Chất lượng nhân lực quyết định sự phát triển

Theo số liệu điều tra về tình hình nhân lực của Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam năm 2007 tại một số địa phương cho thấy, đội ngũ y dược học cổ truyền (YDHCT) không những thiếu về số lượng mà còn yếu về chất lượng. Hiện vẫn còn khoảng 50% Sở Y tế các tỉnh, thành phố chưa có cán bộ chuyên trách về YHCT, tổ YHCT tại các bệnh viện đa khoa quận, huyện bị lồng ghép với khoa nội nên hoạt động kém hiệu quả. Do đó, giải pháp quan trọng là nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn cho cán bộ YHCT ở tất cả các tuyến điều trị. Tại Hội thảo về đào tạo nhân lực YDHCT phù hợp với nhu cầu thực tế, đại diện Học viện YDHCT, đại diện Bộ Y tế cũng như đại diện các bệnh viện YHCT các tỉnh đã có ý kiến tham luận về vấn đề này. Báo Sức khỏe&Đời sống xin trích đăng những ý kiến tiêu biểu.

GS.TS. Trương Việt Bình - Giám đốc Học viện Y dược học cổ truyền Việt Nam: Xây dựng, phát triển mới và chuyên sâu đa lĩnh vực

Học viện YDHCT Việt Nam là đầu mối đào tạo nguồn nhân lực chính cho YDHCT ở các trình độ từ đại học, sau đại học đến cao đẳng, trung học, nghiên cứu khoa học, nghiên cứu thừa kế, bảo tồn và phát triển y dược học cổ truyền kết hợp với y học hiện đại. Năm 2010, trong khi nhiều trường đại học, cao đẳng phải bỏ bớt một số khoa, phòng đào tạo do không có thí sinh nhập học thì tại Học viện số lượng học viên tăng dần theo từng năm. Nếu năm 2005, lượng học viên hệ bác sĩ YHCT chỉ là 109 người thì đến năm 2010, con số này đã tăng lên 860 người với 38 bộ môn thuộc các chuyên ngành đào tạo khoa học cơ bản, y học cơ sở, chuyên môn y, dược học. Riêng năm 2009, số lượng học viên, sinh viên, học sinh được đào tạo tại trường là 4.380 học viên, gấp 5 lần so với năm 2005. Đây là nguồn nhân lực chất lượng cao, chủ yếu của các địa phương nhằm bảo tồn và phát triển nền YDHCT Việt Nam. Không chỉ là cái nôi đào tạo nhân lực chính cho YDHCT, Học viện còn không ngừng nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế nhằm mục đích phát triển lên một tầm cao mới nền y học cổ truyền ở trong nước và đưa y học cổ truyền hội nhập quốc tế. Học viện đã có chương trình hợp tác với Trung Quốc, Mỹ, Ucraina về đào tạo, thực nghiệm lâm sàng và điều trị, đào tạo châm cứu cho Tây Ban Nha, CHLB Đức, Ấn Độ, Lào, Campuchia. Đặc biệt là hợp tác đào tạo hệ 6 năm với Trường đại học Trung y dược Thiên Tân - Trung Quốc. Sau năm 2010 - 2020, Học viện YDHCT Việt Nam tiếp tục hoàn thiện các phòng chức năng, bộ môn và tăng cường cơ sở vật chất (phát triển cơ sở 2 tại Trúc Sơn- Chương My - Hà Nội) với bệnh viện thực hành 500 giường, cơ sở giảng dạy và phục vụ nghiên cứu khoa học... nhằm đáp ứng 93% nhu cầu đào tạo sau đại học, 90,8% nhu cầu đào tạo lại chuyên môn và xây dựng Học viện đạt trình độ ngang tầm khu vực và quốc tế.

ThS. Nguyễn Hoàng Sơn - Phó Vụ trưởng Vụ YHCT - Bộ Y tế: Nhân lực là yếu tố then chốt phát triển y dược học cổ truyền

Các dân tộc trên thế giới, điển hình là các khu vực châu Phi, châu Á, châu Mỹ Latinh đều có kinh nghiệm sử dụng YDHCT trong chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân ở những mức độ khác nhau. Ở nước ta, YDHCT là những kinh nghiệm dân gian, hình thành do kết quả đấu tranh sinh tồn giữa con người với những tác nhân gây bệnh được lưu truyền và liên tục được bổ sung bởi kinh nghiệm của nhiều thế hệ. Năm 2003, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định về chiến lược phát triển y học cổ truyền, trong đó mục tiêu đến năm 2010, tất cả các sở y tế đều có phòng quản lý YHCT, các tỉnh, thành phố có bệnh viện YHCT, các bệnh viện đa khoa có khoa YHCT, 100% xã, phường, thị trấn có bộ phận khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền. Để đạt được mục tiêu này thì giải pháp quan trọng và then chốt là phát triển dược liệu và đào tạo nhân lực (chính vì vậy, năm 2005, Học viện YDHCT được thành lập trên cơ sở Trường trung học Y học cổ truyền Tuệ Tĩnh). Tình hình thực tế cho thấy, tại một số địa phương như An Giang, Quảng Trị, số bác sĩ YHCT quá ít hoặc YHCT chỉ phát triển ở y tế tư nhân nên không thể thành lập bệnh viện YHCT. Bên cạnh đó, nhu cầu đào tạo và đào tạo lại, đào tạo chuyên sâu cán bộ, bác sĩ YHCT ở các địa phương rất cao (chiếm từ 78,7%- 93%) nhưng còn gặp nhiều khó khăn do cơ chế chính sách và sự đầu tư kinh phí chưa xứng đáng. Do vậy, để tăng cường nguồn nhân lực cho YHCT, Bộ Y tế đã phối hợp với các đơn vị xây dựng đề án tăng số lượng, chất lượng nguồn nhân lực, phát triển dược liệu, phát triển Hội Đông y Việt Nam, xây dựng mã ngành đào tạo lương y.

BS.CKI. Mai Phú - Giám đốc Bệnh viện Y học dân tộc Thanh Hóa: Cần chuẩn hóa, đa dạng hóa các loại hình đào tạo để nâng cao năng lực cán bộ YDHCT

Tính đến thời điểm này, toàn tỉnh Thanh Hóa có 735 bác sĩ, lương y/3,5 triệu dân nhưng chỉ tập trung ở tuyến tỉnh, tuyến huyện cho thấy mạng lưới YDHCT còn quá mỏng, cán bộ có trình độ chuyên môn sâu còn thiếu nhiều. Nguyên nhân là do việc phân tuyến chưa được chuẩn hóa, chế độ đãi ngộ với cán bộ làm công tác YHCT chưa phù hợp, không khuyến khích được đội ngũ cán bộ tâm huyết với nghề. Việc sưu tầm, thừa kế phát huy, phát triển các cây thuốc, bài thuốc gia truyền trong dân gian còn nặng về hình thức, thủ tục rườm rà, hiệu quả không cao nên có nguy cơ thất truyền. Ngoài ra, mục tiêu của tỉnh Thanh Hóa đến năm 2015 là xây dựng bệnh viện y học dân tộc của tỉnh trở thành bệnh viện chuyên khoa đầu ngành hạng I, các bệnh viện huyện dành từ 10 -15% giường nội trú về YDHCT (hiện nay là 0,6%), tỷ lệ cán bộ YDHCT đạt bình quân 20% tổng số cán bộ y tế (tỷ lệ hiện nay là 7.35/7.456, chiếm khoảng 10%), đảm bảo các trạm y tế phải có cán bộ y sĩ YHDT hoặc định hướng YHDT và khám chữa bệnh bằng phương pháp YHDT. Do vậy, để khắc phục tất cả những khó khăn trên và đạt mục tiêu đề ra, vấn đề nhân lực YHDT của Thanh Hóa là yếu tố quyết định rất lớn. Học viện YDHCT là nơi đào tạo nguồn lực cán bộ chủ yếu song chỉ tiêu tuyển sinh có hạn, cán bộ sau đào tạo tại đây chủ yếu ở lại công tác tại thành phố, thị xã do vậy việc thu hút nhân lực về công tác tại địa phương rất khó khăn. Để giải quyết vấn đề này, cần có cơ chế chính sách về đào tạo cán bộ, giảm mức học phí, đào tạo tập trung theo hướng chuyên tu cho cán bộ hiện có, có hình thức cử tuyển cho các vùng khó khăn nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực trong thời gian tới. Đối với cán bộ có trình độ trung cấp trở xuống, trên cơ sở chuẩn về đào tạo ngoài đào tạo tại Học viện cần phân cấp cho các trường cao đẳng, trung cấp tại tỉnh, các bệnh viện YHCT, Hội Đông Y, Hội Châm cứu...

Lê Phương Khánh (ghi)