Ngày 9/11, QH đã dành trọn cả ngày để thảo luận kết quả giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại các tập đoàn, tổng công ty nhà nước, vấn đề đang được cử tri cả nước rất quan tâm.
Ông Hà Văn Hiền, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của QH, thay mặt Ủy ban Thường vụ QH cho biết: Tổng nguồn vốn của 90 tập đoàn, tổng công ty đến 31/12/2008 là 1 triệu 241 nghìn tỷ đồng.
Với quy mô về vốn, tài sản, với vai trò quan trọng trong hệ thống kinh tế nhà nước, hoạt động của tập đoàn, tổng công ty nhà nước luôn song hành cùng tiến trình phát triển kinh tế của đất nước. Chỉ tính riêng trong năm 2008, khối doanh nghiệp nhà nước mà nòng cốt là các tập đoàn, tổng công ty, đã đóng góp gần 40% giá trị GDP, tạo ra 39,5% giá trị sản xuất công nghiệp, trên 50% kim ngạch xuất khẩu và 28,8% tổng thu nội địa (không kể thu từ dầu thô và thuế xuất nhập khẩu).
 Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng nợ phải trả cao gấp nhiều lần vốn chủ sở hữu. |
ĐB Phạm Thị Loan (Hà Nội) cho rằng, các tập đoàn, tổng công ty nhà nước như là một bánh lái dẫn đường của nền kinh tế đất nước do vậy hiệu quả hoạt động của các tập đoàn là rất quan trọng. Tuy nhiên, qua thảo luận của các đại biểu QH cho thấy, rất nhiều ý kiến cho rằng bên cạnh những đóng góp không thể phủ nhận của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước thì hoạt động yếu kém của một số tập đoàn là hồi chuông báo động, đòi hỏi QH, Chính phủ phải có biện pháp quyết liệt chấn chỉnh. ĐB Nguyễn Đăng Vang (Bình Định), phải thốt lên: Một số doanh nghiệp lỗ quá nhiều, chúng ta phải có thái độ dứt khoát, nợ phải thu hồi, không thể để nợ khó đòi lớn hơn vốn chủ sở hữu. Được biết, tính đến 31/12/2008, một số đơn vị có tỷ lệ tổng nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu rất cao (trên 10 lần) là Tổng công ty xây dựng CTGT 1 (21,6 lần), Tổng công ty Lắp máy Việt Nam (17,4 lần), Tổng công ty xây dựng CTGT 4 (14 lần). Trước số nợ quá nhiều như vậy, ĐB Nguyễn Đình Xuân (Tây Ninh) đã bức xúc ví von: Như vậy không khác gì người khổng lồ đất sét!
Qua giám sát, Ủy ban thường vụ QH nhận xét: Quản lý nợ phải thu chưa chặt chẽ nên bị chiếm dụng vốn, phát sinh nợ khó đòi nhưng nhiều khoản nợ không xác định được đối tượng, không đầy đủ hồ sơ, chưa phân loại và trích lập dự phòng, xử lý nợ phải thu khó đòi theo quy định... Một số tổng công ty do những khó khăn về tài chính tồn tại từ nhiều năm chưa khắc phục được, hoạt động sản xuất - kinh doanh yếu kém, dẫn đến tình trạng thất thoát toàn bộ vốn chủ sở hữu!
Về nguyên nhân dẫn đến hiệu quả hoạt động của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước chưa cao, theo ĐB Nguyễn Ngọc Đào (Hà Nội) là chúng ta thiếu sự giám sát kiểm tra, thiếu hành lang pháp lý minh bạch rõ ràng để các tập đoàn, tổng công ty nhà nước biết họ được làm gì? và không được làm gì? ĐB Đào kiến nghị cần phải rà soát lại toàn bộ, rà soát từ người lãnh đạo và trách nhiệm của các vị lãnh đạo tập đoàn. Còn ĐB Nguyễn Đình Xuân (Tây Ninh), chua xót: Nhiều doanh nghiệp đã chết và xem như đã chết nhưng chưa được giải quyết. Trách nhiệm của người lãnh đạo đến đâu?
Mặc dù nhiều tập đoàn, tổng công ty nhà nước đã thực hiện tốt nhiệm vụ bảo toàn và phát triển vốn, tốc độ tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận năm sau cao hơn năm trước, năng lực tài chính ổn định; nhưng cũng còn nhiều đơn vị sản xuất kinh doanh hiệu quả thấp, chưa phát huy tốt các lợi thế vượt trội từ sự quan tâm đầu tư và ưu đãi về nhiều mặt của Nhà nước. Để khắc phục những yếu kém trong việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý vốn, tài sản nhà nước tại tập đoàn, tổng công ty, trong thời gian tới đây, ngoài việc tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung ban hành mới các văn bản pháp luật, cơ chế, chính sách có liên quan, cần tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, tập trung giám sát chặt chẽ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại các tập đoàn, tổng công ty, Ủy ban thường vụ QH kiến nghị.
Anh Tuệ