Xuất huyết não là một trong những dạng đột quỵ nguy hiểm nhất, xảy ra khi mạch máu trong não bị vỡ, khiến máu tràn vào nhu mô não và hình thành khối máu tụ. Tình trạng này có thể gây chèn ép mô não, làm tăng áp lực nội sọ và nhanh chóng đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời.
Việc lạm dụng rượu bia trong thời gian dài, đặc biệt ở những người có tăng huyết áp, béo phì hoặc rối loạn chuyển hóa, có thể làm gia tăng nguy cơ xuất huyết não. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi biến chứng nguy hiểm đã xảy ra.
Người đàn ông 45 tuổi nguy kịch sau cuộc nhậu kéo dài
Tưởng rằng bản thân hoàn toàn khỏe mạnh vì ít khi đau ốm, anh H.M.C. (45 tuổi, Hà Nội) không ngờ phải đối mặt với cơn xuất huyết não đe dọa tính mạng.
Người bệnh có thể trạng béo phì, cân nặng gần 100 kg, thường xuyên sử dụng khoảng 500 - 1.000 ml rượu bia mỗi ngày và hút thuốc lào trong nhiều năm. Sau một cuộc nhậu kéo dài, anh bất ngờ ngã quỵ, mất dần ý thức, kèm tình trạng đại tiểu tiện không tự chủ.
Khi nhập Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, người bệnh trong tình trạng hôn mê sâu, huyết áp tăng lên 200/100 mmHg. Kết quả chụp cắt lớp vi tính cho thấy bệnh nhân bị xuất huyết não bán cầu phải kèm tràn máu não thất - một thể đột quỵ xuất huyết nặng, có tỷ lệ tử vong cao.
Các bác sĩ nhanh chóng hội chẩn và chỉ định phẫu thuật cấp cứu lấy máu tụ, giải phóng áp lực nội sọ. Sau hơn 3 giờ phẫu thuật xuyên đêm, khối máu tụ được xử lý thành công. Nhờ được đưa đến bệnh viện trong "thời gian vàng", sau 5 ngày điều trị tích cực, bệnh nhân đã tỉnh táo, các chức năng vận động, ngôn ngữ và nhận thức dần hồi phục.
Vì sao rượu bia làm tăng nguy cơ xuất huyết não?
Theo các bác sĩ, tăng huyết áp là nguyên nhân hàng đầu gây xuất huyết não. Trong khi đó, việc sử dụng rượu bia kéo dài có thể khiến huyết áp tăng cao, đồng thời gây tổn thương thành mạch máu, làm giảm tính đàn hồi và khiến mạch máu dễ bị vỡ hơn.
Bên cạnh đó, hút thuốc lá hoặc thuốc lào cũng thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch, làm suy yếu hệ thống mạch máu não. Khi kết hợp với các yếu tố như béo phì, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường hoặc ít vận động, nguy cơ xảy ra đột quỵ xuất huyết càng gia tăng.
Đáng lo ngại, nhiều người mắc tăng huyết áp trong nhiều năm nhưng không biết do không có thói quen khám sức khỏe định kỳ. Khi bệnh được phát hiện, biến chứng đột quỵ hoặc xuất huyết não có thể đã xảy ra.
Lạm dụng rượu bia có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết não.
Những ai có nguy cơ cao bị xuất huyết não?
Xuất huyết não có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến hơn ở người trên 65 tuổi và những người có các yếu tố nguy cơ sau:
- Tăng huyết áp kéo dài.
- Có túi phình động mạch não, dị dạng mạch máu não hoặc rò động - tĩnh mạch não.
- Rối loạn mỡ máu, cholesterol máu cao.
- Hút thuốc lá thường xuyên.
- Lạm dụng rượu bia hoặc các chất kích thích.
- Sử dụng thuốc chống đông máu hoặc mắc các rối loạn đông máu.
- Mắc các bệnh lý ảnh hưởng đến thành mạch máu.
- Béo phì, đái tháo đường hoặc ít vận động.
Kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa xuất huyết não và các biến chứng tim mạch nguy hiểm khác.
Dấu hiệu nhận biết xuất huyết não
Triệu chứng xuất huyết não thường xuất hiện đột ngột và diễn tiến nhanh chóng. Các biểu hiện thường gặp gồm:
- Đau đầu dữ dội xuất hiện bất ngờ.
- Buồn nôn hoặc nôn.
- Yếu, liệt tay chân một bên cơ thể.
- Méo miệng, nói khó, nói ngọng hoặc không hiểu lời nói.
- Rối loạn thị giác, nhìn mờ hoặc nhìn đôi.
- Chóng mặt, mất thăng bằng.
- Tê bì hoặc mất cảm giác ở một phần cơ thể.
- Co giật.
- Giảm ý thức, lơ mơ hoặc hôn mê.
Một số trường hợp có thể xuất hiện cổ cứng, nhịp tim bất thường hoặc khó thở.
Các triệu chứng này dễ bị nhầm lẫn với nhiều bệnh lý khác. Tuy nhiên, bất kỳ dấu hiệu nào xuất hiện đột ngột đều cần được xem là tình trạng cấp cứu y khoa.
Mọi trường hợp nghi ngờ xuất huyết não hoặc đột quỵ cần được đưa đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu thần kinh trong thời gian sớm nhất.
Người bệnh tuyệt đối không nên tự điều trị tại nhà hoặc chờ đợi triệu chứng tự cải thiện. Cấp cứu sớm giúp tăng cơ hội cứu sống, đồng thời giảm nguy cơ để lại các di chứng nặng nề như liệt, rối loạn ngôn ngữ hoặc suy giảm nhận thức.
Làm gì để phòng ngừa xuất huyết não?
Xuất huyết não có thể phòng ngừa nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ. Vì vậy, cần chú ý:
- Kiểm tra huyết áp định kỳ và điều trị tăng huyết áp theo chỉ định của bác sĩ.
- Hạn chế tối đa rượu bia, không lạm dụng đồ uống có cồn.
- Bỏ thuốc lá và thuốc lào.
- Duy trì cân nặng hợp lý.
- Tăng cường vận động thể lực ít nhất 30 phút mỗi ngày.
- Kiểm soát đường huyết và mỡ máu.
- Khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần mỗi năm.
Xuất huyết não là biến chứng nguy hiểm nhưng nhiều trường hợp có thể phòng tránh. Thay đổi lối sống, hạn chế rượu bia và chủ động kiểm soát các bệnh lý nền chính là "lá chắn" hiệu quả giúp giảm nguy cơ đột quỵ, bảo vệ sức khỏe lâu dài.
