1. Chất làm ngọt nhân tạo thay thế đường như thế nào?
Hiện nay, các sản phẩm chứa chất làm ngọt nhân tạo gắn nhãn "không đường" hay "dành cho người ăn kiêng" xuất hiện ở khắp nơi. Chúng ta có thể dễ dàng tìm thấy chất làm ngọt nhân tạo trong nước ngọt, bánh kẹo, đồ ăn nhẹ cho đến kem đánh răng, nước súc miệng hay thuốc ho...
Chất làm ngọt nhân tạo có thể thay thế đường bằng cách đánh lừa vị giác để tạo cảm giác ngọt và giữ nguyên cấu trúc để không sinh ra calo khi đi qua cơ thể.
Lạm dụng các sản phẩm chứa chất làm ngọt nhân tạo có thể gây hại cho sức khỏe.
Khi chúng ta ăn đường tự nhiên, cơ thể sẽ dùng các enzyme (chất xúc tác sinh học) để phân hủy đường và tạo ra năng lượng (calo).
Tuy nhiên với chất làm ngọt nhân tạo, cơ thể người không có sẵn các enzyme phù hợp để tiêu hóa chúng. Vì vậy các chất này đi qua hệ tiêu hóa mà hầu như không được chuyển hóa, do đó không cung cấp năng lượng cho cơ thể.
Lưỡi là cơ quan có các tế bào vị giác chuyên nhận diện vị ngọt. Khi chất làm ngọt nhân tạo tiếp xúc với lưỡi, chúng bám vào các thụ thể vị giác này và gửi tín hiệu lên não khiến não nhận diện đó là vị ngọt giống hệt như khi ăn đường thật.
Nhờ hai đặc điểm này, chất làm ngọt nhân tạo giúp người dùng vẫn cảm nhận được vị ngọt của món ăn, đồ uống mà không nạp thêm lượng calo hay đường tinh luyện vào cơ thể. Tuy nhiên, nếu lạm dụng chất làm ngọt nhân tạo có thể gây hại cho sức khỏe.
2. Rủi ro tiềm ẩn của việc lạm dụng chất làm ngọt nhân tạo
Các nghiên cứu khoa học cho thấy việc sử dụng thường xuyên và kéo dài các sản phẩm có thành phần chất làm ngọt nhân tạo có liên quan đến nhiều tác động bất lợi đối với sức khỏe.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), việc sử dụng lâu dài các chất thay thế đường như chất làm ngọt nhân tạo có thể gây ra tác dụng không mong muốn như làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường type 2 và tử vong ở người trưởng thành.
Một số rủi ro phổ biến khi lạm dụng chất làm ngọt nhân tạo bao gồm: Tăng nguy cơ mắc bệnh mạn tính và hội chứng chuyển hóa, gây nghiện, đặc biệt là gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe đường ruột và miễn dịch
Các nhà khoa học tại Đại học Cambridge đã phát hiện ra nhiều chất tạo ngọt được sử dụng rộng rãi có thể trực tiếp can thiệp vào sự phát triển của vi khuẩn đường ruột, tác động của chúng thậm chí còn rõ rệt hơn khi kết hợp với thuốc hoặc các chất khác trong cuộc sống hằng ngày.
Trong các thí nghiệm trong phòng thí nghiệm liên quan đến 39 chất tạo ngọt và 25 loài vi khuẩn đường ruột, các nhà nghiên cứu phát hiện ra khoảng ¾ số chất tạo ngọt đã làm thay đổi sự phát triển của ít nhất một loài vi khuẩn. Một số chất làm chậm hoặc hoàn toàn ngăn chặn sự phát triển của các vi sinh vật có liên quan đến hệ tiêu hóa khỏe mạnh.
Tóm lại, chất làm ngọt nhân tạo có thể giúp giảm calo tạm thời nhưng không phải là giải pháp an toàn lâu dài. Để duy trì một chế độ ăn uống lành mạnh và bền vững, các chuyên gia dinh dưỡng luôn khuyến khích ưu tiên sử dụng các chất làm ngọt tự nhiên như mật ong nguyên chất, đường dừa hay vị ngọt từ các loại trái cây khô như chà là, nho khô, táo đỏ, cỏ ngọt...
Khác với đường tinh luyện hay chất làm ngọt nhân tạo, các nguồn tự nhiên này thường đi kèm với các vitamin, khoáng chất và chất xơ có lợi. Tuy nhiên vẫn cần sử dụng với lượng vừa phải để kiểm soát năng lượng nạp vào.
Ngoài ra nên tập cho vị giác quen dần với việc ăn ít ngọt để cơ thể tự điều chỉnh một cách tự nhiên và bền vững nhất.
