Chăm sóc sức khỏe tâm thần không dừng lại ở điều trị
Ngày 10/10 hằng năm là Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới, được Liên đoàn Sức khỏe Tâm thần Thế giới (WFMH) khởi xướng từ năm 1992. Sự kiện góp phần nâng cao nhận thức về vai trò của sức khỏe tâm thần đối với chất lượng cuộc sống, đồng thời thúc đẩy sự quan tâm của cộng đồng đối với công tác chăm sóc, điều trị và hỗ trợ người bệnh.
Hưởng ứng Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới, Viện Pháp y tâm thần Trung ương tổ chức mít tinh và sinh hoạt khoa học chuyên đề năm 2026, tập trung trao đổi về hành trình từ giám định pháp y tâm thần, điều trị bắt buộc chữa bệnh đến phục hồi chức năng và hỗ trợ người bệnh tái hòa nhập cộng đồng.
TS. BSCC. Phùng Thanh Hải - Bí thư Đảng uỷ, Phó viện trưởng Phụ trách quản lý, điều hành Viện phát biểu khai mạc buổi lễ.
Phát biểu khai mạc buổi lễ, TS.BSCC. Phùng Thanh Hải - Bí thư Đảng ủy, Phó Viện trưởng Phụ trách quản lý, điều hành Viện đã nhấn mạnh vai trò đặc thù của đơn vị trong thực hiện hai nhiệm vụ chuyên môn là giám định pháp y tâm thần và điều trị bắt buộc chữa bệnh. Đây là lĩnh vực đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa chuyên môn y tế, yêu cầu pháp lý, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người bệnh và an toàn xã hội.
TS.BSCC Phùng Thanh Hải cho rằng, là đơn vị chuyên khoa đảm nhận hai nhiệm vụ giám định pháp y tâm thần và điều trị bắt buộc chữa bệnh đòi hỏi một quy trình chuyên môn toàn diện và khép kín: "Giám định là cơ sở - Điều trị giúp ổn định - Phục hồi giúp thích nghi - Tái hòa nhập cộng đồng là mục tiêu cuối cùng". Từ định hướng đó, cần chuyển mạnh mẽ từ tư duy "điều trị đến khi ra viện" sang mô hình chăm sóc và phục hồi tâm thần xã hội toàn diện: "Chuẩn bị năng lực sống ổn định cho người bệnh khi trở về với cộng đồng".
"Ra viện không phải là điểm kết thúc mà là một bước chuyển tiếp. Để phòng ngừa tái phát và giảm thiểu những rào cản từ định kiến xã hội, công tác chuẩn bị phải được thực hiện ngay từ trong quá trình điều trị qua đánh giá khả năng thích nghi, củng cố kỹ năng sống cho đến hướng dẫn gia đình phương pháp duy trì điều trị. Đây không chỉ là trách nhiệm của riêng ngành y tế hay của Viện, mà đòi hỏi sự chung tay đồng bộ, tích cực từ gia đình, chính quyền địa phương, y tế cơ sở và toàn xã hội" - TS.BSCC Phùng Thanh Hải nói.
Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ người bệnh ổn định cuộc sống, hạn chế những rào cản do định kiến xã hội và từng bước hòa nhập với môi trường sống.
PGS.TS. Phạm Đức Thịnh - Nguyên Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương tại buổi lễ và trao tặng sách chuyên ngành Tâm thần học.
6 chuyên đề về hành trình từ giám định đến tái hòa nhập cộng đồng
Trong khuôn khổ chương trình, Viện Pháp y tâm thần Trung ương tổ chức sinh hoạt khoa học với chủ đề "Hành trình trở về: Từ giám định pháp y tâm thần đến tái hòa nhập cộng đồng". Nội dung tập trung trao đổi, cập nhật kiến thức và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn về quá trình giám định, điều trị, quản lý và hỗ trợ người bệnh pháp y tâm thần trở về, tái hòa nhập cộng đồng.
Các đại biểu tham dự Lễ mít tinh và sinh hoạt khoa học chuyên đề năm 2026.
6 chuyên đề đã được thảo luận tại chương trình gồm: Giám định pháp y tâm thần - Điểm khởi đầu của hành trình; Từ kết luận giám định đến điều trị bắt buộc; Điều trị không chỉ là kiểm soát triệu chứng; Khi nào người bệnh có thể trở về?; Trở về không có nghĩa là kết thúc điều trị; Tái hòa nhập cộng đồng - Đích đến của hành trình.
Các chuyên đề hướng tới làm rõ những vấn đề chuyên môn xuyên suốt quá trình chăm sóc người bệnh, từ giám định pháp y tâm thần đến điều trị, phục hồi chức năng và đánh giá khả năng thích ứng khi trở về với gia đình, xã hội.
Đáng chú ý, nội dung sinh hoạt đề cập đến việc đánh giá khả năng nhận thức, điều khiển hành vi; yêu cầu tiếp tục điều trị, theo dõi và hỗ trợ sau khi người bệnh trở về cộng đồng; đồng thời nhận diện những khó khăn có thể phát sinh trong giai đoạn chuyển tiếp này.
Thông qua các báo cáo và thảo luận, chương trình hướng tới chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, đề xuất giải pháp tăng cường phối hợp giữa cơ sở giám định, cơ sở điều trị, gia đình, y tế cơ sở, chính quyền địa phương và các lực lượng liên quan.
Việc tăng cường kết nối giữa các bên được đặt trong mục tiêu xây dựng quá trình chăm sóc liên tục, giúp người bệnh có sự chuẩn bị phù hợp trước khi trở về cộng đồng, đồng thời tạo điều kiện để việc điều trị và hỗ trợ tiếp tục được thực hiện theo yêu cầu chuyên môn.
Tăng cường phục hồi chức năng, hướng tới chăm sóc nhân văn
Cùng với việc cập nhật kiến thức và chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn, Viện Pháp y tâm thần Trung ương xác định định hướng tiếp tục nâng cao chất lượng chăm sóc, điều trị đối với người bệnh bắt buộc chữa bệnh và người bệnh tâm thần thông thường.
Trong giai đoạn mới, Viện tiếp tục khẳng định tinh thần "Tâm y - Trí tuệ - Bản lĩnh", nâng cao y đức và yêu cầu mỗi kết luận giám định phải tuyệt đối khách quan, chính xác, thượng tôn pháp luật.
Viện chú trọng triển khai, mở rộng các liệu pháp phục hồi chức năng như tâm lý trị liệu, trị liệu nghệ thuật và trị liệu lao động. Đây là những hướng can thiệp được đặt trong mục tiêu hỗ trợ người bệnh cải thiện khả năng thích ứng, từng bước khôi phục các kỹ năng cần thiết cho cuộc sống.
Thông qua lễ mít tinh và sinh hoạt khoa học chuyên đề hưởng ứng Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới năm 2026, Viện Pháp y tâm thần Trung ương hướng tới nâng cao nhận thức của viên chức, người lao động về vai trò của chăm sóc sức khỏe tâm thần toàn diện; đồng thời thúc đẩy trao đổi chuyên môn và tăng cường phối hợp trong quản lý, điều trị, phục hồi chức năng và hỗ trợ người bệnh tái hòa nhập cộng đồng.
Định hướng xuyên suốt được đặt ra là: Giám định là điểm khởi đầu, điều trị là hành trình, trở về là bước chuyển tiếp và tái hòa nhập cộng đồng là đích đến quan trọng trong quá trình chăm sóc người bệnh.
