Từ ngày Nhà máy ván sợi MDF Tiến Đạt đi vào hoạt động, hàng trăm hộ dân của xóm Trung, xã Trung Minh, huyện Kỳ Sơn đã phải sống dưới làn bụi than mù mịt. Mùa màng thất bát, sức khoẻ thì bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Đã có người tính đến chuyện bỏ xứ ra đi vì không chịu được sự ô nhiễm.
Biết trốn đi đâu?
Ông Nguyễn Văn Múp (cụm 6, xóm Trung) thở dài: “Cứ mỗi lần nhà máy này hoạt động là bụi than lại bay như mưa. Bụi than phủ kín khiến cây không quang hợp được cứ rũ ra chết dần chết mòn hết cả”. Nói đoạn, ông Múp dẫn chúng tôi ra vườn để “tận mục sở thị” những điều ông nói. Bao phủ khắp vườn là một màu xám xịt. Tìm mỏi mắt cũng không thấy được một cây nào giữ được màu xanh nguyên bản trên mặt lá. Thảm hại nhất là giàn bí xanh. Sức vóc yếu ớt của giống cây rau thân bụi đã không đủ giúp chúng chống chọi được sự tàn phá dữ dội của khói bụi than, cứ rũ dần ra, chết khô héo đúng vào thời điểm đang ra quả. Phía dưới, những luống rau muống, cà chua, bí đỏ cũng dày đặc một lớp bụi nhờ nhờ, xám ngoét. “Suốt mấy tháng nay người dân xã Trung Minh chúng tôi luôn phải sống trong sợ hãi và sự mất vệ sinh. Rau trong vườn không dám ăn vì sợ nhiễm hoá chất từ khói bụi nhà máy. Muốn phơi quần áo thì phải căng áo mưa che kín vì nếu không chỉ một lúc sẽ bị đen xì. Khổ nhất là bụi bẩn bay vào nhà, vào sân. Sống trong nhà mình mà không khác nào đang ở giữa một công trường đang thi công bụi bặm. Thật không sao chịu nổi” – ông Múp bức xúc. Trong lúc ông Múp tiếp chuyện chúng tôi, bà Nguyễn Thị Cử (vợ ông Múp) luôn tay cầm chổi quét sân. Bà lắc đầu bảo: “Cứ khoảng 30 phút là tôi lại phải quét nhà, quét sân, lau bàn ghế đồ đạc một lần. Không có là bụi bám đen kịt như rắc tro bếp”. Tôi quan sát nhanh, khoảng sân trước mặt bà Cử chưa quét, một lớp bụi than lấm tấm đen cứ mỗi lúc một đậm màu hơn. Nhìn kỹ có thể thấy cả một làn bụi mỏng đang là là rơi xuống mặt sân.
Dù có con trai làm công nhân trong Nhà máy Tiến Đạt nhưng ông Nguyễn Văn Công (cụm 6, xóm Trung) cũng không ngần ngại phân trần về sự ô nhiễm của nhà máy này đối với cuộc sống gia đình ông: “Mỗi ngày họ đốt từ 9 - 10 tấn than. Máy móc thì lạc hậu, chạy rung ầm ầm đinh tai nhức óc. Bụi than và mạt gỗ cứ bay tứ tung. Từ ngày cái nhà máy này hoạt động, người nhà tôi ai cũng bị tức ngực, đau đầu, ho lụ khụ suốt ngày. Trước đây có thằng cháu nội ở cùng, nhưng vừa rồi thấy ô nhiễm quá, tôi phải cho cháu về quê ngoại sơ tán. Bản thân tôi nhiều lúc cũng chỉ muốn bán nhà đi nơi khác trốn bụi. Cứ sống như thế này không sớm thì muộn cũng phát bệnh mà chết”. Anh Nguyễn Văn Chỉ, con trai ông Công hiện đang làm công nhân tại Nhà máy Tiến Đạt cho biết, trong quá trình sản xuất ván sợi ép, nhà máy này có sử dụng hoá chất. “Người ta trộn loại hoá chất này với phân đạm để tạo thành một loại keo kết dính bột gỗ lại với nhau. Không biết hoá chất này có gây hại tới sức khoẻ con người hay không nhưng theo tôi biết, toàn bộ nước thải của nhà máy đều đổ thẳng ra sông Đà. Mà ở đây đang có một nhà máy nước sạch sử dụng nước sông Đà để cung cấp cho Hà Nội. Nếu nước sông bị ô nhiễm thì sẽ rất nguy hiểm” – anh Chỉ lo ngại.
 Nhà máy ván sợi MDF Tiến Đạt xả khói gây ô nhiễm. |
Có ô nhiễm nhưng không đến mức nghiêm trọng (!?)
Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Bích, cán bộ Tư pháp xã Trung Minh cho biết, Nhà máy Tiến Đạt (có tên đầy đủ là Nhà máy ván sợi MDF Tiến Đạt) bắt đầu đi vào sản xuất từ cuối năm 2009 với sản phẩm chính là ván sợi ép MDF. Việc xây dựng và hoạt động của nhà máy này đã được UBND TP. Hoà Bình và Phòng Tài nguyên môi trường TP. Hoà Bình đồng ý và cấp phép. Về vấn đề ô nhiễm môi trường do Nhà máy Tiến Đạt gây ra đối với cuộc sống người dân xóm Trung, ông Bích xác nhận là có thật. Tuy nhiên ông này lại cho rằng, sự ô nhiễm chỉ ở mức bình thường: “Đầu tháng 4, chúng tôi có nhận được đơn của các hộ dân xóm Trung khiếu nại về hoạt động của Nhà máy Tiến Đạt. Ngay sau khi nhận đơn, chúng tôi đã cử đoàn về kiểm tra hiện trạng. Đúng là có chuyện bụi than bay vào nhà dân nhưng theo tôi, mức độ cũng bình thường, không đến mức như người dân phản ánh”.
Cũng theo ông Bích, thể theo nguyện vọng người dân, UBND xã Trung Minh cũng đã vào Nhà máy Tiến Đạt liên hệ với lãnh đạo nhà máy này để...nhắc nhở nhưng hôm đó vị lãnh đạo này đi vắng. “Chúng tôi đã gửi giấy mời giám đốc nhà máy lên làm việc để bàn phương án giải quyết dứt điểm vấn đề này. Chủ trương của UBND xã là yêu cầu nhà máy phải cải tiến công nghệ, chấm dứt hoàn toàn việc xả bụi than ra môi trường. Nếu không, chúng tôi sẽ báo cáo lãnh đạo TP. Hoà Bình xem xét đình chỉ hoạt động của nhà máy này” - ông Bích khẳng định.
Trong quá trình tìm hiểu thông tin chúng tôi được biết, bụi than do Nhà máy Tiến Đạt xả ra không chỉ ảnh hưởng đến cuộc sống hàng chục hộ dân xóm Trung mà cách đó gần hai cây số, một trường học với trên 200 học sinh cũng đang ngày đêm bị làn bụi than của nhà máy này đe doạ. Bà Nguyễn Thị Bính, Hiệu trưởng Trường tiểu học Trung Minh cho biết: “Bụi bay cả vào trong lớp, bám đầy vào bàn ghế, đồ nội thất. Vào những hôm gió to, bụi bay nhiều, chúng tôi phải cho học sinh nghỉ học. Để tránh bụi, các lớp học thường xuyên phải đóng kín cửa cho các em học bên trong. Việc phải vừa học vừa đối phó với bụi như thế này đã ảnh hưởng rất nhiều đến sự tập trung của các em. Đó là chưa kể sức khoẻ của các em cũng chịu nhiều tác động xấu. Không biết đến bao giờ tình trạng này mới chấm dứt để cô trò chúng tôi còn yên tâm học tập nữa?”.
Phóng sự của Diệu Linh