Chiều 7/10, Bệnh viện Lê Văn Thịnh (TPHCM) tổ chức lễ trao chứng chỉ khóa đào tạo "Chăm sóc giảm nhẹ và hợp tác liên ngành trong chăm sóc người bệnh mạn tính" cho 26 học viên. Đây là khóa học chuyên sâu đầu tiên theo hướng kết hợp chăm sóc giảm nhẹ với hợp tác liên ngành để ứng dụng vào một nhóm bệnh cụ thể là bệnh thận mạn.
Tham dự và trao chứng chỉ cho các học viên có GS. Eric L. Krakauer - Giám đốc các chương trình chăm sóc sức khỏe toàn cầu, Trung tâm chăm sóc giảm nhẹ thuộc Đại học Harvard (Hoa Kỳ), Trưởng Bộ môn danh dự Bộ môn Chăm sóc giảm nhẹ Đại học Y Dược TPHCM.
Từ một khóa học dành cho 26 nhân viên y tế, câu chuyện đặt ra rộng hơn: Làm thế nào để chăm sóc giảm nhẹ trở thành một phần tự nhiên trong hệ thống điều trị bệnh mạn tính, thay vì chỉ được nghĩ đến khi người bệnh đã ở những ngày cuối đời?
Không chỉ là giảm đau
Theo TS.BS Thân Hà Ngọc Thể - Trưởng khoa Lão – Chăm sóc giảm nhẹ Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, nguyên Phó Trưởng Bộ môn Chăm sóc giảm nhẹ Đại học Y Dược TPHCM, mục tiêu của khóa học không chỉ dừng ở việc cung cấp kiến thức.
Các học viên được trang bị kiến thức, kỹ năng và thay đổi thái độ để có thể ứng dụng hợp tác liên ngành trong chăm sóc giảm nhẹ toàn diện cho người bệnh mắc bệnh mạn tính và gia đình, qua đó cải thiện chất lượng cuộc sống.
TS.BS Thân Hà Ngọc Thể - Trưởng khoa Lão – Chăm sóc giảm nhẹ Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, nguyên Phó Trưởng Bộ môn Chăm sóc giảm nhẹ Đại học Y Dược TPHCM chia sẻ về khóa học ý nghĩa nhưng còn hiếm được tổ chức tại các bệnh viện. Ảnh: Mimosa
Khóa học gồm 160 tiết, trong đó có 50 tiết lý thuyết, 100 tiết thực hành và 10 tiết tự học. Chương trình có 25 bài lý thuyết và 15 bài thực hành, kết hợp học tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh với thực tập lâm sàng tại Khoa Lão – Chăm sóc giảm nhẹ, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM.
Nội dung học khá rộng, từ nguyên lý, ý nghĩa đạo đức của chăm sóc giảm nhẹ, thực hành liên ngành, xây dựng nhóm, phân chia vai trò giữa các chuyên ngành đến giao tiếp, giải quyết mâu thuẫn trong nhóm.
Học viên còn được thực hành giao tiếp khi thông báo tin xấu, thảo luận mục tiêu chăm sóc, kiểm soát đau và các triệu chứng thường gặp như khó thở, táo bón, tiêu chảy, buồn nôn, trầm cảm, lo âu; đồng thời tìm hiểu cách hỗ trợ tâm lý xã hội, chăm sóc người chăm sóc và tự chăm sóc đối với nhân viên y tế.
Điểm đáng chú ý là chương trình không xem người bệnh như đối tượng duy nhất cần được chăm sóc. Gia đình, người chăm sóc cũng có những gánh nặng về thể chất, tinh thần và tâm lý cần được hỗ trợ.
Trong phát biểu khai mạc buổi lễ, BS.CKII Trần Văn Khanh - Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh chia sẻ: "Trong hành trình điều trị, bên cạnh những nỗ lực chữa bệnh, người bệnh còn cần được giảm bớt đau đớn, được lắng nghe, được nâng đỡ tinh thần và gìn giữ phẩm giá".
Đó cũng là cách tiếp cận mà Bệnh viện Lê Văn Thịnh hướng tới khi từng bước lồng ghép chăm sóc giảm nhẹ vào hoạt động khám, chữa bệnh, tăng cường phối hợp giữa bác sĩ, điều dưỡng, nhân viên công tác xã hội và các chuyên ngành liên quan.
Khoảng trống cần được lấp đầy
Khóa học được hình thành từ nhu cầu thực tế tại Khoa Thận nhân tạo Bệnh viện Lê Văn Thịnh. Người bệnh bệnh thận mạn, đặc biệt ở giai đoạn cuối, có nhiều vấn đề cần được chăm sóc toàn diện hơn, không chỉ đơn thuần là điều trị bệnh lý.
Theo TS.BS Thân Hà Ngọc Thể, chăm sóc giảm nhẹ đối với bệnh thận mạn không nên bắt đầu khi người bệnh đã đến giai đoạn cuối. Chăm sóc này cần được tích hợp xuyên suốt quá trình bệnh, trong đó ở giai đoạn cuối, chăm sóc giảm nhẹ trở thành một thành phần quan trọng của điều trị.
GS. Eric L. Krakauer - Giám đốc các chương trình chăm sóc sức khỏe toàn cầu, Trung tâm chăm sóc giảm nhẹ thuộc Đại học Harvard (Hoa Kỳ), Trưởng Bộ môn danh dự Bộ môn Chăm sóc giảm nhẹ Đại học Y Dược TPHCM trao Chứng chỉ tới các học viên. Ảnh: Mimosa
Thực tế, không phải người bệnh nào cũng có thể ghép thận hoặc tiếp tục điều trị thay thế thận. Có những người phải chuyển từ lọc máu sang điều trị bảo tồn hoặc không còn điều kiện tiếp tục điều trị thay thế thận. Đây là nhóm người bệnh rất cần được kiểm soát triệu chứng và hỗ trợ phù hợp.
Trong khi đó, việc tích hợp chăm sóc giảm nhẹ vào điều trị bệnh thận mạn vẫn còn nhiều rào cản. Chuyên gia chỉ ra những khoảng trống về nhân lực được đào tạo, khả năng tiếp cận thuốc giảm nhẹ, mô hình phối hợp chính thức giữa khoa nội thận, thận nhân tạo với đội ngũ chăm sóc giảm nhẹ; tiêu chí xác định thời điểm người bệnh cần được giới thiệu đến chăm sóc giảm nhẹ cũng chưa rõ ràng như đối với bệnh ung thư.
Bên cạnh đó, chính sách chi trả bảo hiểm y tế cho một số hoạt động chăm sóc giảm nhẹ tại khoa, bệnh viện hoặc tại nhà cũng cần tiếp tục được hoàn thiện.
Một rào cản khác nằm ngay trong nhận thức. Chăm sóc giảm nhẹ đôi khi vẫn bị hiểu là lĩnh vực dành cho bệnh nhân ung thư, cho người sắp qua đời hoặc chỉ thuộc trách nhiệm của những người được đào tạo chuyên khoa chăm sóc giảm nhẹ.
Từ một khóa học đến mô hình chăm sóc
Từ thực tế trên, TS.BS Ngọc Thể đề xuất mô hình chăm sóc giảm nhẹ cơ bản kết hợp chuyên sâu đối với bệnh nhân bệnh thận mạn.
Theo đó, bác sĩ nội thận cần có khả năng cung cấp chăm sóc giảm nhẹ cơ bản, từ kiểm soát triệu chứng, trao đổi với người bệnh đến nhận diện những trường hợp cần hội chẩn với bác sĩ chuyên sâu về chăm sóc giảm nhẹ. Việc giới thiệu người bệnh đến chăm sóc giảm nhẹ có thể dựa trên những dấu hiệu như phải nhập viện nhiều lần, không còn đủ điều kiện điều trị thay thế thận, hoặc xuất hiện các triệu chứng khó kiểm soát.
Lãnh đạo Bệnh viện Lê Văn Thịnh trao Chứng chỉ tới những học viên đạt tiêu chí đầu ra. Ảnh: Mimosa
Cách làm này không nhằm tạo thêm một "ốc đảo" chăm sóc giảm nhẹ trong bệnh viện, mà ngược lại, đưa chăm sóc giảm nhẹ đến gần hơn với nơi người bệnh đang được điều trị.
Để làm được điều đó, theo chuyên gia, cần đồng thời có chính sách phù hợp, đánh giá nhu cầu, đào tạo nhân lực, bảo đảm thuốc thiết yếu và xây dựng cơ chế phối hợp giữa các chuyên ngành. Khi những nền tảng này được hình thành, chăm sóc giảm nhẹ mới có thể được tích hợp vào công việc thường ngày của bệnh viện và hệ thống y tế.
Khóa học tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh có 30 học viên tham gia ban đầu, gồm bác sĩ, điều dưỡng, dược sĩ, kỹ thuật y, nhân viên công tác xã hội và tâm lý. Sau quá trình học tập, 26 học viên đạt tiêu chí đầu ra và được cấp chứng chỉ. Thành phần liên ngành của lớp học cũng chính là một phần thông điệp mà chương trình muốn gửi gắm: Chăm sóc người bệnh mạn tính không thể chỉ là công việc của một chuyên khoa.
Từ nền tảng này, các chuyên gia kỳ vọng có thể tiếp tục mở những khóa đào tạo tương tự cho các bệnh mạn tính khác như bệnh gan mạn tính, bệnh phổi mạn tính, suy tim và ung thư; đồng thời xây dựng mạng lưới kết nối giữa nhân viên y tế, người bệnh và gia đình.
Đáng chú ý, TS.BS Ngọc Thể cho rằng việc tích hợp chăm sóc giảm nhẹ tại một bệnh viện đa khoa lớn như Bệnh viện Lê Văn Thịnh là việc có thể thực hiện được, nếu có sự đồng hành của ban giám đốc, các khoa phòng, cơ sở đào tạo và các tổ chức chuyên môn.
Với người bệnh, điều này có thể bắt đầu từ những điều rất giản dị: Bớt đau hơn, bớt lo âu hơn, được giải thích rõ hơn về bệnh và các lựa chọn điều trị, gia đình được hỗ trợ tốt hơn.
Hưởng ứng Ngày Chăm sóc giảm nhẹ thế giới 10/10 (thứ Bảy tuần thứ 2 của tháng 10), câu chuyện từ Bệnh viện Lê Văn Thịnh vì thế không chỉ là câu chuyện của một khóa học. Đó còn là lời nhắc về một khoảng trống trong chăm sóc sức khỏe cần được lấp đầy: Chữa bệnh và chăm sóc cần đi cùng nhau, để người bệnh không chỉ được kéo dài sự sống mà còn được sống với chất lượng tốt hơn.
