản lý chặt chẽ toàn bộ quy trình từ chỉ định, lấy mẫu, vận chuyển, phân tích đến trả và sử dụng kết quả; tăng cường nội kiểm, ngoại kiểm, quản trị rủi ro và từng bước tiếp cận các chuẩn mực tiên tiến.Hệ thống thông tin xét nghiệm cần được kết nối với hồ sơ bệnh án điện tử và các hệ thống liên quan; bảo đảm an toàn, bảo mật dữ liệu"- Thứ trưởng Thường trực Vũ Mạnh Hà nói.

Đồng thời, phải khai thác hiệu quả dữ liệu xét nghiệm để phục vụ điều trị, quản trị bệnh viện, nghiên cứu khoa học và giám sát dịch bệnh; Cùng đó tập trung phát triển các kỹ thuật chuyên sâu, công nghệ mới có giá trị thực tiễn. 

"Đầu tư phải gắn với nhu cầu chuyên môn, hiệu quả và khả năng vận hành bền vững; đi đôi với đào tạo đội ngũ có đủ năng lực làm chủ, vận hành, bảo trì thiết bị và kiểm soát chất lượng"- Thứ trưởng Thường trực lưu ý.

Theo Thứ trưởng Thường trực Vũ Mạnh Hà, xét nghiệm không chỉ là khâu cung cấp kết quả mà cần tham gia sâu hơn vào quá trình lựa chọn xét nghiệm, xây dựng chiến lược chẩn đoán, diễn giải kết quả và hội chẩn. Đồng thời, cần sử dụng xét nghiệm hợp lý, hạn chế chỉ định không cần thiết và rút ngắn thời gian trả kết quả.

Thứ trưởng Thường trực Vũ Mạnh Hà cũng đề nghị Bệnh viện Bạch Mai phát huy vai trò tuyến cuối trong đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và hỗ trợ chuyên môn cho tuyến dưới; đồng thời thúc đẩy các nghiên cứu xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, nghiên cứu đa trung tâm, liên ngành và tăng cường hợp tác quốc tế thực chất.

Bộ Y tế hướng dẫn về an toàn sinh học tại các phòng xét nghiệm

SKĐS - Bộ Y tế ban hành Thông tư 33/TT- BYT ngày 29/8/2026 hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định 165/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh. Trong đó có công tác bảo đảm an toàn sinh học và quản lý vi sinh vật gây bệnh truyền nhiễm.