Vì sao cây chaya lại được gọi là cây rau mì chính?
Cây rau mì chính là tên gọi dân gian, tên khoa học của loại rau này là cây chaya (Cnidoscolus aconitifolius). Dân gian gọi là cây rau mì chính hay "cây bột ngọt" (hoặc cây Ajinomoto) là vì lá nấu chín có vị umami, vị ngọt thịt hoặc vị ngon đậm đà, gần giống với vị của bột ngọt (monosodium glutamate). Cây chứa hàm lượng cao các hợp chất và axit amin tự nhiên kích thích các thụ thể vị giác của chúng ta theo cách tương tự như bột ngọt thương mại.
Nguồn gốc của cây rau mì chính
Cây rau mì chính hay "rau chân vịt Maya" hoặc "rau chân vịt Mexico" có nguồn gốc từ bán đảo Yucatan ở Mexico. Cây rau mì chính là một loại rau lá phổ biến trong cộng đồng người Maya hàng nghìn năm nay. Phạm vi phân bố tự nhiên của nó trải dài từ miền bắc Mexico đến tận Peru ở phía nam. Nó lan rộng khắp vùng Caribe và đến Florida thông qua hoạt động buôn bán của người bản địa trước thời kỳ thực dân châu Âu. Chaya được du nhập vào châu Á và châu Phi thông qua hoạt động buôn bán xuyên Đại Tây Dương trong thời kỳ thuộc địa. Cây rau mì chính được ăn như một loại rau xanh thực phẩm và rất phổ biến ở Mexico. Nó được chế biến giống như rau chân vịt. Đây là nguồn cung cấp dinh dưỡng như protein, vitamin, canxi và sắt, đồng thời cũng là nguồn giàu chất chống oxy hóa. Trên thực tế, nó có nhiều lợi ích dinh dưỡng hơn cả rau chân vịt.
Cây rau mì chính là loại rau giàu dinh dưỡng có nguồn gốc từ Nam Mỹ.
Cấu tạo và đặc tính của cây rau mì chính
Cây rau mì chính là một loại cây bụi lâu năm, đơn tính, phân nhánh nhiều, thân to, phát triển nhanh, thường cao tới 3 m và rộng 2 m, nhưng một số cây có thể cao tới 5 hoặc 6 mét. Cây được tìm thấy mọc trong các bụi rậm ẩm ướt và khô ráo trong rừng thưa, thường ở những nơi đá trống trải và chịu được hầu hết các điều kiện đất, và phát triển tốt trong đất ẩm, thoát nước tốt
Lá cây rau mì chính có màu xanh đậm, mọc so le, đơn giản, bề mặt nhẵn, thường có một vài sợi lông và xẻ thùy hình bàn tay (gần giống lá đu đủ, có người lại cho rằng giống lá đậu bắp). Mỗi lá rộng từ 6 đến 8 inch và mọc trên một cuống lá dài và mảnh. Tại chỗ cuống lá nối với lá, các gân lá dày và có hình chén. Gỗ của thân non mềm, dễ gãy và dễ bị mục. Khi bị cắt, thân cây tiết ra nhựa mủ màu trắng.
Hoa mọc ở đầu cuống dài, đỉnh phẳng, rộng 3-5 inch, mang nhiều hoa đực và ít hoa cái (đơn tính) không có cánh hoa. Hoa mọc ở đầu cành, nở trước, gồm 5 lá đài màu trắng dài hơn 1/4 inch rụng sớm và trên đĩa là nhụy dài 1/4 inch, với bầu nhụy hình trứng màu xanh lục nhạt có lông mịn, gồm 3 ngăn với 3 noãn và 3 vòi nhụy màu trắng hoạt động rộng.
Cây rau mì chính có 2 loại chính: hoang dã và thuần hóa. Loại đã được thuần hóa thì không có lông gây ngứa cho nên rất được ương chuộng để chế biến thành món ăn. Còn loại hoang dã thì hiện nay rất ít người sử dụng.
Cho dù là hoang dã hay đã thuần hóa, lá cây mì chính không được ăn sống. Lá tươi chứa các glycoside cyanogenic, xyanua độc hại (các hợp chất tương tự được tìm thấy trong sắn) giải phóng cyanide khi nhai. Để trung hòa các độc tố này và làm cho cây an toàn khi chế biến lá phải được luộc kỹ hoặc xào ít nhất từ 15 phút trước khi ăn. Nên bỏ nước lần 1 khi luộc để loại bỏ bớt các độc tố.
