Thế là đã vừa tròn mười năm, ngày nhà thơ - nhà văn hoá lớn người Tày Nông Quốc Chấn ra đi (2/2002 - 2/2012). Cảm giác thời gian càng lùi xa thì tên tuổi , ảnh hưởng của ông với văn hoá, văn học các dân tộc thiểu số nói riêng và nền văn học hiện đại của nước Việt Nam nói chung như càng lấp lánh hơn...
 Nhà thơ Nông Quốc Chấn (người đầu tiên bên trái). |
Tham gia hoạt động cách mạng khi còn trẻ, Nông Quốc Chấn ban đầu sử dụng thơ ca như một vũ khí đánh giặc nhưng rồi ông trở thành nhà thơ, nói như Tô Hoài - với Nông Quốc Chấn, đất trời Việt Bắc - không thể nói sao cho rõ hơn được, đấy là xương máu tâm hồn thơ anh.
Cách đây hơn một tháng, Hội Văn học - nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam, sau đúng hai mươi năm thành lập có tổ chức Hội thảo “Văn học dân tộc thiểu số với sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước trong thời kỳ đổi mới” tại TP. Lạng Sơn, nhân đó, rất nhiều tham luận của các nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu – lý luận - phê bình người các dân tộc thiểu số nay đã thành danh, trở thành những tác giả tên tuổi của đất nước đều đánh giá cao công lao to lớn của Nông Quốc Chấn, không chỉ cho nền văn học nước nhà mà mỗi người còn xúc động nói lên những ghi nhận của bản thân với những công sức, tâm huyết chăm lo, vun đắp, tạo dựng nên một đội ngũ đông đảo văn nghệ sĩ dân tộc thiểu số hôm nay. Lò Ngân Sủn, nhà thơ người dân tộc Giáy ví Nông Quốc Chấn là cây đại thụ văn học dân tộc thiểu số, nhà văn người Ê Đê Linh Nga Niết Đăm coi Nông Quốc Chấn là nhà văn hoá lớn của các dân tộc thiểu số Việt Nam. Còn nhà thơ người Chăm Inrasara (giải thưởng văn học Asean) từng xúc động: Tôi cảm ơn Nông Quốc Chấn ở tấm lòng, biết khích lệ và đỡ đần các tài năng, tạo điều kiện cho các mầm non văn chương đâm chồi, nở hoa, kết trái.
Còn biết bao nhà văn, nhà thơ, dù không phải là người dân tộc thiểu số cũng từng có những cảm nhận sâu sắc về công sức và tấm lòng của Nông Quốc Chấn đối với họ. Nhà văn Phạm Quang Trung khẳng định Nông Quốc Chấn là một nhân vật lịch sử, tên tuổi ông đã thuộc về lịch sử, theo nghĩa lịch sử đã tạo ra ông và về phần mình, ông đã góp phần tích cực thúc đẩy lịch sử vận động theo tinh thần cách mạng đích thực gắn với tiến bộ con người và cộng đồng.
Mười năm là quãng thời gian không dài nhưng cũng là cơ sở để chúng ta khẳng định được tương đối đầy đủ những đóng góp văn hoá, văn học, những chăm lo hết lòng cho nhiều thế hệ văn học dân tộc thiểu số của Nông Quốc Chấn. Hy vọng cùng với thời gian sẽ ngày càng cho chúng ta hiểu và biết thêm nhiều hơn nữa đức độ, tài năng, tâm huyết của nhà thơ.
Nguyễn Huy