Ngày Tết, hầu như nhà nào cũng có thói quen mua và trữ rất nhiều đồ ăn. Tuy nhiên, thời tiết nồm ẩm đặc trưng của mùa xuân lại khiến vi khuẩn dễ sinh sôi. Ngoài ra, thói quen để thức ăn bên ngoài quá lâu hoặc hâm đi hâm lại nhiều lần khiến các món ngon rất dễ biến thành thực phẩm hỏng.
Khi ăn phải thực phẩm ôi thiu đã biến chất không chỉ bị đau bụng, rối loạn tiêu hóa mà về lâu dài, các độc tố từ nấm mốc còn gây hại cho gan và thận. Vì thế, việc chú ý nhận biết sớm các dấu hiệu thực phẩm hư hỏng là rất cần thiết để giữ an toàn cho sức khỏe gia đình.
1. Nhận diện thực phẩm hỏng từ nấm mốc và mùi lạ ở bánh chưng, bánh tét
Bánh chưng và bánh tét là những món ăn có độ ẩm cao và giàu dinh dưỡng nhưng cũng là môi trường lý tưởng cho nấm mốc phát triển nếu không được bảo quản trong điều kiện nhiệt độ thích hợp.
Theo PGS.TS. Nguyễn Duy Thịnh - nguyên giảng viên Viện Công nghệ và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội, bánh chưng có thể để ở nhiệt độ phòng trong vòng 3 - 4 ngày. Thế nhưng, nếu trong điều kiện không được thuận lợi như không khí ẩm ướt, trời nồm thì bánh sẽ nhanh thiu và mốc.
Một trong những dấu hiệu cho thấy bánh chưng bị mốc là khi ngửi thấy mùi hôi, mùi chua hoặc mùi ôi thiu cùng với sự xuất hiện của các đốm mốc màu trắng, xanh hoặc đen trên lớp lá gói hoặc trên bề mặt bánh.
Một sai lầm phổ biến là nhiều người chỉ cắt bỏ phần mốc rồi tiếp tục sử dụng phần còn lại, tuy nhiên các bào tử nấm và độc tố có thể đã xâm nhập sâu vào bên trong mà mắt thường không nhìn thấy được dễ dẫn đến ngộ độc.
2. Kiểm tra độ nhớt và màu sắc của giò chả, các loại thịt chế biến
Các loại thực phẩm giàu đạm như giò lụa, chả quế, thịt đông rất dễ bị vi khuẩn tấn công và phân hủy. Đối với giò chả, dấu hiệu biến chất điển hình là bề mặt miếng giò xuất hiện lớp dịch nhớt, khi cắt ra thấy màu sắc không còn tươi hồng mà chuyển sang màu tái hoặc hơi ngả vàng. Mùi vị của giò chả hỏng thường chua nồng hoặc có mùi thiu rất khó chịu.
Đối với món thịt đông, nếu thấy hiện tượng chảy nước, kết cấu không còn đông đặc, xuất hiện bọt khí hoặc có mùi chua thì tuyệt đối không nên sử dụng. Việc cố tình chế biến lại những loại thịt này bằng cách kho mặn hoặc chiên rán kỹ cũng không thể loại bỏ hết các độc tố đã hình thành trước đó.
Nếu thực phẩm hỏng, thức ăn biến đổi màu sắc hoặc có mùi vị lạ thì tuyệt đối không nên ăn. Ảnh minh họa AI
3. Mối nguy hiểm từ mứt Tết và các loại hạt bị mốc
Nhiều người lầm tưởng rằng các loại đồ khô như mứt Tết, hạt dưa, hạt bí có thể để được rất lâu mà không lo bị hỏng. Thực tế, nếu không được đóng gói kín, chúng rất dễ hút ẩm từ môi trường và bị nấm mốc tấn công. Dấu hiệu nhận biết là mứt bị chảy nước, mất đi độ khô ráo ban đầu, xuất hiện các sợi nấm trắng hoặc đốm đen và có mùi chua do lên men.
Đối với các loại hạt có dầu như hướng dương, hạt bí, hạt điều, khi bị hỏng sẽ mất đi độ giòn, ăn thấy vị gắt và mùi hôi dầu đặc trưng do chất béo bị oxy hóa. Nguy hiểm hơn, các loại hạt bị mốc thường chứa độc tố aflatoxin, một chất có khả năng gây ung thư gan và không bị phân hủy ở nhiệt độ đun nấu thông thường.
4. Nguyên tắc đảm bảo an toàn thực phẩm
Khi hình dạng, màu sắc, mùi vị của thực phẩm bị biến dạng hoặc nghi ngờ thực phẩm không đảm bảo an toàn thì nên bỏ đi để tránh những hậu quả đáng tiếc.
Khi sử dụng thực phẩm có biểu hiện của nhiễm độc, ngộ độc thức ăn hoặc nghi ngờ bị ngộ độc phải ngừng ngay việc sử dụng thức ăn đó và giữ toàn bộ thức ăn thừa, chất nôn, phân, nước tiểu,... để gửi đi xét nghiệm, báo ngay cho cơ quan y tế gần nhất để xác minh và kịp thời cấp cứu người ngộ độc.
Để phòng ngừa ngộ độc, nguyên tắc tiên quyết là ăn chín uống sôi và tách biệt hoàn toàn thực phẩm sống - chín từ khâu trữ đông đến dụng cụ chế biến để tránh nhiễm khuẩn chéo. Thức ăn đã nấu cần được chia nhỏ theo khẩu phần, ăn ngay hoặc bảo quản lạnh dưới 5°C, tuyệt đối không để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ trong tiết trời nồm ẩm mùa xuân.
Khi chế biến, cần nấu chín kỹ các loại thịt, trứng, hải sản và không bao giờ cấp đông lại thực phẩm đã rã đông. Bên cạnh việc sử dụng nguồn nước sạch và vệ sinh bếp núc thường xuyên, người nội trợ cần kiên quyết loại bỏ ngay thực phẩm hết hạn hoặc có dấu hiệu mốc hỏng để tránh những rủi ro ngộ độc cấp tính nguy hiểm.
