Theo số liệu tổng hợp của cơ quan chức năng về người Việt Nam ở nước ngoài - Bộ Ngoại giao, đến đầu năm 2009 đang có 3,5 triệu người Việt Nam ở 100 quốc gia, khu vực lãnh thổ. Trong số này, ngoài kiều bào định cư sinh sống ở nước ngoài còn có khoảng 1.000 cán bộ công tác ngoại giao cùng 2.000 thân quyến, 500.000 người xuất khẩu lao động, 200.000 người là cô dâu lấy chồng lập gia đình ở các nước, khu vực lãnh thổ, ngoài ra còn có 65.000 du học sinh đang học tập, tu nghiệp ở nước ngoài. Một bộ phận người Việt ở hải ngoại, luôn gắn bó với cộng đồng quốc gia Việt Nam, là máu thịt Việt Nam. Hằng năm có khoảng một triệu người về thăm đất nước.
Trong số đó xã hội rất quan tâm là các du học sinh, ngoài 65.000 người hiện học tập, tu nghiệp ở các nước, theo chủ trương của Đảng, Nhà nước về hợp tác quốc tế trong giáo dục - đào tạo để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực về khoa học kỹ thuật, thì con số này còn có thể tăng lên tới cả trăm nghìn người, do nhu cầu cấp thiết cho công cuộc xây dựng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, để đến năm 2020 Việt Nam ta trở thành một nước công nghiệp phát triển. Được biết trong số du học sinh này hiện nay đã hình thành từ nhiều lộ trình du học khác nhau. Trong đó gồm có số do Nhà nước chọn lựa, cử tuyển đưa đi đào tạo theo quy hoạch chung. Như năm nay, ngoài số đang du học, Bộ GD-ĐT vừa quyết định (ngày 3/8) cử tuyến 416 ứng viên đào tạo tiến sĩ, 193 ứng viên đào tạo thạc sĩ ở 6 nước Mỹ, Âu, Á, Úc bằng ngân sách nhà nước theo đề án 322 của Chính phủ được triển khai thực hiện hằng năm. Ngoài ra, một số lớn khác gồm hàng vạn sĩ tử đã và đang du học bằng con đường tự túc, hoặc tự liên hệ qua email để có học bổng từ nước ngoài đi du học tự do.
Trong khi đó đối với các đối tượng du học là cán bộ, công chức đảng viên, hoặc do Nhà nước cử tuyển thì được quản lý chặt chẽ - thông qua đại sứ quán Việt Nam và cơ quan quản lý đảng viên ở nước ngoài thuộc Ban tổ chức TW quản lý. Còn lại nếu là du học tự túc, du học từ học bổng nước ngoài là diện tự do, hầu như không được quản lý về mặt sinh hoạt, kể cả đoàn viên thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, coi như bị "mất tích" trong danh sách đoàn viên ở trong nước.
Qua vụ hai học sinh, ThS. Lê Công Định và Nguyễn Tiến Trung theo con đường du học tự túc ở châu Âu đã bị các phần tử phản động lưu vong ở hải ngoại "dòm ngó chăm sóc" và chúng đã mua chuộc (bằng chi tiền, trả lương) lôi kéo vào tổ chức của chúng để quay lại trở về hoạt động chống phá Nhà nước trong cái gọi là "Đảng dân chủ Việt Nam", vừa bị các cơ quan chức năng nhà nước khởi tố, bắt giam, mở rộng điều tra xử lý. Vậy vấn đề đặt ra là:
Chính các sĩ tử du học sinh tự túc, tự do không ai quản lý ở nước ngoài, là đối tượng "béo bở" của các tổ chức phản động tập trung lôi kéo bằng mọi thủ đoạn vào tổ chức của chúng nhằm "trẻ hóa, trí thức hóa" lực lượng phản động chống đối. Vì phần lớn số đó là thuộc thế hệ 8X. Cho nên, các luật gia đặt vấn đề cần phải có tổ chức quản lý để bảo vệ số du học sinh này, mà trước hết trách nhiệm đó thuộc TW Đoàn TNCS HCM, Hội Sinh viên Việt Nam và ngành GD-ĐT với sự hỗ trợ của cơ quan ngoại giao ta ở nước ngoài. Đây cũng là một bộ phận cần được bảo vệ an ninh tư tưởng đang đặt ra cấp thiết trước âm mưu của các thế lực thù địch.
Bùi Đình Nguyên